Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2024/195 K.2025/1108

Taraflar arasındaki SİSBİS veri tabanından bilgilerin kaldırılması veya silinmesi istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı davalı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin aracının davalı tarafından kasko poliçesi ile teminat altına alındığını, aracın maddi hasarlı trafik kazasına karıştığını, kazaya karışan diğer araçlara hasar bedelinin sigorta poliçesi kapsamında karşılandıktan sonra dava dışı ...

Sigorta şirketi tarafından karşılanan bu zararlar rücu edilmek üzere müvekkili aleyhine icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin takibe itirazı üzerine açılan itirazın iptali davasında kazanın sigorta teminatı kapsamında bulunduğu,

rücu şartlarının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiğini, davalının buna rağmen müvekkili hakkında hukuka aykırı şekilde SİSBİS kaydı oluşturduğunu, müvekkili adına kayıtlı bir çok araç bulunduğunu, bunların sigorta dışında bırakılmasının müvekkilinin maddi zararına sebep olduğunu, müvekkilinin maddi menfaat sağlama talebi olamayacağını, bunun için davalı şirkete verdiği feragatname ile hasar dosyasındaki alacak hasar bedelinden kendi isteğiyle feragat ettiğini, davalının Yanlış Sigorta Uygulamalarının Tespiti, Bildirimi,

Kaydı Ve Bu Uygulamalarla Mücadele Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 11. maddesi gereğince müvekkiline ait bilgileri SİSBİS veri tabanına işlemesinin haklı nedene dayanmadığını belirterek Yanlış Sigorta Uygulamalarının Tespiti, Bildirimi, Kaydı Ve Bu Uygulamalarla Mücadele Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 11. maddesi gereğince işlenen müvekkiline ait bilgilerin SİSBİS veri tabanından kaldırılmasına veya silinmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının belirttiği SİSBİS kaydının silinmesiyle çok sayıda aracının olması, fazla maliyet çıkması ve diğer gerekçelerin ilgisiz olduğunu, SİSBİS kaydı ilgili plaka ile konulduğundan sadece ilgili plakalı aracı etkileyeceğini, davacının dava dilekçesinde belirttiği rücu dosyasında ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiş olmasının bir olayın gerçekten olmadığını ispatlamadığını, rücu ile bu davanın bir ilgisi olmadığını, davacının SBE'ye yaptığı başvurunun da reddedildiğini bildirerek davanın reddini istemiştir.

Dava dilekçesinde davalı olarak yer alıp, daha sonra tarafta iradi değişiklik ile davalı sıfatından çıkarılan ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde ileri sürülen takip ve dava dosyalarında müvekkilinin taraf olmadığını, davalı aleyhine SİSBİS kaydı da oluşturulmadığını, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacıya ait aracın 11/02/2016 tarihinde yapmış olduğu trafik kazasına ilişkin olarak bu davanın açıldığı, aynı kazaya ilişkin Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2017/707 Esas sayılı dosyası ile açılan rücu davasında, kaza olayının beyan edilen şekilde olmadığını ortaya koyacak delil sunulmaması, sadece olayı görmeyen kişilerin duyumlarına dayanan ve kaza sonrası araç sürücüsünün değiştirildiğine dair net bir delil sunulmadığı gibi, aracın kaza mahallinden ayrılmadığı gerekçeleri ile davanın reddine karar verildiği,

kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği, bu durumda kasko poliçesini düzenleyen sigorta şirketinin Sigorta Suistimalleri Bilgi Paylaşım Sistemi'ne (SİSBİS) yalnız Sigorta Uygulamalarının Tespiti, Kaydı, Bildirimi Ve Bu Uygulamalar İle Mücadele Usul Ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 11. maddesi gereğince yapmış olduğu kaydın hukuki dayanaktan yoksun olduğu, bu nedenle davacının talebinin haklı olduğunun kabul edilmesi gerektiği, dava açılırken mahkemece kabul edilebilir bir yanılgıya dayanarak davalı olarak gösterilen ...

