Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2024/374 K.2024/505

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; şirket yetkilisinin şirkete ait pay defterini tüm aramalara rağmen bulamadığını belirterek şirket pay defteri hakkında zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, talep edenin tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle koruması ve bu konuda basiretli bir tacir gibi davranması gerektiği, talep eden vekili tarafından sunulan dava dilekçe ile şirkete ait pay defterinin kaybolduğunun bildirildiği, talep edenin basiretli bir tacir gibi defterini saklayamadığı, defterin nasıl kaybolduğuna dair bir delili de dosyaya sunmadığı, bu bağlamda zayi belgesi verilmesi konusundaki taleplerini ispat edemediği gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; kanun maddesinde zayi sebeplerinin tahdidi olarak sayılmadığını, tacirin elinde olmayan sebeplerin de kanun maddesi kapsamına girdiğini, şirket yetkilisinin ticari defterleri saklamada gerekli özeni ve dikkati gösterdiğini, özenle saklama yükümlüğünü yerine getirdiğini, buna rağmen pay defterinin sebebi bilinemeyen bir şekilde iş yerinde kaybolduğunu ve bulunamadığını, gerekçeli kararda yer verilen taleplerir ispat edilemediği gerekçesinin hayatın olağan akışına aykırı bulunduğunu, pay defterinin yapılan aramalara rağmen bulunamadığını, nasıl kaybolduğunun bilinmediğini,

pay defterinin nasıl ve ne şekilde kaybolduğu bilinemediğinden bilinmeyen durumun ispatının mümkün olmayacağını, pay defterinin herhangi bir suç şüphesi içinde kaybolmadığı için ve suç uydurma suçu işlememek adına savcılığa bu konuda bir başvuru yapılmadığını, müvekkilinin tasfiye halinde bulunan şirketin işlemlerine devam edebilmesi için şirket pay defterine ihtiyaç duyduğunu, defterin zayi olduğuna dair karar verilmemesi halinde müvekkilinin şirket tasfiye işlemlerine devam edemeyeceğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, talebin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiş, 01/07/2022 tarih 7417 sayılı kanunun 55. maddesiyle fıkrada belirtilen on beş gün ibaresi otuz şeklinde değiştirilmiştir.

Anılan maddede zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda, talep eden yetkilisi talep dilekçesinde, şirkete ait pay defterinin kaybolduğunu iddia ederek zayi belgesi verilmesine yönelik istemde bulunmuştur. İstinaf dilekçesinde de şirket pay defterinin tüm aramalara rağmen bulunamadığını, kaybedildiğini iddia ederek zayi belgesi verilmesine yönelik istemde bulunmuştur. Yargılama aşamasında ve istinaf dilekçesinde pay defterinin ne şekilde kaybedildiğine ilişkin bir anlatımda ise bulunmamıştır. Talep edenin anılan isteminden anlaşılacağı üzere zayi belgesi verilmesi talep edilen defter, talep eden tacir tarafından elinde olmayan sebepler ile değil, defterin saklanmasındaki özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle kaybedilmek suretiyle tacirin elinden çıkmıştır.

Hal böyle olunca, talep edenin zayi belgesi verilmesi talep edilen şirkete ait pay defterinin korunması için gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin kabulü gerekeceği gözetilerek mahkemece TTK'nun 82/7. maddesindeki koşullarda zayi edildiğine ilişkin dosyaya delil sunulmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında bir isabetsizlik görülmediğinden talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.