Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2024/494 K.2024/680

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin Yenimahalle Ptt Müdürlüğü tarafından yapılan kontrolde yoğun yağışlar sonucunda Aski'nin Akın caddesinde yaptığı çalışmada ...

Müdürlüğü menhollerini su basması neticesinde müdürlük arşivinin bulunduğu bodrum katı su bastığını, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan çeşitli makbuz, dekont, evrakın tek tek tasnifi mümkün olmayacak şekilde zarar gördüğünü, arşivde bulunan ücretli 234 adet küçük, 128 adet büyük rulo paketlerin zarar görmesi sonucunda kullanılamaz hale geldiğini, 3 adet sıramatik sahte para ayırt edici mor ışıkların da zarar gördüğünü belirterek Yenimahalle Ptt Müdürlüğünün 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 ve 2019 yıllarına dair tüm arşivlenmiş evrakı için zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, talep eden arşivlerinin su baskını nedeni ile arşivde bulunan tüm evrakın zayi olduğunun tespiti amacıyla eldeki davanın açıldığı, talep edenin zayi talebinde bulunduğu evrakın nelerden ibaret olduğunu açıkça belirleyemediği,

ancak ilgili madde gereğince yalnız tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin zayi olduğunun tespitine karar verilebileceği, talep eden vekiline açıklama yapılması talebi ile verilen süre sonunda sunulan 11/07/2023 tarihli dilekçede zayi olan evrak arasında tasdikli defter bulunmadığını, muhtelif kurumlara ait (telefon, su, doğalgaz vb.) faturaların tahsilat belgelerinin, kargo ve posta gönderilerine ait muhtelif kabul ve sevk evrakı ile 234 adet küçük rulo paket ile 128 adet büyük rulo paket, 3 adet büyük tyvek zarfın zarar gördüğünü beyan ettiği, itfaiye müdürlüğü raporunda posta kargo tahsilat makbuzları, muhasebe evrakı,

havale evrakı, ücretli kargo malzemeleri, 3 adet sıramatik, klavye ve mor ışık lambalarının zarar gördüğünün belirlendiği, talebe konu belgelerin tacirin saklamakla yükümlü olduğu TTK'nun 82/1 maddesinde ya da 64/1 maddesindeki kayıtların dayanağı olan belgelerden sayılamayacağı gibi, tahsilat belgeleri ile kabul ve sevk evrakının işlemlerinde muhatabına da nüsha verildiği gibi işlemlerin bilgisayar ortamında gerçekleştiriliyor olması karşısında evrakın zayi olduğundan da söz edilemeyeceği gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle. ASKİ'nin Akın caddesinde yaptığı çalışmada ...

Müdürlüğü menhollerinin su basması neticesinde 14/06/2023 tarihinde Müdürlük arşivinin bulunduğu bodrum katını su bastığını, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan çeşitli makbuz, dekont, evrakın bunların tek tek tasnifinin mümkün olmayacak şekilde zarar gördüğünü, yine arşivde bulunan ücretli 234 adet küçük ve 128 adet büyük rulo paketlerin zarar görmesi sonucunda kullanılamaz hale geldiğini, 3 adet sıramatik sahte para ayırt edici mor ışıklarında zarar gördüğü tespit edildiğini, dosyaya sunulan tutanakta belirtildiği üzere 2014, 2015, 2016, 2017,

2018 ve 2019 yıllarını kapsayan ve tek tek tasnifi mümkün olmayan çeşitli makbuz, dekont, evrak için zayi belgesi verilmesini talep etme zaruretinin hasıl olduğunu, ıslanan evraklar yapıştığından, ayırmanın, tasnif etmenin mümkün olmadığını, bu evrakların zayi belgesi alınarak imha edilmesi gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, talebin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiş, 01/07/2022 tarih 7417 sayılı kanunun 55. maddesiyle fıkrada belirtilen on beş gün ibaresi otuz şeklinde değiştirilmiştir.

Anılan maddede zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda, talep eden vekili talep dilekçesinde, şirkete ait 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 ve 2019 yıllarına ilişkin Yenimahalle Ptt Müdürlüğünün tüm arşivlenmiş evrakı için zayi belgesi verilmesine yönelik istemde bulunmuş, yargılama aşamasında mahkemece verilen süre üzerine ibraz ettiği 11/07/2023 tarihli yazılı açıklama dilekçesinde de, zayi olan evraklar arasında noter tasdikli defter bulunmadığını, zayi olan evrakların muhtelif kurumlara ait faturaların tahsilat belgeleri, kargo ve posta gönderilerine ait muhtelif kabul ve sevk evraklarıyla müdürlüğün değerli varlık sayım kayıtlarında bulunan ücretli malzemeler niteliğindeki 234 adet küçük, 128 adet büyük rulo paket, 3 adet büyük beyaz tyvek zarfın zarar gördüğü ve kullanılamaz durumda olduğunu bildirmiştir.

Talep eden vekilinin anılan isteminden ve yazılı beyan dilekçesinden anlaşılacağı üzere, zayi olan evrakların arasında ticari defter bulunmadığı, talebe konu belgelerin tacirin saklamakla yükümlü olduğu belge niteliği taşımadığı, tahsilat, kabul ve sevk evraklarının muhatabına da bir suret verildiği gibi işlemlerin bilgisayar ortamında gerçekleştirilmesi nedeniyle ziyaından söz edilemeyeceği anlaşılmıştır.

Hal böyle olunca, mahkemece talep edenin zayi belgesi verilmesini talep ettiği belgelerin TTK'nun 82/1, 64/1 maddesinde yer alan tacirin saklamakla yükümlü bulunduğu ticari belgelerden sayılamayacağı, tahsilat, kabul ve sevk evrakının işlem muhatabından temin edilebileceği gibi işlemlerin bilgisayar ortamında gerçekleştirilmesi nedeniyle evrakın zayi olduğundan söz edilemeyeceği gözetilerek yazılı şekilde hüküm kurulmasında herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında bir isabetsizlik görülmediğinden talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.