Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2021/1751 K.2024/98

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili ile davalı ....A.Ş. (satıcı/üretici) arasında akdedilen 05.10.2018 tarihli sözleşme kapsamında ....A.Ş.'nin yetkili satıcı olarak bildirdiği davalı ....Ltd. Şti.'den mal satın alındığını, müvekkili şirketin hak ettiği %30 satış primini içeren faturaların davalı ....Ltd. Şti.'ye gönderildiğinde davalı ....A.Ş.'ye başvurulması gerektiğinin bildirildiğini, faturaların ....A.Ş. 'ye tebliğ edildiğinde haksız olarak müvekkili şirketin alacağının olmadığından bahisle faturaların iade edildiğini, alacağın tahsili için girişilen takibe davalıların itiraz ettiklerini belirterek, itirazın iptaline, takibin devamına, davalıların %20 'den aşağı olmamak üzere icra-inkar tazminatına mahkum edilmelerine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı ....A.Ş. vekili ; müvekkili şirketin nükleer medikal ürünlerin üretim ve satışını yapan şirket olup, piyasadaki birçok şirket gibi davacı şirketin de müvekkili şirketten mal almak istediğini ve taraflar arasında alım satıma dayalı ticari ilişki kurulduğunu, taraflar arasındaki ticari ilişkinin şartlarının her alım satım için ayrı ayrı belirlendiğini, her satışta davacıya %30 oranında satış primi ödeneceği konusunda genel bir mutabakat yapılmadığını, Ekim 2018'de davacı ile müvekkili şirket arasında sözleşme imzalandığını, bu sözleşmenin davacının müvekkili şirketten talep ettiği sınırlı miktardaki mal için akdedildiğini,

sözleşmenin ekinde Ek-1 olarak yer alan mallar ile ilgili olarak Ek-2'de yer alan ihaleler için düzenlendiğini, ancak davacı şirketin sözleşme kapsamında müvekkilinden mal satın almadığını, davacının malları diğer davalı sözleşmeye göre 3.kişi konumundaki ....Ltd. Şti.'den tedarik ettiğini, dolayısıyla davacının Ek-2'de yer alan ihaleler için müvekkili şirketten doğrudan mal tedariki yapmadığını, sözleşmenin 2/3. maddesi uyarınca diğer davalı ....Ltd.

Şti.'nin yetkili satıcı olarak davacıya bildirilmediğini, ....Ltd. Şti. İle davacı şirket arasındaki iki taraflı ticari ilişkinin müvekkili ile ilgisinin bulunmadığı, bu nedenle davacının müvekkili şirketten prim alacağının olmadığını beyan ederek, davanın reddine, davacının %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

Davalı ....Ltd.

Şti. vekili; davacının alacak iddiasını diğer davalı ile akdettiği 15.10.2018 tarihli sözleşmeye dayandırdığını, müvekkili şirketin sözleşmenin tarafı olmadığını, sözleşmenin nisbiliği ilkesi uyarınca sözleşmenin tarafı olmayan müvekkili şirket yönünden sözleşmenin bağlayıcı olmayacağını ve müvekkili şirketin sorumlu tutulamayacağını, müvekkili şirketin 03.03.2017 tarihinden itibaren davacı şirket ile ticari ilişkiye girdiğini ve bu ticari ilişkinin 29.08.2019 tarihine kadar devam ettiğini, ticari ilişkiye diğer davalı ....A.Ş.'nin dahil olmadığını, müvekkili şirketin satışın tahsilatını kendi adına yaptığını,

hiçbir dönemde müvekkili şirketin sattığı ürünlerde %30 prim vereceğini davacıya yazılı ya da sözlü olarak bildirmediğini ileri sürerek davanın reddine, davacının %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; A)Davalı ....Ltd. Şti. yönünden yapılan değerlendirmede; Davacı vekili, bila tarihli beyan dilekçesi ile, davalı ....Ltd. Şti. yönünden açtıkları davadan feragat ettiği, davalı ....Ltd. Şti. vekili ise 21.10.2020 tarihli dilekçesi ile yargılama gideri ve vekalet ücreti talep etmediğini beyan etmiş olmakla, vekaletnamesinde yetki bulunan davacı vekilinin beyanına istinaden, davalı ....Ltd. Şti. yönünden açılan davanın feragat nedeni ile reddine,

B)Davalı ....A.Ş. yönünden yapılan değerlendirmede; davacı ile davalı ... ... A.Ş. arasında 15/10/2018 tarihli sözleşmenin akdedildiği, sözleşme sonrasında icra takibine konu prim alacağına dayanak olan tüm malların davalı .... Ltd.