Sigorta A.Ş lehine talebi doğrultusunda kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşılmakla vekalet ücretine hükmetmek gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, davalı sigorta şirketi tarafından ... plakalı davacıya ait araç ile ilgili olarak 11/02/2016 tarihinde yapılan kaza nedeniyle 17/06/2016 tarihinde Sigorta Suistimalleri Bilgi Paylaşım Sistemi (SİSBİS) veri tabanında yapılan kaydın silinmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından oluşturulan SISBIS kaydı yerinde olup mahkeme tarafından verilen terkin kararının hukuka aykırı olduğunu, davaya konu kazanın 11.02.2016 günü sigortalı ... plakalı araçta sürücü ...'in idaresinde iken park halinde duran ... plakalı araçlara çarpması sonucu meydana geldiğini, kazanın beyan edilen yer ve zamanda meydana geldiği ve sigortalı ... plakalı araçta ... ve kaza esnasında sürücü olan ...'in sürücü değişikliği yapıldığının anlaşıldığını, sigortalı araç maliki ..., ...

Otomotiv İnşaat Turizm Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinin sahibi olduğunu, ..., ...'ın arkadaşı ve kazayı üstlenen kişi olduğunu, ...'in ise kaza esnasında araç sürücüsü olup, sürücü belgesi bulunmadığını, sunulan delillerden de anlaşılacağı üzere ... ve ... tarafından sigorta şirketinin kararını etkilemek kastı ve haksız kazanç elde etmek amacıyla sürücü değişikliği yapılarak kazanın manipüle edildiğini, kaza sonrası verilen çelişkili ifadeler nedeniyle sigortalı araçta kaza esnasında sürücü olduğunu iddia eden ... ile görüşüldüğünü,

kaza günü aracı arkadaşı ...'ın kullandığını ancak ehliyeti olmadığı için kendisini sürücü gösterdiklerini ifade ettiğini, müvekkili tarafından araştırmacı atanarak tanzim edilen araştırma raporuyla da sabit olduğu üzere gerçekleştiği iddia edilen kazada sürücü değişikliği yapıldığının ikrar edildiğini, sigortalı aracın yanında kimse olmadığını ve sonradan 2 şahıs geldiğini, bunlardan bir tanesinin sürücü olduğunu söylediğini ancak polisin inanmayarak bu şahsı sürücü koltuğuna oturtup sen sürücü değilsin diyerek işlem yaptığını, sürücü olduğunu söyleyen şahsın iri yapılı, diğer şahsın ise ufak tefek olduğunu, yazılı beyanı alındığını,

park halinde hasar gören ... plakalı araç sahibi ... ile de görüşüldüğünü, kazayı duyup çıktığında polisin gelip işlem yapmış olduğunu, çevredekilerin konuşmalarından sigortalı araçta sürücü değişikliği yapıldığını öğrendiğini, acentesini de arayarak konuştuğunu, sigortalı aracın kiralık olduğunu söylediğini ifade ettiği yazılı beyanının alındığını, park halinde hasar gören ... plakalı dolmuş sürücüsü ... ile de görüşüldüğünü, sabah 06.00 sıralarında işe gitmek için çıktığında kazayı gördüğünü ancak sigortalı aracın yanında kimse olmadığını,

daha sonra gelen iki şahıstan iri yapılı olanın sürücü olduğunu söylediğini ancak polisin inanmayarak işlem yapıp ayrıldığını ifade ettiğini ve yazılı beyanı alındığının anlaşıldığını, sürücü olduğunu iddia eden ...'ın ikrarından ve tanık ifadelerinden de anlaşılacağı üzere kaza manipüle edilerek teminat kapsamına dahil edilmeye çalışıldığını, haksız kazanç elde etmeye yönelik bu eylem nedeniyle davacı hakkında SİSBİS kaydı oluşturulduğunu, ancak mahkeme tarafından aynı kazaya ilişkin Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2017/707 Esas dava dosyası ile açılan rücu davasında,

