Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/104 K.2025/40

Taraflar arasındaki alacak istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı davalı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

6036 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi hakkındaki Kanunun gereği, ... parseldeki taşınmazda anlaşma sağlanamaması nedeniyle açık arttırma usulü ile satışına karar verilerek 11/07/2013 tarihinde satışının yapıldığı ve anlaşma sağlanmayan paydaşlar davacının babası ..., annesi ... ve üvey kardeşi ...'nun Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nının hissedarlar adına yatan parayla ilgili 31/07/2013 tarihli yazıyla paranın bankaya yatırıldığı tarihte davacının babası ... davacının babası ve diğer mirasçılar adına para yattığının 2022 yılı mayıs ayı başlarında öğrenildiğini,

davacı tarafından 14 Sulh Hukuk Mahkemesine elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi için 2022/415 ve 2022/707 esası ile davalar açıtığını, davalı bankanın ... şubesinin 31/07/2013 tarihli yazısı incelendiğinde, paydaşlar ...'nun 9/256 hissine 382.365 TL, ...'nun 9/256 hissesine 382.365 TL ve diğer paydaş ...'nun 6/256 hisssine tekabül eden 254.925 TL yatırıldığının belirtildiğini, paydaşlardan ...

11/07/2006 tarihinde, ... da 26/07/2007 tarihinde vefat ettiğini, iki paydaşın da adlarına bankaya para yatırılmasından çok önce vefat ettiklerini, Ankara 14. Sulh Hukuk Mahkemesinden 2022/413 Esas sayıl dosyası ile görülen elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi davalarının 25/05/2022 tarihinde kabul edilerek vefat eden murislerden ...'nun mirası 4 pay olarak kabul edilerek 3 payının ...'na, 1 payının da ...'e aidiyetine, muris ...'nun mirası 2 pay olarak kabul edilip 1 payının ...'na, 1 paşının da ...'e aidiyetine karar verildiğini, davalı ...

Bankası A.Ş.'nin ... Şubesi tarafından üç ayrı hesaba yatan

paraların, sahipsiz zannedilerek, faizsiz hesaba alındığını ve 11/07/2013 tarihinden 2022 yılı

Temmuz ayı sonlarına kadar hesap sahibi ve mirasçılarına bilgi vermeden 10 yılı aşkın bir süre

kullanıldığını, davacı ve diğer hissedarın davalı bankaya başvurması sonrasında cüzi bir faiz

işletilerek, ödemelerin yapıldığını, ... adına yatırılan paranın 1/4’ünün 95.591,00 TL, ... adına yatırılan paranın 1/2'sinin 127.462,00 TL olup, her iki muristen intikal

eden miktarın ise toplam 223.053,00 TL olduğunu buna karşın davalı Banka'nın davacıya

yaklaşık 10 yıl sonra 46.947,00 TL faiz işleterek 270.000,00 TL ödeme yaptığını, adına hesap açılan ...'nun 2006, ...'nun ise 2007 yılında vefat etmiş olmasına rağmen bu iki hesap sahibinin

davalı banka tarafından ne araştırıldığı, ne de tebligat yapılmak için gayret sarf edildiğini belirterek fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla kısmi davalarının kabulüne ve

şimdilik 50.000,00 TL'nin, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar

verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 03/06/2024 tarama tarihli dilekçesi ile alacak taleplerini 280.685,44 TL'ye yükseltmiş noksan harcını tamamlamıştır.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı Bankanın ... Şubesi'ne 16/07/2013 tarihinde T.C.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın, İstanbul Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü’nden gelen

81446019/5530 sayılı talimatı gereği; 6306 sayılı Afet Risk Altındaki Alanların Dönüştürülmesi