Şti.'nden alındığı konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, taraflar arasındaki ihtilafın; davalı ...'nın diğer davalıyı (...) sözleşme kapsamında yetkili satıcı olarak davacıya bildirip bildirmediği, bu suretle prim faturalarına konu mal alışlarının sözleşme kapsamında kalıp kalmadığı, kalıyor ise davacının takip tarihi itibari ile talep edebileceği prim alacağının miktarı noktasında toplandığı,

taraflar arasında akdedilen 15.10.2018 tarihli sözleşme hükümlerinde, alıcı sıfatına haiz davacının sözleşmenin ekinde Ek-1 olarak yer alan malları yine sözleşmenin ekinde Ek-2 olarak yer alan ihale sürecinde satıcı sıfatına haiz davalı ....A.Ş.'den veyahut sözleşmenin 2. maddesinin 3. fıkrası uyarınca yetkili satıcıdan satın aldığı takdirde birim fiyatın %30'unu alıcı karı olarak davacının kendisine alacağının, yetkili satıcının kim olduğunu alıcıya (somut olayda davacıya), satıcının (somut olayda davalı ....A.Ş.'nin) mail veya başka bir elektronik yöntem ile bildirileceğinin düzenlendiği,

başka bir deyişle, sözleşme hükümleri uyarınca davacının prim alacağına hak kazanabilmesi için malları, ihale süreci için davalı-satıcı ....A.Ş.'den ya da yetkili satıcıdan alması, yetkili satıcının kim olduğunun ise satıcı ....A.Ş. tarafından davalıya mail ya da elektronik ortamda bildirilmesi gerektiği, davacının davalı ....Ltd.

Şti.'den satın aldığı her türlü mal için sözleşmeye istinaden prim alacağına hak kazandığı ve bu prim alacağının davalı ....A.Ş.'den talep edebileceğinin kabul edilemeyeceği, 15.10.2018 tarihli sözleşme kapsamında davalı ....Ltd.

Şti.'nin alıcı sıfatına haiz olan kendisine yetkili satıcı olarak davalı ....A.Ş. tarafından sözleşmenin 2. maddesinin 3. fıkrasına göre bildirildiğinin, prim alacağına konu malların sözleşme kapsamında kaldığının ispat külfetinin davacı-alacaklı üzerinde olduğu, 15.10.2018 tarihli sözleşme kapsamında davalı ....Ltd.

Şti.'nin alıcı sıfatına haiz olan kendisine yetkili satıcı olarak bildirildiğini ispat külfeti üzerinde olan davacının, anılı ispat külfetini yerine getirmediği, yemin deliline dayanan davacı vekiline 15/10/2018 tarihli sözleşmenin 2.3 maddesi uyarınca ... ... A.Ş.'ye ... Tıbbi ... Ltd.

Şti.'nin yetkili satıcı olduğunun mail, elekronik ortam veyahut farklı bir yolla bildirilip bildirilmediği maddi vakıasına yönelik yemin teklif etme hakkı hatırlatıldığı, davacı vekili yemin teklifini kabul etmesi üzerine 15/04/2021 tarihli celsesinde davalı ... ... A.Ş.'yi yetkili temsilcisinin sözleşmenin 2.3 maddesi uyarınca davacı ... ... A.Ş.'ye ... ... Ltd.

Şti.nin yetkili satıcı olduğunu mail, elektronik ortam veyahut başkaca bir suretle bildirilmediğine ilişkin yemin etmesi karşısında ispat edilemeyen davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

I-)Davacı vekili; mahkemece eksik araştırma ve inceleme neticesinde karar verildiğini, bilirkişi incelemesi yapılmadan son delil olan yemin delili hatırlatılarak karar verildiğini, taraflarca akdedilen sözleşmede açıkça "Satıcı yetkili satıcı vasıtasıyla da alıcıya satış ve ürün teslimi yapabilir. Yetkili satıcının kim olduğu alıcıya mail ya da başka elektronik yöntemle bildirilecektir.

