Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2021/558 K.2024/15

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili ile davalılar tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili, distribütör ve davalılar arasında 01/11/2013 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ''Açık Satış Noktası Sözleşmesi (Standart Sözleşme-Miktar Taahhütlü)'' imzalandığını, sözleşme gereğince davalıların işyerinde müvekkilinin yetkilendirdiği distribütör veya bayi vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini satın almayı/bulundurmayı/satmayı taahhüt ettiğini, müvekkili şirket tarafından davalı tarafa sözleşmenin 12. maddesi gereğince 52.000,00 TL katkı sağlandığını ancak davacının tüm uyarılara rağmen ticari faaliyetini sonlandırdığını, iş yerinin kapalı ve boş olduğunu,

işyerinde satılık ve kiralık ilanları bulunduğunu, sözleşme konusu ürünleri yetkili bölge distribütöründen almadığını, alım taahhüdüne uymadığını, TAPDK belgesini yenilemediğini, sözleşmenin bir çok maddesine aykırı davranak sözleşmeyi ihlal ettiğini, bu hususların tarafların ve dava dışı disribütörün kayıtları ve ...

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/62 D.İş sayılı dosyası ile sabit olduğunu, söz konusu sözleşmenin 20, 21 vd. maddelerinde sözleşmede belirtilen yükümlülüklerden veya taahhütlerden herhangi birinin yerine getirilmemesi veya ihlal edilmesi halinde uygulanacak müeyyidelerin belirlendiğini, anılan maddelerin uygulama koşullarının oluştuğunu ve bu nedenle sözleşmeyi feshettiklerini, fesih ihtarlarında talep edilmesine rağmen müvekkili tarafından ödenen katkı ve cezai şart alacağının ödenmemesi üzerine davalılar aleyhine icra takibi başlatıldığını,

davalıların haksız yere takibe ve borca itiraz ettiklerini belirterek itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, davacı, dava dışı distribütör ve davalılar arasında açık satış sözleşmesi imzalandığı, her nekadar sözleşmede işletici olarak davalı şirketten bahsedilse de davalı ...'ın sözleşmenin her sayfasını kendi adına da asaleten imzaladığından anılan davalıya da husumet yönetilebileceği, davalı tarafın sözleşme süresinden önce ilgili mevzuatlara uymamaktan kaynaklı olarak ticari faaliyetine sona erdirmesi, TAPDK belgesini yenilememesi, davacının veya distribütörünün yetkilendirmediği dava dışı ...

Ltd Şti'den ürün alması, sözleşmedeki asgari alım taahhüdüne uymaması suretiyle sözleşmeye aykırı davrandığı, davacının sözleşmeyi haklı nedenle fesh ettiği, sözleşmenin 20 ve 21. maddeleri gereğince ödediği katkı paylarını ve 52.000 TL cezai şartın tahsilini davalı taraftan talep edebileceği, 52.000,00 TL cezai şart talebi yönünden temerrüt tarihine göre davacının 1.732,25 TL işlemiş faiz talep edebileceği halde icra takibinde 1.708,52 TL talep etmekle taleple bağlı kalındığı, icra takibinde ayrıca 52.010,68 TL katkı payı ve işlemiş faizlerinin tahsilinin de talep edildiği,

davacının ancak kendisi tarafından dava dışı distribütöre ödenen katkı payı oranında davalılardan tahsil isteminde bulunabileceği, davacının davalılardan tahsilini talep edebileceği toplam katkı payı tutarının 46.800,00 TL olduğu,

bu miktardan 18.000,00 TL katkı tutarı için 8.479,12 TL işlemiş faiz, 9.000,00 TL katkı tutarı için 4.239,56 TL işlemiş faiz, 19.800,00 TL katkı tutarı için 9.327,04 TL işlemiş faiz talep edebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, takibin 18.000,00 TL katkı tutarı ile 8.479,12 TL işlemiş faizi, 9.000,00 TL katkı tutarı ile 4.239,56 TL işlemiş faizi, 19.800,00 TL katkı tutarı ile 9.327,04 TL işlemiş faizi, 52.000,00 TL cezai şart tutarı ile 1.708,52 TL işlemiş faizi, 536,15 TL delil tespiti masrafları ve 365,72 TL ihtar masrafı olmak üzere toplam 124.456,11 TL üzerinden,

98.800,00 TL asıl alacağa takip tarihinden %9,75 oranında avans faiz, 536,15 TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren %9 yasal faiz uygulanmak sureti ile devamına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın tamamen kabul edilmesi gerekirken kısmen kabulüne karar verildiğini, sözleşmenin üçlü bir sözleşme olup davacı, davalı ile dava dışı sözleşmenin tarafı bayi/distribütör ... Ltd. Şti. arasında imzalandığını, davalıya aktarılan 52.000,00 TL katkının 5.211,68 TL'lik kısmının bayi ... Ltd. Şti. tarafından sağlandığını, bu tutarın davacı ile sözleşmenin tarafı olan dava dışı ... Ltd.

