İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/495 K.2024/829

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirketin 2014-2015 yıllarına ait yevmiye defteri, defter-i kebir ve demirbaş defteri ile 2016-2017-2018-2019-2020 yılı demirbaş defterinin, 2014-2015 yıllarına ait fatura, irsaliye benzeri vesikalar ile müvekkili şirketin 02/01/2016 tarihinde e-fatura sistemine geçmesinden sonra e-fatura sistemine geçmemiş müşterilerinden gelen fatura ve irsaliye gibi belgeleri arşiv olarak kullandığı "... Mah ... Sitesi ... Sokak No:.., ... Kat No:...

İkitelli-Başakşehir/İstanbul" adresinde muhafaza ettiğini, 05.09.2023 tarihinde Başakşehir, Arnavutköy, Küçükçekmece ilçelerini etkileyen sel ve yağmur nedeniyle müvekkili şirketin arşiv olarak kullandığı depoyu su bastığını, müvekkili şirket defterleri ile diğer vesikalarının tahrip olduğunu, kullanılmaz hale geldiğini belirterek bahsi geçen belgeler nedeniyle TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; toplanan ve ibraz edilen deliller dahilinde, davacı iddiasının su baskınına dayalı olduğu ve ancak meydana gelen su baskını olayında bir kusuru olmadığı, ticari kayıtlarının korunması için gerekli dikkat ve özeni gösterdiği, su baskınının meydana geldiği yerde dava konusu defter ve belgelerin bulunduğu ve bu olay sonucu zarar gördüğü hususlarının ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; Suların yoldan taşarak ev ve iş yerlerini basması nedeniyle müvekkilinin defterlerinin zayi olduğuna ilişkin fotoğrafların sunulduğunu, bu hususun aynı zamanda İBB hava durumu ve meteoroloji kayıtları ile sabit olduğunu, müvekkilinin aynı zamanda itfaiyeye başvuru yaptığını, 14/09/2023 tarihli itfaiye durum tespit raporu ile yerinde inceleme yapıldığını, ilgili kurumlara yazılan müzekkere cevabında müvekkili hakkında vergi incelemesi yapılmadığının müvekkilinin SGK'ya bir borcunun bulunmadığının belirtildiğini, defter ve belgelerin zayi olmasında müvekkilinin kusurunun bulunmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava. TTK.'nın 82/7 maddesine dayalı zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir. 6102 Sayılı Kanunun 82/7.

Maddesi "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği davanın hasımsız olarak açılacağı belirtilmektedir.

Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir.

İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.

Hasımsız olarak açılan iş bu dava, sonuçları itibariyle sadece davacı bakımından değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerinden olduğundan, mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalıdır. Zayi belgesi verilebilmesi için davacının her türlü özeni gösterdiğini ispat etmesi gerekmektedir.

Somut olayda davacı su baskını hadisesinin meydana geldiği bodrum katında bulunan daire ile ilgili kiralama sözleşmesi ibraz etmiştir. İtfaiye Şube Müdürlüğü'nün 14/09/2023 tarihli raporu ile 05/09/2013 tarihli aşırı yağış ve sel nedeniyle bahsi geçen taşınmazın zarar gördüğü belirtilmiştir.

Ancak somut olayda bahsi geçen hava olayının TTK 82 maddesi kapsamında değerlendirilebilecek bir hadise olup olmadığı, davacının her türlü özeni gösterip göstermediği hususunda dosyadaki delillerle bir kanaate varılamamaktadır.Somut olayda afet olarak kabul edilebilecek nitelikte hava olayı olup olmadığının tespiti için o tarihte yaşanan hava olayının şiddeti ve hasar derecesinin ...'den sorulması varsa olaya ilişkin fevk raporunun getirtilmesi, ticari defter ve belgelerin muhafaza edildiği belirtilen bodrum katınında davacının gereken önlemleri alıp almadığının mahallinde yapılacak bilirkişi incelemesi ile tespiti gerekmektedir.

Bunun dışında tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediğinin ilgili noterden araştırılması, mevcut belgeler üzerinde mali müşavir bilirkişi incelemesi yaptırılması, davacının her türlü önlemi aldığının tespiti halinde davacının saklamakla yükümlü bulunduğu, ancak zayi olduğu tespit edilen defter ve belgeler yönünden zayi belgesi verilmesi gerekmektedir. Mahkemece yeterli araştırma yapılmadan karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile hükmün kaldırılarak, davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.