Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/1441 K.2025/1354

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin muhasebe kayıtlarının tutulduğu birimde 02/12/2024 tarihinde meydana gelen elektrik arızası sebebiyle bazı bilgisayar ve içeriği donanımın zarar görmüş olduğunu, arızanın meydana geldiği donanım arasında müvekkili şirketin muhasebe kayıtlarının yer aldığı hard diskin de bulunduğunu, arızalanan hard disk içeriği verilerin kurtarılması için Veri Kurtarma Hizmeti sağlayan ... Bilgi ve İletişim Sistemleri Ltd.

Şti’ne başvurulduğunu, ancak bu kurumca 06/12/2024 tarihinde düzenlenen Veri Kurtarma ve Hasar Tespit Tutanağı ile “Ani ve sürekli elektrik kesintilerinden, voltaj düşüklüğü ve yüksekliği nedeniyle elektronik ve/veya hareketli sistemlerin mekanik arızalanması nedeniyle disk arızalanmış ve yaptığımız incelemelerde disk yüzeyindeki hasar nedeniyle verilere erişilmesi mümkün olmamıştır.” şeklinde cevap verildiğini, yukarıda açıklandığı üzere müvekkili şirketin 10/2023, 11/2023,

12/2023 dönemlerine ait verileri mücbir sebep neticesinde zayi olduğundan ilgili dönem e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının taraflarına verilmesi için Gelir İdaresi Başkanlığı’na başvurulduğunu, ancak 15 günlük dava süreleri içinde cevap verilmediğini, ancak genel uygulama olarak zayi belgesi olmaksızın ikincil kopyaların GİB tarafından Elektronik Defter Genel Tebliği’nin 7.1. maddesi gerekçe gösterilerek verilmediğini,

müvekkilinin ticari işletmesinde bulunan yukarıda anılan sebeple gerekli tüm özen gösterilmesine karşın zayi olduğundan durumun bilirkişi marifetiyle tespiti ve Türk Ticaret Kanunu m.82/7. maddesi ve Elektronik Defter Genel Tebliği’nin 7.1 maddesi uyarınca müvekkili şirketin 10/2023, 11/2023, 12/2023 dönemlerine ait e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini dava ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; görevlendirilen bilirkişi tarafından yerinde yapılan inceleme ve tespitte davacının işletmesinde bulunduğu tespit edilen UPS (kesintisiz Güç Kaynağı )nın yüksek ve ya düşük voltaj için koruma sağlayabileceği, buradan hareketle yüksek voltaj neticesinde arıza olduğu sonucuna ulaşmanın mümkün olmadığını,

UPS (Kesintisiz Güç Kaynağı)'e bağlı olmadan kullanıldığı düşünüldüğünde ise elektrik kesintisi ve voltaj yüksekliği neticesinde yazılımsal/ donanımsal arızanın meydana gelme riskine karşı gerekli önlemi talep eden şirketin almamış olacağı gibi talebe konu konu verilerin başka bir ortamda yedeklendiğine dair objektif bir delile rastlanamadığını, bilirkişice incelemeye tabi tutulan arızalı olduğu belirtilen hard disc içeriğinde talebe konu konu verilerin (10/2023, 11/2023,

12/2023 dönemlerine ait e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının) bulunduğuna ve arıza üzerine zayi olduğuna dair objektif bir delile de rastlanamadığını bildirerek talebin reddine karar vermek gerekmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/851 E. - 852 E. sayılı dosyalarında tanzim edilen bilirkişi raporu ile işbu dosyadaki rapor aynı olup, Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/851 E. - 852 E. sayılı dosyalarında davanın kabulüne karar verildiğini, hatta kesinleşme şerhlerinin alındığını, bu kararların bu dava dosyası için de emsal teşkil edeceğini, müvekkili firmanın dava konusu 10/2023, 11/2023, 12/2023 dönemlerine ait e-Defterleri (yevmiye ve defter-i kebir e-defterleri) her ne kadar zayi olmuşsa da;

ikincil kopyaları ve onaylı beratlarının GİB uhdesinde olduğunu, zayi kararı verilmesi halinde ilgili dönemler yönünden yeniden yüklenecek defterlerde değişiklik yapılabilmesinin mümkün olmadığını bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Davacı tarafça şirketin muhasebe kayıtlarının tutulduğu birimde 02/12/2024 tarihinde meydana gelen elektrik arızası sebebiyle müvekkili şirketin muhasebe kayıtlarının yer aldığı hard diskin zarar görmesi neticesinde 10/2023, 11/2023, 12/2023 dönemlerine ait e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının zayi olduğu gerekçesiyle zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin işbu dava açılmıştır.

Dosya kapsamında yer alan Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 08/01/2025 tarih, 1822 sayılı cevabi yazısı incelendiğinde, davacı şirketin 01/01/2019 tarihinden itibaren e-defter uygulamasına dahil olduğu, en son 2024/09 dönemine ait e-defter berat dosyalarını GİB sistemine yüklediğinin bildirildiği, yani dava konusu talep edilen defterlerin GİB sisteminde bulunmadığı anlaşılmıştır.

Tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda ise, mahkemece görevlendirilen bilirkişice yerinde yapılan inceleme ve tespit sonucu davacının işletmesinde bulunduğu tespit edilen UPS (kesintisiz Güç Kaynağı )nın yüksek ve ya düşük voltaj için koruma sağlayabileceği, buradan hareketle “yüksek voltaj neticesinde arıza olduğu sonucuna ulaşılamayacağı, bilirkişice incelemeye tabi tutulan arızalı olduğu belirtilen hard disc içeriğinde talebe konu konu verilerin (10/2023, 11/2023, 12/2023 dönemlerine ait e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının) bulunduğuna ve arıza üzerine zayi olduğuna dair objektif bir delile de rastlanamadığı,

bu kapsamda talep eden şirketin talebe konu defter ve kayıtların muhafazası ve kaydı için için gerekli olan tedbir ve özenin gösterilmediği, GİB yazısına göre zayi belgesi istenilen dosyaların ikinci kopyalarının GİB sistemine yüklenmediği anlaşıldığından açılan davanın reddine yönelik ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygundur (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları).

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden talep edenin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi -