Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/414 K.2025/798

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle talebin kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın ... Şubesinin arşivini 02/08/2024 tarihinde ASKİ su borusunun patlaması sonucunda su bastığını, ... şube arşivinde ...

Şubesinin kendi arşivi küçük olduğundan bazı belgelerinin ... şubesinin arşivinde muhafaza edildiğini, 02/08/2024 tarihinde ... şube arşivini su basması sonucunda ... şubesinin 45 farklı güne ait zayi fişler, 102 adet kredi dosyası, 1 adet bireysel hesap açılış dosyası, 16 adet eko kredi dosyaları, 30 adet kapanan bireysel krediler dosyası, 120 adet genel kredi sözleşmesi,

121 adet kredi kartı başvuru formu, 35 adet otomatik ödeme talimat evraklarının zayi olduğunu, zayi olan belgelerin müvekkili bankanın faaliyet alanına giren ve saklanması zorunlu olan belge niteliğinde bulunduğunu belirtilerek söz konusu belgelerin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacı bankanın ... şubesi arşivinde bulunan ... şubesine ait bazı belgelerin muhafaza edildiği, 02/08/2024 tarihinde ASKİ su borusunun patlaması sonucunda su basması ile talep eden bankanın bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere 02/02/2017, 02/07/2017, 03/05/2017, 04/12/2017, 05/09/2017, 09/05/2017, 09/07/2018, 10/02/2017, 10/07/2018, 11/07/2017, 11/07/2018, 11/09/2017, 12/07/2018, 13/07/2017, 14/07/2017, 15/08/2018, 17/07/2017, 18/09/2017, 18/09/2018, 19/09/2018, 20/02/2017, 21/09/2017, 23/07/2018, 24/05/2017, 25/09/2017, 25/12/2017, 26/05/2017, 27/12/2017, 29/09/2017, 31/05/2017, 31/08/2018 tarihli fiş torbasının,

...u'na ait kredi kartı başvuru formlarının, ...'e ait otomatik ödeme talimatı formunun su basması nedeniyle kullanılamaz ve seçilemez hale geldiği, ziyaa uğradığı, bu ziya halinin TTK'nun 82/7 maddesinde sayılan hallerden olduğu, talep edenin talebinde anılan yönlerden haklı olduğu,

bilirkişi tarafından tespit edilemeyen diğer belgeler ve kayıtlar ( fişler, kredi kartı başvuru formları, otomatik ödeme talimatları vs.) yönünden olan fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerektiği, talep eden vekili bilirkişi raporuna itiraz ederek ... şube arşivinde ... şubesine ait evraklar dışında ... şubesine ait evrakların da bulunduğunu, zayi olduğunu bunların da incelenerek tespitini talep etmişse de, talep dilekçesinde talebin açıkça ... şubesine ait evrakların zayi talebi bulunmakta olup bu taleple bağlı kalınması gerektiği,

iddianın bu aşamada genişletilemeyeceği değerlendirilmekle talep eden vekilinin ... şubesine ait evraklar yönünden de inceleme yapılması talebinin yerinde görülmediği gerekçesiyle talebin kısmen kabulüne, talep eden bankanın ...

Şubesi'nde bulunan arşivindeki 02/02/2017, 02/07/2017, 03/05/2017, 04/12/2017, 05/09/2017, 09/05/2017, 09/07/2018, 10/02/2017, 10/07/2018, 11/07/2017, 11/07/2018, 11/09/2017, 12/07/2018, 13/07/2017, 14/07/2017, 15/08/2018, 17/07/2017, 18/09/2017, 18/09/2018, 19/09/2018, 20/02/2017, 21/09/2017, 23/07/2018, 24/05/2017, 25/09/2017, 25/12/2017, 26/05/2017, 27/12/2017, 29/09/2017, 31/05/2017, 31/08/2018 tarihli fiş torbasının, ...'na ait kredi kartı başvuru formlarının, ...'e ait otomatik ödeme talimatı formunun zayi olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi tarafından yapılan incelemeler esnasında su basmasından etkilenen evrakların sadece ... şubesine ait evraklar olmadığını, başka şubelere ait evrakların da bulunduğu yanılgısına düşüldüğünü, taleple bağlılık ilkesi gereği bu evraklar hakkında inceleme yapılmadığını, bilirkişi ve mahkemece düşülen büyük bir yanılgının söz konusu olduğunu, taleple bağlılık ilkesine aykırı düşen bir durum bulunmadığını, belgelerde deliller kısmında zayi olduğuna dair tutanağa ve zayi listesine dayanıldığını,

netice-i talep kısmında müvekkilinin zayi olan belgeler için zayi evrakı verilmesinin talep edildiğini, dilekçe ekinde de zayi olan evrakların listesinin sunulduğunu, zayi evrakı talep edilen evrak listesinin dilekçe ekinde sunulduğunu, bahsi geçen zayi listesi müvekkili bankanın entegrasyonu sebebiyle excel programında döküm yapılmış olup, a4 evrakına basıldığında iki sütun olan görüntünün kaydığını, dava dilekçesi ekindeki evraklar incelenirse, hakkında zayi istenilen evraklar ile görüntünün aynı olduğu ancak sütunların aşağıdaki sayfalara kaydığını, bilirkişi tarafından bu inceleme yapılsaydı, durumun anlaşılacağını,