Hakkındaki Kanun 6. madde 1. fıkrası gereği açık arttırma ile satış işleminden doğan satış bedelini

aylık vadeli olarak ..., ... ve ...’nun hesaplarına yatırılmasının istenildiğini, davalı Bankanın ... Şubesi’nce 31/07/2013 tarihinde ...’na 254.925,00 TL, ...’na 382.365,00 TL

ve ...’na 382.365,00 TL olmak üzere vadesiz hesaplarına yatırıldığını, davalı Bankaya 01/09/2021 tarihinde T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İstanbul

Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Müdürlüğünden gelen E-82988518-502.99-1625969 sayılı yazıda;

hak sahibi ...’nun mirasçılarından, davalı Bankanın ... Şubesince maliklere aktarılan bedellerin vadeli hesaplarda tutulmayıp vadesiz

hesaba aktarıldığının tespit edildiğinin bildirilerek, açılan hesaplara yatırılma tarihinden itibaren

faiz işletilmesinin istenildiğini, davalı Bankanın Şubesi tarafından 31/07/2013 tarihinde

hesapların, vadeli yerine vadesiz olarak açılması nedeni ile T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

İstanbul Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'nün gönderdiği 03.09.2021 tarih ve E-

82988518-502.99-1645803 sayılı yazıda, hak sahiplerinden ...’nun 26/07/2007 tarihinde, ...’nun 11/07/2006 tarihinde, yani satış tarihinden

önce vefat ettiğini bildirilerek, adı geçen malikler adına hesapların açılışı tarihinden itibaren faiz

işletilmesinin talep edildiğini, davalı bankaya tebliğ edilen yazı sonrasında, 29/12/2021 tarihinde, ...’nun ... numaralı hesabına 96.172,63 TL ve ...’nun ... numaralı hesabına 144.253,47 TL'nin birikmiş faiz

olarak yatırıldığını,

...'nun yasal mirasçısı olan kızı davacı ...

... tarafından 188.854,26 TL’nin 27/07/2022 ve 05/08/2022 tarihlerinde bankadan

tahsil edildiğini,

...’ün davalı Bankadan aldığı hizmetlere ilişkin Bankacılık

mevzuat esasları ve Bankacılık etik ilkelerine göre hizmet verildiğini, murisin hesabına yatırılan

tutara ilişkin bildirim yükümlülüğü bulunmadığını, davalı banka tarafından Bakanlıktan gelen talimat, bankacılık mevzuat esaslarına göre uygulandığını, miras intikale eden davacının davaya konu tutarı faizi ile birlikte tahsil ettiğini, davalı bankadan herhangi bir hak ve alacağının kalmadığını savunmuş haksız, mesnetsiz ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; alınan bilirkişi raporu ile de sabit olduğu üzere davalı bankanın oluşan faiz zararından sorumlu olacağı, davalı banka tarafından her ne kadar, 31/07/2013- 05/08/2022 döneminde bireysel müşterilere verilen vadeli mevduat oranının 2013 için % 5,5 ve

2014-2023 yılları arasında % 4,5 olduğu belirtilmiş ise de, söz konusu oranların, resmi mevzuata uygulanan faiz oranları olduğu, kamu bankalarınca mevduata fiilen uygulanan faiz ortalamaları, gerçek kişiler tarafından 1 ay vadeli olarak açılan mevduatlara uygulanan % 5,5 ve % 4,5 oranlarının çok üstünde olduğu, 29.12.2021 tarihindeki faiz düzeltmesinden sonra

uygulanan faiz oranlarının da % 5,5 ve % 4,5 oranlarının üstünde olduğu, faizin % 5'lik kısmının

... nolu vadeli hesapta, % 9,75'lik kısmının ise ... nolu vadesiz hesapta

olmak üzere; vadeli hesaba toplam % 14,75 oranında( ... nolu vadeli hesaba

18.07.2022 döneminde % 15,5) faiz tahakkuk ettirilmesi gerektiği, sonuç olarak davacının; fiili mevduat faiz oranlarına göre ... hesaplarından dolayı 262.555,72 TL; ... hesaplarından dolayı 18.129,72 TL olmak üzere toplam 280.685,44 TL faiz alacağının bulunduğu, davalı bankanın hesaplanan işbu faiz alacağından sorumlu olduğu, açıklanan nedenlerle, davanın kabulü ile, 280.685,44-TL'nin davalıdan alınarak dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı Bankanın ... Şubesine 16/07/2013 tarihinde T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın, İstanbul Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü’nden gelen 81446019/5530 sayılı talimatı gereği.