kaza olayının beyan edilen şekilde olmadığını ortaya koyacak delil sunulmaması, sadece olayı görmeyen kişilerin duyumlarına dayanan ve kaza sonrası araç sürücüsünün değiştirildiğine dair net bir delil sunulmadığı gibi aracın kaza mahallinden ayrılmadığı gerekçeleri ile davanın reddine karar verildiğinden davacının sisbis kaydı silinmesi talebinin haklı olduğundan davanın kabulüne karar verildiğini, her ne kadar mahkeme ispat vasıtalarının olmaması nedeniyle davayı kabul etmiş olsa da dava konusu olaya ilişkin alının tanık ifadeleri ve sürücü ...'ın beyanları ispat vasıtası olarak kabul edilerek kazanın manipüle edildiğini,

mahkemenin eksik inceleme ile kurduğu hükmün kabulünün mümkün olmadığını, Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2017/707 Esas rücu davası ile bu davanın bir ilgisi bulunmadığını, nitekim davacının SBE'ye SISBIS kaydını terkini için yaptığı başvurunun da reddedildiğini, bu hususun bile davacının haksız olduğunu gösterdiğini, eksik incelemeyle hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, ... ikrara rağmen mahkeme tarafından SISBIS kaydının haksız oluşturulduğu gerekçesiyle terkinine karar verildiğini, davanın esasına ilişkin gerekli inceleme yapılmadığını,

araç sahibinin sürücü değişikliği ve kiralık araç şüphesi nedeniyle yapılan görüşmeler sonunda ...

Sigorta hasar müdürlüğünde açılmış bulunan hasar dosyasından feragat ettiğini, hasar dosyasından yapılan feragatin de kazanın manipüle edildiğini, talep edilecek bir hakkın olmadığının kabul edildiğini doğrular nitelikte olduğunu, davacının gerekçeleri ile belirttiği SİSBİS kaydının silinmesi ile çok sayıda aracının olması fazla maliyet çıkması ve diğer gerekçeler dava konusuyla ilgisiz olduğunu, SİSBİS kaydı ilgili plaka ile konulduğundan sadece ilgili plakalı aracı etkileyeceğini,

bu durumda müvekkilinin üzerine düşeni yaptığı için müvekkili aleyhine dava açılmasının haksız ve kötü niyetli olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; Yanlış Sigorta Uygulamalarının Tespiti, Bildirimi, Kaydı Ve Bu Uygulamalarla Mücadele Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 11. maddesi gereğince davacıya ait araç bilgilerinin SİSBİS veri tabanından kaldırılması veya silinmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Sigortalı araç ruhsatı, kasko sigorta poliçesi, kaza tespit tutanağı, alkol raporu, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2016/47349 sr. Sayılı dosyasının Uyap'tan gelen sureti, Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/707 Esas 2019/22 Karar sayılı karar sureti, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi müzekkere cevapları dosya içerisinde yer almaktadır.

Dava dilekçesinde davalı olarak ... Sigorta A.Ş. gösterilmiş ise de, davacı vekilince 04/01/2022 tarihli dilekçe ile davalı tarafta iradi değişiklik yapılarak davayı ... Sigorta A.Ş.'ye yönelttiği, mahkemece 19/01/2022 tarihli ara karar ile davalı tarafta yapılan iradi değişiklik talebinin kabulüne karar verildiği görülmüştür.

Dava dilekçesinde hasım olarak gösterilen davalı ... Sigorta A.Ş vekili 24/01/2022 tarihli dilekçesi ile davacının işbu davayı müvekkiline yöneltmekte kusurlu olduğunu, taraf değişikliğine rızalarının bulunmadığı, HMK'nun 124/4. maddesi uyarınca lehlerine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesini talep etmiştir.

Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/707 Esas 2019/22 Karar sayılı kararından, ... Sigorta A.Ş. tarafından ... ... Ltd.

Şti.'ne karşı davalı şirkete ait aracın ZMMS poliçesiyle teminat altına alındığı, 11/02/2016 tarihinde park halindeki 5 araca çarparak kazaya sebebiyet verdiği, kaza tespit tutanağına göre davalı araç sürücüsünün alkol ve uyuşturucu madde etkisi ile araç sürmesi ve trafik güvenliği ve düzenine uygun araç kullanmaması nedeniyle kusurlu olduğu, park halindeki hasara uğrayan iki adet araç nedeniyle müvekkilinin ödeme yapmak zorunda kaldığı, müvekkilinin ödeme nedeniyle davalıya rücu hakkı bulunduğu ileri sürülerek ZMMS poliçesi nedeniyle rücuen tahsil alacağının tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali talebiyle dava açıldığı,