söz konusu yanılgılı durumun ve kararın oluşmayacağını, ancak bilirkişi tarafından bu husus dikkate alınmadan ve incelenmeden, durum üstün körü geçildiği için hatalı rapor oluşturulduğunu, bundan dolayı bankanın zarara uğradığını, ilgili excel dökümünün sayfa yatay pozisyona alınarak basıldığında ortaya çıkan listenin bir kısmının düzgün ekran görüntüsü, sütunları kaymamış halini için istinaf dilekçesi ekinde sunulduğunu, bankaların saklamakla mükellef oldukları evraklar nicelikli ve yüklü miktarlarda olduklarından çoğu zaman banka arşivleri yeterli gelmemekte bu bağlamda aynı il içerisinde bulunan şubelerin,

birbirlerinin arşivlerinden istifade edebildiğini, dava dilekçesinde ... şubesi olarak addedilen kısım, sadece menşei itibariyle ... şubesine ait olan değil, diğer şubelere ait iken ... şubesi'nin arşivine alınıp daha sonra da ... şubesi'nden ... şube arşivine alınan, o şubenin arşivinden gelen evraklar olduğunu, dava dilekçesinde 120 adet genel kredi sözleşmesinin zayi olduğunu, bunlar için zayi belgesi verilmesi gerektiğini, bu ifadelerin mahkemece bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini, üçüncü kişilere karşı başka bir menfaat hak elde etmek olmadığını, bu durumda davanın genişletilmesi yasağı uygulanmasının hukuki bulunmadığını,

ziya belgesi verilmesi davası bir nizasız kaza olduğunu, bu işlerde hakim olan ilke resen araştırma ilkesi olup, tam listenin dava dilekçemiz ekinde sunulduğunu, bunların zayi belgesine bağlanmasının istenildiğini, excel dökümünün a4 kağıda dökülmesi aşamasında sütun kayması sebebiyle bilirkişide (ve bunu hükme esas alan mahkeme kararında) yanılgılı kanaat oluştuğunu, bilirkişi tarafından banka sistemlerinde ilgili excel dökümüne bakılsa idi taleplerinin genişletilmediğini, dava dilekçesi ekinde belirtilen listeyle, bilirkişinin yerinde incelediği evrakların aynı evrak olduğunun görülebileceğini,

bu itibarla maddi hakikat aydınlatılamadan karar verildiğini, bunun re'sen araştırma ilkesine aykırı olduğunu, bilirkişinin kendisine mahkemece verilen inceleme görevini usulüne uygun bir şekilde yerine getirmediğini, dava dilekçesinde zayi olduğu belirtilen 120 adet genel kredi sözleşmesinin sadece 1 adetinin incelendiğini, diğerlerinin incelenmediğini, bu sebeple usule aykırı şekilde düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda mahkemece verilen kısmen kabul kararının, reddedilen kısım yönünden kaldırılması gerektiğini, bilirkişi raporunda sağlam olduğu addedilen evraklar için suyla temas sebebiyle ıslak imzaların akıp akmadığı,

imza incelemesine (ve dolayısıyla bankalardan beklenen ağırlaştırılmış özen/ispat yükümlülüğüne istinaden hukuken bir işleme) esas alınabilecek durumda bulunup bulunmadığının değerlendirilmediğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, talebin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Talep eden bankanın ... Şubesi'ne ilişkin 02/08/2024 tarihli banka tutanağı, arşiv fotoğrafları, zayi evrak listesi, yargılama aşamasında bankacı bilirkişiden alınan 04/12/2024 havale tarihli bilirkişi raporu dosya içerisinde yer almaktadır.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiş, 01/07/2022 tarih 7417 sayılı kanunun 55. maddesiyle fıkrada belirtilen on beş gün ibaresi otuz şeklinde değiştirilmiştir.

Somut olayda, talep eden bankanın talep dilekçesinde belirtilen bankanın ... şubesinin 45 farklı güne ait zayi fişleri, 102 adet kredi dosyası, 1 adet bireysel hesap açılış dosyası, 16 adet eko kredi dosyaları, 30 adet kapanan bireysel krediler dosyası, 120 adet genel kredi sözleşmesi, 121 adet kredi kartı başvuru formu, 35 adet otomatik ödeme talimat evraklarının bankanın ... şubesi arşivinde saklanırken anılan arşivi su basması sonucu zayi olduğunu iddia ederek zayi belgesi verilmesine yönelik istemde bulunmuştur.

