Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/1752 K.2026/12

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yapılan yargılaması sonunda, ilamda yazılı gerekçelerle talebin reddine yönelik verilen hükme karşı, talep eden tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden dilekçesinde özetle; şirketlerine ait 10/2021, 11/2021, 12/2021, 01/2022, 02/2022, 03/2022, 04/2022, 05/2022, 06/2022, 10/2023, 11/2023, 12/2023 dönemlerine ait e-Defter dosyaları le bunlara ilişkin berat dosyalarının, bulundukları hard diskin elektrik arızasından kaynaklı olarak hasar görmesi neticesinde zayi olduğunu belirterek, zayi olduklarına dair karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; Anılan TTK'nun 82/7. maddesinde zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiğinin anlaşıldığı, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini isteyebileceği, somut olayda e defter olarak tutulduğu anlaşılan ticari defterler yönünden Gelir İdaresi Başkanlığında ikincil kopyalarının bulunup bulunmadığının sorulduğu, gelen yazı cevabında; 0070651702 vergi kimlik numaralı ...

Altyapı Anonim Şirketi'nin 01/01/2018 tarihinden itibaren e-Defter uygulamasına dahil olduğu,

yazı tarihi itibariyle en son 2024/09 dönemine ait e-Defter berat dosyalarının GİB saklama sistemine

yüklenmiş olduğu, sistemlerinde mevcut olan 2021-2022-2023 yıllarına ait e-

Defter berat dosyaları ve ikincil kopyalarının yazı ekinde gönderildiği, 2023/10-11-12

dönemlerine ait e-Defter ikincil kopyaların ise saklama sistemine yüklenmediğinin bildirildiği, bu halde davacı yanın başkanlık sistemine yüklü olan e defterleri yönünden kayıtların zayi olduğunun kabulü mümkün görülmemiş, davaya konu edilen 2023/10-11-12

dönemlerine ait defterler yönünden ise, Elektronik Genel Defter Tebliği gereği e-Defter tutan davacı şirketin talep konusu bu yıllara ait e-Defter ve berat dosyalarının Gelir İdaresi Başkanlığına ikincil koplyalarının saklanması için başvurmadığı ve yüklemediği veya e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlarında saklanması için hizmet almadığı, davacı yanca buna ilişkin delil de sunulmadığı gözetildiğinde davacı şirketin basiretli tacir gibi davranma yükümlüğünü ihlal ettiğinin anlaşılmış olduğu gerekçesiyle; "davanın reddine" ilişkin karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden istinaf dilekçesinde özetle; cevabi yazıda da görüleceği üzere şirkete GİB tarafından entegratör firmalarda yedekleme yetkisi verilmediğini, E-defter uygulaması yeni bir uygulama olup hem mükelleflerin hem de mahkemelerin nasıl bir yol izleyeceği yönünde hala tereddütler mevcut olduğunu, teknik hasarlar gibi sebeplerle zayi olabildiğini, mahkemece hard disk yerinde incelenerek bilirkişi incelemesi yaptırılmadığını, talebin kabulü gerektiğini, emsal kararlar bulunduğunu ileri sürmüştür.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. TTK nın 82/ 7 maddesinde; " Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. " hükmüne yer verilmiştir.

Davacı taraf, 10-11-12/2021, 01-02-03-04-05-06/2022 ve 10-11-12/2023 yıllarına ait e-defter dosyaları ve beratlarının bulunduğu hard diskin elektrik arızası nedeniyle kullanılamaz ve içindeki dökümanlara da ulaşılamaz hale geldiğini, bu durumun veri kurtarma ve hasar tutanağı kapsamıyla da tespit edildiğini beyan ederek talebin dayanağı olarak 19/10/2019 tarihli ve 30923 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3 Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7. maddesinin 1 nolu bendi gösterilmektedir.

"Diğer Hususlar" başlıklı 7. maddenin 1. bendi "e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.

Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-Defter Uygulama Kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-Defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-Defter ve berat dosyalarının e-Defter uygulaması aracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verilir." şeklindedir.

Aynı Tebliğin "e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı" başlıklı 4.4.

Maddesinin 1-e bendinde ise" e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-Defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. e-Defter ve beratların teknik yeterliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta saklama izni verilen özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde muhafaza usulü ile muhafaza edilmesi sürecinde e-Defter uygulamasına dâhil olan

mükellefler ve özel entegratörler tarafından uyulması gereken genel, gizlilik ve güvenliğe ilişkin usul ve esaslar, Başkanlık tarafından hazırlanarak edefter.gov.tr adresinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kılavuzu”nda açıklanır. e-Defter ve berat dosyalarına ait ikincil kopyalarının bu fıkra uyarınca muhafazası için gerekli yükleme işlemlerinde bu Tebliğin (4.3.4) numaralı fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınır." düzenlemesi yer almaktadır.

Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığı'nın 21/01/2025 tarihli cevabi yazısında;" Başkanlığımız e-Belge sisteminin kontrolünden; 0070651702 vergi kimlik numaralı ...

Altyapı Anonim Şirketi'nin, 01/01/2018 tarihinden itibaren e-Defter uygulamasına dahil olduğu,

yazımız tarihi itibariyle en son 2024/09 dönemine ait e-Defter berat dosyalarının GİB saklama sistemine

yüklenmiş olduğu tespit edilmiştir.Başkanlığımız sisteminde mevcut olan 2021-2022-2023 yıllarına ait e-

Defter berat dosyaları ve ikincil kopyaları yazımız ekinde gönderilmekte olup 2023/10-11-12

dönemlerine ait e-Defter ikincil kopyaları Başkanlığımız saklama sistemine yüklenmemiştir.

" şeklinde cevap verildiği görülmüştür.

Hal böyle olunca somut dosya kapsamı, Gelir İdaresi Başkanlığı yazı cevabı ile yazı ekinde gönderilen ikincil kopyaların varlığı hep birlikte değerlendirildiğinde.

Gelir İdaresi Başkanlığından, talepte bulunan şirket tarafından, davaya konu edilen 10-11-12/2021 yılı ve 01-02-03-04-05-06/2022 yılına ait e-Defter olarak tutulan defteri kebir ve yevmiye defterleri, tüm e-fatura, e-arşiv kayıtları ile beratları temin edilebileceğinden bu istem yönünden talepte bulunan şirketin davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığının anlaşılması ile talebin usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmaması,

öte yandan, özel bir şirket tarafından düzenlenen veri kurtarma ve hasar tutanağı kapsamına göre elektrik arızası sebebiyle kullanılmaz ve kurtarılamaz hale geldiği belirlenen dava konusu talep eden şirketin 2023/10-11-12

dönemlerine ait e-Defter olarak tutulan defteri kebir ve yevmiye defterleri, tüm e-fatura, e-arşiv kayıtları, ile beratları yönünden ise; Gelir İdaresi Başkanlığı yazı cevabı kapsamına göre 2023/10-11-12

dönemlerine ait e-Defter ikincil kopyalarının Başkanlık saklama sistemine yüklenmemiş olması, Tebliğ'in 7/1 maddesi gereği 2018 yılı itibarıyla e-Defter tutan şirketin talep konusu bu yıla ait e-Defter ve berat dosyalarının e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlarında saklanması için hizmet de alınmaması gözetildiğinde,

talepte bulunan şirketin basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğünü ihlal ettiği anlaşılmış olmakla bu talep yönünden de davanın reddine dair ilk derece mahkemesince verilen kararda herhangi bir isabetsizlik görülmemesi ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, talepte bulunan şirketin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan - Üye - Üye - Zabıt Katibi