6306 sayılı Afet Risk Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun 6. madde 1. fıkrası gereği açık arttırma ile satış işleminden doğan satış bedelini aylık vadeli olarak ..., ... ve ...’nun hesaplarına yatırılmasının istendiğini, davalı Bankanın ... Şubesi’nce 31/07/2013 tarihinde ...’ na 254.925 TL, ...’na 382.365 TL ve ...’na 382.365 TL vadesiz hesaplarına yatırıldığını, davalı Bankaya 01/09/2021 tarihinde T.C.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İstanbul Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Müdürlüğünden gelen E-82988518-502.99-1625969 sayılı yazıda hak sahibi ...’nun mirasçılarından, davalı Bankanın ...

Şubesinde maliklere aktarılan bedellerin vadeli hesaplarda tutulmayıp vadesiz hesaba aktarıldığının tespit edildiğinin bildirildiğini, açılan hesaplara yatırılma tarihinden itibaren faiz işletilmesi istendiğini, yine davalı Bankanın Şubesi tarafından 31/07/2013 tarihinde hesaplar vadeli olarak değil, vadesiz olarak açılması nedeni ile T.C.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İstanbul Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Müdürlüğünden 03/09/2021 tarih ve E-82988518-502.99-1645803 sayılı yazısında hak sahiplerinden ...’nun 26/07/2007 tarihinde, ...’nun 11/07/2006 tarihinde, yani satış tarihinden önce vefat ettiğinin bildirildiğini, söz konusu vefat eden malikler adına hesapların açılışı tarihinden itibaren faiz işletilmesinin talep edildiğini, davalı bankaya tebliğ edilen yazıya göre 29/12/2021 tarihinde, ilgili faiz düzeltme işlemi için, davalı Bankanın Perakende Şube Bankacılığı-3.Bölüm Başkanlığı’nca yapılan faiz hesaplaması ile ...’nun ... numaralı hesabına 96.172,63 TL,

...’nun ... numaralı hesabına 144.253,47 TL birikmiş faiz olarak yatırıldığını, hak sahibinin vefat ettiğini, davalı Bankanın müşterisi ...’nun yasal mirasçısı olan kızı davacı ... kendisine mirasçı olarak intikal etmiş olan 188.854,26 TL’yi 27/07/2022 ve 05/08/2022 tarihinlerinde mirasçılık belgesini ibraz ederek Müvekkil Bankanın şubesinden tahsil ettiğini, gerekçeli kararda. ".... davacının; fiili mevduat faiz oranlarına göre ... hesaplarından dolayı 262.555,72 TL;

... hesaplarından dolayı 18.129,72 TL olmak üzere toplam 280.685,44 TL faiz alacağının bulunduğu...." şeklinde hüküm tesis edilmiş olmasının kabulünün mümkün olmadığını, Bankacılık Kanunu 76. madde ve Etik İlkelerin 12. maddesinin müşteri haklarını içerdiği görüldüğünü, bu bağlamda, müşteri hesapları oluşturulması için davalı Banka tarafından bankacılık sistemi kurulduğunu, hesap açılışının Banka olarak verilen bir hizmet olması nedeni ile müşterilerin her türlü sorusuna Bildirim Yönetim Sistemi, Çağrı Merkezi ve Şubeler aracılığı ile cevap verildiğini, nitekim dosyaya konu olayda da davacı,

davalı banka müşterisi olarak 2021 yılında davalı banka şubesine müracaat ettiğini, davalı banka tarafından verilen hizmetten dolayı işlemlerini gerçekleştirdiğini, karşı tarafça ileri sürülen hesaba yatan paranın 10 yılı aşkın kullanıldığını, paranın yatamadığına ilişkin bildirim yapılmadığı şeklindeki gerçek dışı beyanların da kabulü mümkün olmadığını bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; bankacılık işleminden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kamu düzenine aykırılık yönünden incelenmesine gelindiğinde; görev, kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi taraflarca ileri sürülmese dahi mahkemelerce de resen göz önünde bulundurulması gereken usul kurallarındandır.

