Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/1577 K.2025/1417

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin Maltepe Merkez Müdürlüğü arşivinde tavandan geçen su borusunun delinmesi sonucu arşivi su bastığını, arşivde bulunan ve ıslanan belgeler yapıştığından ayırmanın, tasnif etmenin mümkün olmadığını, zayi belgesi alınarak evrakların imha edilmesi gerektiğini belirterek zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, talep eden vekili talep dilekçesinde müvekkilinin arşivini 23/10/2018 tarihinde tavanda bulunan su borusunun delinmesi sonucu su bastığı ve bazı kargo-kurye, havale-çek parasal kabul-ödeme evrakları ile büro geçmiş yıllara ait yazışma klasörlerinin ıslandığı bildirilmiş olmakla, İtfaiye Dairesi Başkanlığı Müdahale Şube Müdürlüğü'ne yazılan yazıya gelen cevapta düzenlenen 2018-18827 bildirim numaralı diğer hizmetler raporunun onaylı suretinde koliler içerisinde bulunan çeşitli tarihlere ait posta kargo evrakları, büro yazışma evrakları, müfettiş evrakları, vezne evrakları, paralı ... evrakları, havale çek ve posta çekleri,

kabul ve ödeme evrakları, Merkez ve Şubelere bağlı tahsilat, posta çek evrakları ve özel renkli kolileme (mavi ve sarı) poşet içerisinde bulunan evrakların ıslandığının bildirildiği, talep eden vekilinin açıklama dilekçesi incelendiğinde Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi şube dosyaları, 2015 yılı parasal posta dairesi yazışma evrakları, 2014 yılı teknik okullar şubesinin kapatılmasına dair tutanaklar, 2010 yılı ...

A.Ş.'nin yıllık hedeflerinin ne olduğuna dair tutanaklar ve buna benzer belgelerin zayi olduğu bildirilmekle söz konusu belgelerin TTK'nun 82/7. maddesi kapsamında zayi belgesi talebine konu edilemeyeceği gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; TTK'nun 68/4. maddesi uyarınca bu tür evraklar için mahkemece zayi belgesi düzenlenmesinin zorunlu olduğunu, ancak mahkeme kararında belirtilen hususlar nedeniyle zayi belgesi kullanımının uygulamada eksiklik doğurduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, talebin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nun 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiş, 01/07/2022 tarih 7417 sayılı kanunun 55. maddesiyle fıkrada belirtilen on beş gün ibaresi otuz şeklinde değiştirilmiştir.

Anılan maddede zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda, Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen 23/10/2018 tarihli diğer hizmetler raporunda koliler içerisinde bulunan çeşitli tarihlere ait posta kargo evrakları, büro yazışma evrakları, müfettiş teftiş evrakları, vezne evrakları, paralı ... evrakları, havale, çek ve posta evrakları, kabul ve ödeme evrakları, merkez ve şubelere bağlı tahsilat, posta çek evrakları ve özel renkli kolileme (mavi ve sarı) poşet içerisinde bulunan evrakların çalışanlar ve taraflarınca ıslandığının tespit edildiği belirtilmiştir.

Talep eden görevlileri tarafından düzenlenen 23/10/2018 tarihli tutanakta da arşiv tavanında bulunan su borusunun delinmesi sonucu arşivi su bastığı, bazı kargo-kurye, havale-çek parasal kabul-ödeme evrakları ile büro geçmiş yıllara ait yazışma klasörlerinin ıslandığı tespit edilerek tutanağa bağlanmıştır.

Mahkemece 20/02/2019 tarihli celsede 1 no'lu ara karar ile talep eden vekiline zayi olan belgelerin hangi yıla ait olduğu, belgelerin niteliği konusunda beyanda bulunmak üzere iki hafta kesin süre verilmiştir.

Talep eden vekilince anılan ara karar üzerine 06/03/2019 tarihli yazılı beyan dilekçesi sunularak ekinde ıslanan evrakların kurumuş haldeki asılları sunulmuş, 13/03/2019 tarihli celsede de Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi şube dosyaları, 2015 yılı parasal posta dairesi yazışma evrakları, 2014 yılı teknik okullar şubesinin kapatılmasına dair tutanaklar, 2010 yılı ... A.Ş.'nin yıllık hedeflerinin ne olduğuna dair tutanaklar ve buna benzer belgelerin zayi olduğu beyan edilmiştir.

Talep eden vekilinin anılan isteminden ve yazılı beyan dilekçesinden anlaşılacağı üzere, zayi olan evrakların arasında ticari defter bulunmadığı, talebe konu belgelerin tacirin saklamakla yükümlü olduğu belge niteliği taşımadığı, tahsilat, kabul ve sevk evraklarının muhatabına da bir suret verildiği, ziyaından söz edilemeyeceği anlaşılmıştır.

Hal böyle olunca, mahkemece talep edenin zayi belgesi verilmesini talep ettiği belgelerin TTK'nun 82/1, 64/1 maddesinde yer alan tacirin saklamakla yükümlü bulunduğu ticari belgelerden sayılamayacağı, tahsilat, kabul ve sevk evrakının işlem muhatabından temin edilebileceği, evrakın zayi olduğundan söz edilemeyeceği gözetilerek yazılı şekilde hüküm kurulmasında herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında bir isabetsizlik görülmediğinden talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan - Üye - Üye - Zabıt Katibi -