Yargılama aşamasında alınan ve banka arşivinde yerinde yapılan inceleme ile hazırlanan bilirkişi raporunda, 45 güne ait zayi fiş torbaları, 01.06.2018, 01.12.2017, 08.06.2018, 09.12.2019, 19.11.2019 ve 25.11.2019 tarihli 6 adet fiş torbası bulunamamış, 07.09.2017, 13.07.2018, 26.12.2017, 28.09.2017 ve 29.08.2017 tarihli 5 adet fiş torbasının sağlam ve kullanılabilir durumda olduğu, ıslak ve çamurlu durumdaki fiş torbalarına ait örnek fotoğraflara yer verildiği,

bu durumdaki fişlerin çürümeye başladığı ve yazılarının okunaksız hale geldiği ve zayi belgesi verilebileceği, 102 adet kredi dosyasının tamamının sağlam ve kullanılabilir durumda olduğu, zayi sayılamayacağı, 1 adet bireysel kredi hesap açılış dosyasının bulunamadığı, 16 adet eko kredi dosyasının tamamının sağlam ve kullanılabilir durumda olduğu, zayi sayılamayacağı, 30 adet kapanan bireysel kredi dosyasının tamamının ıslak ve kullanışsız olduğu, örnek fotoğraflara yer verildiği, dosyaların çürümeye başladığı ve yazılarının okunaksız hale geldiği,

zayi belgesi verilebileceği, 120 adet genel kredi sözleşmesinden 119 adet genel kredi sözleşmesinin başta ... şubesi olmak üzere başka şubelere ait olduğu, ... şubesi müşterisi ... Yapı End. Ve Nak. Taah. Paz. Şti.

A.Ş.'nin ıslak ve çamurlu dosyasının fotoğraflarının tabloda gösterildiği, zaman içerisinde dosyanın daha okunamaz hale geleceği ve bu haliyle zayi belgesi verilebileceği, 121 adet kredi kartı başvuru formundan ... olmak üzere toplam 17 kişiye ait başvuru formunun ıslak ve yazılarının dağıldığı, zor okunduğu, zayi belgesi verilebileceği, bulunamayan 93 kişiye ve sağlam durumda bulunan 11 kişiye ait kredi kartı başvuru formları hakkında takdirin mahkemede olduğu, 35 adet otomatik ödeme talimatından sadece ...'e ait ıslak ve yazıları silinmeye başlamış 1 adet ödeme talimatı bulunduğu,

zayi belgesi verilebileceği, bulunamayan 34 kişiye ait otomatik ödeme talimatları hakkında takdirin mahkemeye ait olduğu yönünde kanaat bildirilmiştir.

Talep eden bankanın ... şubesince tutulan 02/08/2024 tarihli banka tutanağında ... şubesi boru hattında şubeden kaynaklanmayan sebeplerle oluşan hasar nedeniyle şube evraklarının bir kısmının su aldığı, 45 farklı güne ait zayi fişleri 102 adet kredi dosyası, 1 adet bireysel hesap açılış dosyası, 16 adet eko kredi dosyaları, 30 adet kapanan bireysel krediler dosyası, 120 adet genel kredi sözleşmesi, 121 adet kredi kartı başvuru formu, 35 adet otomatik ödeme talimat evraklarının hasar aldığının tespit edildiği belirtilmiştir.

Talep eden vekili yargılama aşamasında sunduğu 27/01/2025 tarihli yazılı beyan dilekçesinde ... şubesi evraklarının da ... şube arşivinde olduğundan dosyaya sunulan bilirkişi raporu ile müvekkili bankanın haberi olduğunu, zayi olduğu belli olan evrakların bilirkişi tarafından incelemesinin yapılması gerektiğini bildirmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda talep edenin zayi belgesi verilmesini talep ettiği bankanın ... şubesine ait olup, ... şubesinin arşivinde saklanan ve anılan arşivi su basması sonucu zayi olduğu bilirkişi raporu ile belirlenen belgeler yönünden talebin kısmen kabulüne karar verilmiş, ... şubesine ait olmayıp, talep eden bankanın diğer şubelerine ait olup, su basan ... şubesi arşivinde bulunan ve su basması sonucu zayi olan evraklar ile zayi olmadığı anlaşılan belgeler yönünden talebin reddine karar verilmiştir.

Yargılama aşamasında talep eden banka vekili bilirkişi raporu ile, bankanın ... şubesine ait evrakların da ...

Şubesi arşivinde saklandığından haberi olduğunu ileri sürerek ... şube arşivinde bulunup bilirkişi raporu ile zayi olduğu tespit edilen belgeler yönünden de zayi belgesi verilmesini talep etmiş ise de, talep dilekçesinde açıkça ... şube arşivinde ... şubesine ait evrakların zayi olduğu belirtilerek anılan şubeye ait olan ve kalem kalem bildirilen evrakları yönünden zayi belgesi verilmesi talep edilmiştir.

Mahkemece HMK'nun 26. maddesi uyarınca talebin aşılamayacağı gözetilerek sadece ... şubesi evrakları yönünden inceleme yapılarak hüküm kurulmasında bir isabetsizlik görülmediği gibi, bilirkişi raporu ile zayi olmadığı tespit edilen anılan şubeye ait evraklar yönünden de talebin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin kısmen kabulü yönündeki kararında bir isabetsizlik görülmediğinden talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.