Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2020/861 K.2022/1957

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin avans olarak verdiği çek karşılığında mal teslim edilmediği belirterek 37.000,00 TL çek bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili, müvekkilinin teslim edilmemiş herhangi bir malzeme borcu bulunmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafça dava konusu 28/02/2018 tarihli 37.000 TL meblağlı, ... numaralı ...'a ait çekin sipariş edilen ürünler karşılığı davalı tarafa teslim edildiği, çek bedelinin takas karşılığında davacı tarafça 28/02/2018 tarihinde ödendiği, davalı tarafça çekin ticari defter ve kayıtlara 340 alınan sipariş avansları hesabında işlenmesine rağmen, çek karşılığı ürünlerin teslim edildiğine ilişkin sevk irsaliyesi, taşıma irsaliyesi vb. belgenin ticari defterlerde bulunmadığı belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden-davalı vekili tarafından; Mahkemece ispat yükünde hataya düşüldüğü, davacı yanca dava konusu avans olarak verildiği iddia edilen çek karşılığında mal teslim edilmediği hususunun ispat edilmesi gerektiği, mal teslimi yönünden tanık dinletme talebinin reddi kararının doğru olmadığı, avans iddiası ile ilgili ticari kaide ve teamüllerin araştırılmadığı bildirilerek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık davacı yanca avans çeki verilip verilmediği ve karşılığında mal teslim edilip edilmediği noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, avans çeki iddiasına dayalı olarak açılan alacak davasıdır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Davacı yanca dava konusu çekin avans olarak satım sözleşmesi kapsamında davalıya verildiği, ancak davalı tarafından mal teslim edilmediği iddia edilmiş, davalı vekilinin iş bu dava dosyası kapsamında müvekkilinin dava konusu çek nedeniyle mal teslim ettiğini davacının iddialarının doğru olmadığını beyan ettiği anlaşılmıştır.

Çek bir ödeme aracı olup, kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyle verilir. Davacı yanca dava konusu çekin avans çeki olduğu iddia edilmiş olup, ispat yükü üzerinde olan davacı tarafından avans çeki iddiasının usulüne uygun delillerle ispat edilmesi gerekmektedir.

Mahkemece dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda davacı defterlerinde dava konusu çekin avans çeki olarak kayıtlı olduğu ve bedelinin ödenmesine karşın mal teslim edilmediği, davacı yan ticari defterlerinde 37.000,00 TL alacaklı olduğunun anlaşıldığı, davalı defterlerinde ise çekin 40 alınan sipariş avansları hesabına avans olarak işlendiği, 31.12.2018 tarihli kapanış kayıtlarına göre davalının davacıya 37.000,00 TL borçlu olduğu tespit edilmiştir.

Taraflara ait ticari defter ve kayıtların birbiri ile uyumlu olduğu, davalı yan ticari defterlerinde dava konusu çekin avans çeki olarak kaydedildiği ve karşılığında mal teslim edildiğine dair bir kaydın bulunmadığı anlaşılmış olup, davacı yanca avans iddiası ispat edilmiştir. Davacı yanca avans iddiası ispat edildiğinden mal teslim olgusunun davalı yanca ispat edilmesi gerekmektedir.

Dosya kapsamına yargılama boyunca davalı yanca mal teslimine dair herhangi bir yazılı belge sunulmamış olup, teslim olgusu tanık ile ispat edilemeyeceğinden mahkemece tanık dinletme talebinin reddi kararında herhangi bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Her ne kadar davalı yanca istinaf dilekçesi verildikten sonra teslime ilişkin belge dosya kapsamına sunulmuş ise de anılan belgenin delil bildirme süresinden sonra dosya kapsamına ibraz edilmesi nedeniyle incelemeye esas alınmamıştır.

TMK.'nun 6.maddesi gereğince "Kural olarak, herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür." hükmü getirilmiştir. Dosya kapsamında davalı tarafın teslim olgusunu yazılı delilerle kanıtlayamadığı görülmektedir. Ancak süresi içerisinde verilen cevap dilekçesi incelendiğinde davalının aynı zamanda yemin deliline de dayandığı anlaşılmaktadır.

Bir vakıayı ispat yükü kendisine düşen taraf o vakıayı başka delillerle ispat edemezse diğer tarafa yemin teklif eder. Yemin teklifini ispat yükü kendisine düşen taraf yapar. Yemin teklifine dayanan taraf bunu dava dilekçesinde veya cevap dilekçesinde açıkça belirtmesi gerekir. Mahkeme ancak bu halde (dava dilekçesinde veya cevap lahiyasında yemin deliline dayanıldığının bildirilmesi halinde) yemin teklifini hatırlatmakla yükümlüdür. Kendisine yemin teklif edilen taraf, yemin teklifinin kabulünden sonra, usulüne uygun biçimde (HMK m. 233) yemin eder ise, yemin teklif eden tarafın iddia ettiği vakıanın mevcut olmadığı kesin delil ile ispat edilmiş olur. Yemin teklif eden taraf, bundan sonra iddiasını ispat için başkaca delil gösteremez.

Açıklanan bu nedenlerle mahkemece; davalının yemin deliline de dayandığı dikkate alınarak, davalıya karşı tarafa yönelik olarak yemin teklif etme hakkı hatırlatılmadan, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bu durumda, davalının yemin teklif etme hakkının hatırlatılması suretiyle oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davalı yanın istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."