Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/6 K.2025/1519

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden yetkilisi tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete ait evrakların tadilat ve genişletme çalışmaları sırasında geçici olarak taşınması gerektiğini, ancak bu sırada şirkete ait bazı klasörlerle birlikte pay defterinin zayi olduğunu, pay defterinin varlığı şirketin ticari faaliyetini sürdürmesi için gerekli olduğunu, müvekkili şirketin anılan eksiklik nedeniyle bankalar nezdinde kredi limit güncellemelerini yapamamakta ve defteri arz edemediği her gün aktif olarak zarara uğradığını iddia ederek müvekkiline ait pay defterinin zayi belgesinin düzenlenerek tarafına verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, TTK anlamında zayi belgesi verilebilmesi için tacirin bir taraftan defterlerin korunması için gereken dikkat ve özeni göstermiş olması, diğer taraftan ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelmiş olması zorunludur. Eldeki davada, ticaret sicil gazetesi incelendiğinde adres değişikliğinin 1998 yılında olduğu davacı vekilinin şirket tadilatı kapsamında kaybolduğuna yönelik beyanda bulunduğu bu kapsamda aradan geçen zaman ortak pay defterinin kaybolduğunu dahi banka işleri sebebiyle lüzum duyulduğunda fark eden davacı, bir tacirden beklenen tüm dikkat ve özeni gösterdiğini ve ziyaa uğramanın iradesi dışında olduğunu, bir başka ifadeyle zayi belgesi verilmesi için gereken şartların varlığını ispatlayamadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete ait evrakların tadilat ve genişletme çalışmaları sırasında geçici olarak taşınması gerektiğini, ancak bu sırada şirkete ait bazı klasörlerle birlikte pay defterinin kaybolduğunu, pay defterinin varlığının şirketin ticari faaliyetini sürdürmesi için gerekli olduğunu, müvekkili şirketin anılan eksiklik nedeniyle bankalar nezdinde kredi limit güncellemelerini yapamamakta ve defteri arz edemediği her gün aktif olarak zarara uğradığını, zayi koşullarının oluştuğunu bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Somut olaya gelince; talep eden tarafından şirketin pay defterinin tadilat nedeniyle geçici taşınma sırasında kaybolduğu iddiasıyla zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin işbu dava açılmıştır.

Tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda ise, talep eden şirketin davaya konu pay defterinin tadilat ve genişletme nedeniyle geçici olarak taşınma sırasında kaybolması hukuki sebebine dayanmış olup, bu hal TTK'nun 82 anlamında zayi nedeniyle belge verilmesi sebebini oluşturmaz. Zira davacı tacir saklamaya ilişkin özen yükümlüğününe aykırı davranmıştır.

Bu nedenle ilk derece mahkemesince davanın reddine dair ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygundur (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları).

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden talep edenler vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.