yapılan yargılama sonunda kaza sonrası araç sürücüsünün değiştirildiğine dair net bir delil sunulmadığı, aracın kaza yerinden ayrılmadığı, meydana gelen kazanın ZMMS teminatı kapsamında kaldığı, davacının rücu şartlarının varlığını kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesinin 2019/1395 Esas 2021/2138 Karar sayılı kararıyla davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verildiği görülmüştür.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nin bila tarihli müzekkere cevaplarında, davacı aracına ilişkin SİSBİS kaydının davalı ... sigorta A.Ş. tarafından 17/06/2016 tarihinde oluşturulduğu, davalı tarafından oluşturulan kaydın silinmesi/terkin yetkisinin ve sorumluluğunun ilgili sigorta şirketinde olduğu bildirilmiştir.

Anılan müzekkere cevabı ekinde yer alan işbu dava konusu SİSBİS kaydında, davacıya ait ... plakalı aracın olay açıklaması kısmında sürücü değişikliği ispat edilmiş olup, feragatname alınmıştır, suistimal türü kısmında planlanmış hasar, suistimal tutarı kısmında 16.106,00 TL yazılı olduğu görüldüğü gibi, ekte yer alan diğer belgeden davacı şirketin davalı şirkete yönelik bila tarihli feragatname ile ... plaka sayılı aracın 11/02/2016 tarihinde oluşan hasarıyla ilgili olarak açılan hasar dosyasından, talep edilen hasar bedelinden kendi isteğiyle feragat ettiği yazılı olarak beyan edilmiştir.

Davacı yan kasko sigortalı aracın karıştığı trafik kazası sonucu davalı sigorta şirketine başvurduğunu, davalının bu kazaya ilişkin olarak SİSBİS kaydı oluşturduğunu, oluşturulan kaydın haksız ve hukuka aykırı bulunduğunu iddia etmiş, davalı yan ise davanın reddini savunmuştur. Mahkemece yapılan yargılama sonunda yukarıda özetlenen gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında davalının davacıya ait aracın kasko sigortacısı olduğu, davacıya ait kasko sigortalı aracın karıştığı trafik kazasına ilişkin olarak davalı tarafından Sigorta Suistimalleri Bilgi Paylaşım Sistemine (SİSBİS) ilişkin kayıt oluşturduğu hususlarında herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık, sigortalı araca ilişkin davalı tarafından Sigorta Suistimalleri Bilgi Paylaşım Sistemine (SİSBİS) ilişkin kayıt oluşturulmasının hukuka aykırı olup olmadığı, davacının anılan kaydın veri tabanından kaldırılması veya silinmesini talep edip edemeyeceği hususlarından kaynaklanmaktadır.

Davalı vekilinin istinaf itirazları incelendiğinde; davacı tarafından park halinde bulunan 5 adet araca çarpması suretiyle 11/02/2016 tarihinde meydana gelen kazaya ilişkin kolluk görevlileri tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağında, "Sürücü olduğunu iddia beyan eden ... idaresindeki ... plakalı aracı ile ... ... araç sürücüsü olduğunu beyan eden ... 2918 sayılı KTK'nun 47/1. D ve 52/1.b madde ihlallerinin ayrı ayrı görüldüğü" ibarelerine yer verilmiştir.

Dava konusu 11/02/2016 tarihli trafik kazasından sonra davacı tarafından davalı kasko şirketine başvurulmuş olup, bu başvuru sonucu hasar dosyası açılmıştır. Açılan hasar dosyasında davalı tarafından araştırma raporu alınmış olup, bu rapora dayanak olan ve kaza tespit tutanağında sigortalı araç sürücüsü olduğunu iddia ve beyan eden olarak gösterilen ...'ın 29/02/2016 tarihli beyanında, kaza günü ... arkadaşıyla birlikte olduklarını, aracı ...'ın kullandığını, kaza sonrası ...'ın ehliyetinin olmadığı söylediğini ve kendisinin şoför olduğunu söylemesini talep ettiğini, işin bu kadar ciddi boyuta ulaşabildiğini tahmin etmediğini, ...'ın ricasıyla şoför olmayı kabul ettiğini, kaza esnasında kendisinin değil, ...'ın aracı kullandığını beyan ettiği görülmüştür.