Ürünlerin faturası da satıcı tarafından bizzat alıcıya kesileceği gibi satıcının talimatıyla yetkili satıcıya, yetkili satıcı tarafından da alıcıya fatura kesilebilir." Hükmü gereğince taraflar arasındaki yazışmaların sunulduğunu, ticari defter kayıtları ile taraflar arasındaki prim ödemesine ilişkin uygulamanın bulunduğunu, belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

II-)Davalı vekili; davacının kötü niyetli olduğunu, davacı, müvekkil şirketten bir alacağı olmadığını bilmesine rağmen kötü niyetli olarak müvekkil şirket hakkında icra takibi başlattığını, davacının %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesi gerektiğini bildirerek ilk derece mahkemesinin kaldırılarak tazminat yönünden düzeltilmesine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacının prim alacağının bulunup bulunmadığı hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, prim alacağının tahsili amacıyla davacı tarafından düzenlenen faturalara istinaden girişilen icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Ankara 11. İcra Müdürlüğü'nün 2019/13556 Esas sayılı takip dosyasının tetkikinden; davacının her iki davalı aleyhine 945.969,11-TL asıl alacak, 55.548,00-TL işlemiş faiz olmak üzere toplamda 1.001.517,11-TL üzerinden ilamsız icra takibinde bulunduğu, ödeme emrinin davalı ....Ltd. Şti.'ye 17.10.2019, davalı ....A.Ş.'ye ise 18.10.2019 tarihinde tebliğ edildiği, her iki davalının süresi içerisinde ( 21.10.2019 tarihinde) takibe borcun esası yönünden itiraz ettiği anlaşılmıştır.

Mahkemece, davacı ile davalı ... ... A.Ş. arasında 15/10/2018 tarihli sözleşmenin akdedildiği, sözleşme sonrasında icra takibine konu prim alacağına dayanak olan tüm malların davalı .... Ltd.

Şti.'nden alındığı konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, taraflar arasındaki ihtilafın; davalı ...'nın diğer davalıyı (...) sözleşme kapsamında yetkili satıcı olarak davacıya bildirip bildirmediği, bu suretle prim faturalarına konu mal alışlarının sözleşme kapsamında kalıp kalmadığı,

kalıyor ise davacının takip tarihi itibari ile talep edebileceği prim alacağının miktarı noktasında toplandığı,taraflar arasında akdedilen 15.10.2018 tarihli sözleşme hükümlerinde, alıcı sıfatına haiz davacının sözleşmenin ekinde yer alan malları yine sözleşmenin ekinde yer alan ihale sürecinde satıcı sıfatına haiz davalı ....A.Ş.'den veyahut sözleşmenin 2. maddesinin 3. fıkrası uyarınca yetkili satıcıdan satın aldığı takdirde birim fiyatın %30'unu alıcı karı olarak davacının kendisine alacağının, yetkili satıcının kim olduğunu alıcıya (somut olayda davacıya),

satıcının (somut olayda davalı ....A.Ş.'nin) mail veya başka bir elektronik yöntem ile bildirileceğinin düzenlendiği, başka bir deyişle, sözleşme hükümleri uyarınca davacının prim alacağına hak kazanabilmesi için ihale süreci için davalı-satıcı ....A.Ş.'den ya da yetkili satıcıdan alması, yetkili satıcının kim olduğunun ise satıcı ....A.Ş. tarafından davalıya mail ya da elektronik ortamda bildirilmesi gerektiği, dolayısıyla, davacının davalı ....Ltd.

Şti.'den satın aldığı her türlü mal için anılı sözleşmeye istinaden prim alacağına hak kazandığı ve bu prim alacağının davalı ....A.Ş.'den talep edebileceğinin kabul edilemeyeceği, davacının alacağını usulüne uygun delillerle ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacının taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davalı şirketin ürettiği malların satışı pazarlaması konusunda üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirdiğini, davalının satış sonucu prim alacağını ödemediğini belirterek prim alacağından kaynaklanan faturalara yönelik alacağının tahsili için icra takibin eğirişmiş itiraz üzerine eldeki itirazın iptali davası açılmıştır.

Davacının alacağının varlığını sözleşme kapsamında iddiasının usulüne uygun delillerle ispat edilmesi gerekmektedir. Bu sebeple prim alacağının varlığı taraflar arasındaki ticari uygulama yönünden ticari defter kayıtlarına da dayanmıştır. Davacı yanca dosya kapsamında dayanılan ticari defter kayıtları taraflar arasındaki yazışmalar sözleşme hükümleri üzerinde yeterince durulmamıştır.

Mahkemece öncelikle davacı yanın delil listesinde ticari defter kayıtlarına dayanıldığı, ticari davalarda mahkemece ticari defterlerin resen incelenmesine de karar verilebileceği gözetilerek davacı yan ticari kayıtları, davalı kayıtları ile birlikte karşılıklı incelenerek taraflar arasındaki ticari uygulama üzerinde durularak tarafların ticari defter kayıtlarına yönelik karşı beyanları da alınarak varılacak uygun sonuç dairesinde karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. Kabul kaldırma kararımızın niteliğine göre bu aşamada diğer istinaf itirazları değerlendirilmemiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."