Bu çerçevede somut olayda tüketici mahkemesinin mi yoksa asliye ticaret mahkemesinin mi görevli olduğunun tartışılması gerekir.

28/05/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı yasanın 73/1. maddesinde "Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir" şeklinde düzenlenmiştir. Aynı yasanın 3. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendinde,"Tüketici işlemi, mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dahil olak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına yada hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekalet, bankacılık ve benzer sözleşmeler de dahil olak üzere her türlü sözlşme ve hukuki işlemi ifade eder" şeklinde düzenleme getirilmiştir.

Tüketici işlemi kavramının sözleşme kapsamındaki her türlü hukuki ilişki kıstasına göre mi yoksa sözleşme ilişkisi olmasa bile tüketiciye yönelik her türlü hukuki işlem ve uygulamanın tüketici işlemi sayılıp sayılmamasına göre mi belirleneceği hususu tartışılmalıdır.

6502 sayılı yasanın 3. maddesinde "Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi" olarak tanımlanan hukuki işlem madde gerekçesinde; "Buna göre tüketici işlemi; eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere kurulan her türlü sözleşme ve hukuki işlemi ifade eder" şeklinde yeniden tanımlanmıştır.

28/05/2014 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 6502 sayılı Yasa'nın 3/k bendinde "Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi" tüketici, 3/ı bendinde ise "Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem" tüketici işlemi olarak tanımlanmıştır.

Aynı Yasa'nın 73/1. maddesinde tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 83/2. maddesinde ise taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve 6502 sayılı Yasa'nın görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceğine değinilmiştir.

HMK'nın 1. maddesinde ise görev hususunun kamu düzenine ilişkin olduğu, mahkemece yargılamanın her aşamasında resen gözetileceği düzenlenmiştir.

Somut olayda, Çevre Şehircilik Bakanlığı tarafından davalı bankanın ...

Şubesine 31/07/2013 tarihinde ..., ... ve ... adlarına üç ayrı hesap açılmış olup, davaya konu ihtilafın iş bu hesap hareketlerinden kaynaklı olduğu, hesap sahiplerinin gerçek kişi tüketici olduğu dikkate alındığında artık davacı tüketici ile banka arasında kurulan ilişkinin bir sözleşme ilişkisi olduğunun kabulü gerekeceği, eldeki davada da davacıların murisleri olan tüketicilerin davalı bankada bulunan murislerin hesaplarına eksik faiz işletildiğine ilişkin mirastan gelen hakka dayalı olarak eldeki davanın açıldığı,davanın açıldığı 02/11/2022 tarihi itibariyle 6502 sayılı Yasa'nın yürürlükte olduğu,

davacının ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket etmesi nedeniyle tüketici, dava konusu bankacılık işlemlerinin de tüketici işlemi sayıldığı, yukarıda belirtilen yasa hükümleri uyarınca davaya bakma hususunda tüketici mahkemelerinin görevli olduğu gözetilmeksizin yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde asliye ticaret mahkemelerinin görevli olduğuna karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kamu düzenine aykırılık yönünden kabulü ile, HMK'nun 353(1)-a.3 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının görevli mahkemenin tayini yönünden kaldırılmasına, HMK'nun 353(1)-a.3 maddesinin hükmü özel düzenleme içerdiğinden HMK'nın 360. maddesinin atfı ile HMK'nın 20. maddesi hükmü uygulanmaksızın ve talebe bağlı olmaksızın dosyanın görevli Ankara Tüketici Mahkemesine tevzi edilmek üzere Ankara Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.