Şti. arasında imzalanan distribütörlük sözleşmesinden kaynaklı olarak yapılan anlaşmalardaki katkı paylarına distribütörlerin %10 oranında katılım sağlamakta olduğunu, bu nedenle 5.211,16 TL'nin bayi/distribütör ... Ltd. Şti.'nin distribütörlük sözleşmesinden kaynaklı ödenmesi gereken tutar olduğunu, davalının aldığı katkı payını iade etmesi halinde distribütörün payının da distribütöre iade edileceğini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

Davalılar istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davalı ...'ın sözleşmeyi şirketin yetkilisi ve müdürü olduğu için imzaladığını, şahsi olarak borç altına girmediğini, bu nedenle ... hakkında davanın husumetten reddi gerektiğini, 52.000,00 TL katkı payının ödendiğinin ispat edilemediğini, dava dışı ... Ltd.

Şti. tarafından 9.507,00 TL ödeme yapıldığını, bilirkişi raporunda davacı şirket beyanına göre davacı lehine delil toplandığını, fatura miktar ve muhattaplarının farklı olduğunu, sorunların ...

Belediyesinden kaynaklı ortaya çıktığını, işyerinin Belediyeden 5 ay için kiralandığını, kira sözleşmesi sona erdikten sonra tekrar ihale ile işyerinin kiralandığını ancak kiralanan yerin idare mahkemesi kararı ile mühürlenerek yapının tatil edildiğini, haksız yapı mühürleme işleminin iptali için dava açıldığını, 08/05/2015 tarihli karar ile işlemin iptal edildiğini, mahkeme kararı nedeniyle yıkıldığı için işyerinin çalıştırılamadığını, mahkemenin lehe verdiği karar sonrasında işletme ruhsatı ve TAPDK izninin tekrar alındığını, tespit işleminin yanlış yerde yapıldığını,

müvekkilinin kusuru bulunmadığı halde davacının sözleşmeyi haksız yere feshettiğini, aleyhe hükmedilen tazminatın yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, bayilik sözleşmesi kapsamında davacının katkı payı ve cezai şart talebinin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Dayanak Ankara 9.İcra Müdürlüğünün 2017/22932 Esas sayılı takip dosyasının yapılan incelemesine göre, 21/12/2017 tarihinde alacaklı davacı tarafından borçlu davalılar aleyhine asıl alacak ve işlemiş faiz olmak üzere toplam 131.269,44 TL alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı görülmüştür.

Dava dilekçesinde dava değeri 131.269,44 TL olarak gösterilmiş olup davacı tarafından dava açılırken yatırılması gereken başvurma harcı ve nispi peşin harcın yatırılmadığı, yargılama sırasında da harç eksikliğinin tamamlanmadığı, yargılamaya devam edilerek esas hakkında hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

Harçlar kamu düzenine ilişkin olup, Mahkemece re'sen gözetilmesi zorunludur.

Davanın açılması harca tâbi usuli bir işlemdir. Harçlar Kanunu harç alınması veya tamamlanmasını tarafların isteklerine bırakmamış, değinilen yönün mahkemece kendiliğinden gözetilmesini ve harcın yatırılmaması halinde ise ne gibi işlemler yapılacağını 30. ve 32. maddelerinde hükme bağlanmıştır.

492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre. "Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir (2. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır(15. md.). Noksan tespit edilen değerler hakkında 30. madde hükmü uygulanır [16-(4) md.]. Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır (21. md.).

(1) sayılı tarifede yazılı nispi karar ve ilâm harcının 1/4'ü peşin alınır (28.md.). Yargılama sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için yargılamaya devam olunur, takip eden oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz.

6100 sayılı HMK'nın 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır (30.md.). Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (32.md.). HMK'nın 120-(1) maddeye göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Harçlarla ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkindir.

Davacının dava açılırken ödemesi gereken başvuru harcını ve nispi harcı ödenmediği, bu itibarla, eksik harç tamamlanmadığından mahkemece 492 sayılı Harçlar Kanunun'un 30. ve 32. maddeleri uyarınca işlem yapılarak eksik harcın tamamlatılması ve icra dosyasındaki alacak miktarı ile harcı tamamlanan miktar gözetilerek davanın esasına girilerek karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan ve kamu düzeni gereği re'sen nazara alınan nedenlerle, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-4 maddesi gereğince kaldırılmasına, tarafların istinaf sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, dosyanın yeniden görülmesi için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."