Davacının başvurusu üzerine açılan hasar dosyasında davacının sigorta şirketine verdiği bila tarihli hasardan feragat beyanı bulunmaktadır.

Davalı tarafından oluşturulduğu dosyaya gelen Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi müzekkere cevaplarından anlaşılan, SİSBİS kaydında olay açıklaması kısmında davacının aracında sürücü değişikliği ispat edilmiş olup, feragatname alındığı, suistimal türünün planlanmış hasar şeklinde yer aldığı anlaşılmıştır.

Dava konusu SİSBİS kaydında yer alan anılan açıklamalar ile kaza tespit tutanağında sürücü olduğunu iddia ve beyan eden olarak belirtilen ...'ın araştırma raporuna geçen 29/02/2016 tarihli beyanında kaza sırasında aracı ehliyeti olmayan ... (...) isimli kişinin kullandığı, kazadan sonra bu kişinin ricası ile sürücünün kendisi olduğunu beyan ettiğine ilişkin anlatımı, davacının davalı sigorta şirketine başvurduktan sonra davalı şirkete sunduğu feragatname ile hasar başvurusundan feragat ettiği birlikte değerlendirildiğinde SİSBİS kaydındaki olay açıklamasının gerçeğe uygun bulunduğu, davalı tarafından anılan kaydın somut olaya uygun şekilde oluşturulduğu kanaatine varılmıştır.

Dava dışı, davacının aracına ilişkin ZMMS poliçesini düzenleyen ... Sigorta A.Ş. tarafından Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/707 Esas sayılı dosyasıyla açılan ZMMS poliçesi nedeniyle üçüncü kişilere ödenen bedelin araçta sürücü değişikliği yapıldığı gerekçesiyle rücuen tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali davasında rücu şartlarının varlığının kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ve bu karar istinaf incelemesinden geçerek kesinleşmiş ise de, işbu dava dosyasında yer alan ve kaza tespit tutanağında adı sürücü olarak geçen ...'ın beyanı ve davacının davalı kasko şirketine verdiği feragatnamenin değerlendirilmeden ret kararı verilmesi nedeniyle işbu dava yönünden sonuca etkili görülmemiştir.

Hal böyle olunca, mahkemece davacının dava konusu SİSBİS kaydının oluşturulmasına sebep olan trafik kazası meydana geldikten sonra davalı kasko sigorta şirketine başvurduğu, daha sonra başvurusundan hasardan feragat ederek feragat ettiği, kaza tespit tutanağında sürücü olduğunu beyan ve iddia eden olarak adı yer alan ...'ın araştırma raporu hazırlanması sırasında alınan beyanında kaza sırasında aracın ehliyeti olmayan ... (...) tarafından kullanıldığını beyan ettiği, araçta sürücü değişikliği yapıldığına ilişkin davalı tarafından oluşturulan SİSBİS kaydının somut olaya uygun bulunduğu gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir.

Dairemizce yeniden kurulan hüküm sırasında, tarafta iradi değişiklik yoluyla davalı taraf olmaktan çıkarılan ... A.Ş. vekilinin dosyaya vekalet sunarak cevap dilekçesi ibraz ettiği, tarafta iradi değişiklik yapıldıktan sonra ve açıkça vekalet ücreti talebinde bulunduğu, ... A.Ş'nin aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermediği gözetilerek ilk derece mahkemesince davalı taraf olmaktan çıkarılan ... A.Ş. lehine hükmedilen vekalet ücreti kararına karşı herhangi bir istinaf başvurusu bulunmadığından davalı taraf olmaktan çıkarılan ... A.Ş. Lehine ilk derece mahkemesince hükmedilen vekalet ücreti kararı kesinleştiğinden yeniden hüküm kurulması yoluna gidilmemiştir.

Tüm bu nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının davalı ... Sigorta A.Ş yönünden kaldırılmasına, davanın reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan - Üye - Üye - Zabıt Katibi -