Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2021/994 K.2024/147

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; tarafların şekerli gıda ürünleri alım-satımı hususunda ticari ilişki içine girdikleri, anlaşma neticesinde cari hesap ekstresine kayıtlı 55 adet toptan satış faturası kesilerek faturalara konu malların davalıya teslim edildiğini, davalının borcunu tam olarak ödemediğini, bakiye borcun 418.721,20 TL olduğunu, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla HMK md. 109 uyarınca şimdilik alacağının 60.000,00 TL’lik kısmını talep ettiklerini, bakiye borcun ödenmesinin istenmesine rağmen ödeme yapılmadığını belirterek davanın kısmi dava olarak kabulüne, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 60.000,00 TL’nin 16.10.2018 tarihli ihtarnamenin tebliğinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

03/02/2021 tarihli ıslah dilekçesiyle; fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 246.901,20 TL’ nin Sivas 2. Noterliği' nin 16.10.2018 tarih 24803 yevmiye numaralı ihtarnamesinin davalı tarafa tebliğinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsiline, karar verilmesi istenmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili; müvekkili şirket ile davacı arasında 14.02.2013 - 01.09.2013 tarihleri arasında cari hesap ilişkisine dayalı şeker ürünleri alım satımı ilişkisi bulunduğunu, taraflar arasında kesilen fatura bedellerinin tamamının müvekkil şirket tarafından cari hesap ilişkisine dayalı olarak takas ve mahsuplar yapıldıktan sonra ödendiğini, müvekkilinin davalı şirkete herhangi bir borcu bulunmadığını, davacı tarafın, müvekkili şirket tarafından keşide edilen ve davacı, vekilleri ya da çalışanlarına teslim ve tebliğ edilen, davacı tarafça hiçbir itiraza konu edilmeyen satış ya da iade faturalarının kayıtlarına işlemediğini, bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda: somut olayda; taraflar arasında gıda ürünlerinin alım satımına dayalı olarak bir ticari ilişki bulunduğu, uyuşmazlığın davalı tarafından düzenlenen, davacı şirketin temsilcisi ... tarafından teslim alınıp imzalananan, davalı şirketin kayıtlarında bulunan ancak davacı şirketin kayıtlarında yer almayan 25/08/2013 tarihli ve 237.600,00-TL tutarlı, 25/08/2018 tarihli ve 9.301,20-TL tutarlı fiyat farkı faturaları nedeniyle davalının davacıya borçlu bulunup bulunmadığı hakkında olduğu,

dosyaya sunulan bahse konu fiyat farkı faturalarının hangi sözleşmeye veya ticari alım satım ilişkisine dayalı olarak düzenlendiğinin ispat yükünün davalıda olduğu, faturalar incelendiğinde buna ilişkin bir kaydın bulunmadığı, bu nedenle fiyat farkı faturalarının davacı adına teslim alınmasının esasa müessir olmadığı, nitekim taraflar arasında fiyat farkı istenebileceğine dair bir sözleşme, belge vs. delil sunulmadığı, faturaların davacının ticari defter ve kayıtlarına yer almadığı ve davacı tarafın bu iddiayı kabul etmediği,

ayrıca davalı tarafından delil bildirme süresi içinde sunulmayan (fiyat farkına ilişkin bir kayıtta içermeyen) sözleşme ve ibranamelere itibar edilemeyeceği, bu suretle davalı tarafından düzenlenen fiyat farkı faturalarının davacı alacağından düşülemeyeceği, dava ve ıslah dilekçesinde belirtilen talep miktarı üzerinden davanın kabulüne karar verilmiş, hükme karşı taraf vekillerince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

I-)Davacı vekili; katılma yoluyla istinaf isteminde, faiz başlangıç tarihinin ve faiz türünün düzeltilmesi için yeniden karar verilmesi için ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak hükmün düzeltilerek yeniden karar verilmesini istemiştir.

II-)Davalı vekili; davacının, dosyaya ekli ibraname ile müvekkilini ibra ettiğini, fiyat farkı faturasının sözleşme kapsamında müvekkil şirketin uğradığı zararlara karşılık kabul edildiğinin belirtilmiş olması nedeniyle, müvekkilinin davacıya herhangi bir borcu olmadığını, borcu sona erdiren ibranamenin yargılamanın her aşamasında sunulabileceğini, kesilen fatura bedellerinin tamamının müvekkili tarafından cari hesap ilişkisine dayalı olarak takas ve mahsuplar yapıldıktan sonra ödendiğini ve tarafların ibralaştığını bildirerek ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, davacının satım sözleşmesi kapsamında alacaklı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki şekerli gıda ürünlerinin alım satımı ilişkisi kapsamında alacağın tahsili istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Davacı, satım sözleşmesi kapsamında alacak isteminde bulunmuş, davalı ise taraflar arasında düzenlenen ibraname kapsamında alacak borç ilişkisinin kalmadığı savunmasında bulunmuştur. Bu durumda ispat yükü ibraname kapsamında borçlu olmadığı savunmasında bulunan davalı borçlu üzerinde olup davalının savunmasını yazılı delillerle ispat etmesi gerekir. Borcu sona erdiren sebepler yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilir.

Kural olarak, yasal süresi içinde dayanılıp sunulmayan deliller, yasal süresi geçtikten sonra sunulamazlar; sunulmuş olsalar bile dikkate alınamazlar. Bu kuralın tek istisnası, dayanılıp sunulan delillin, o davaya konu borcu sona erdiren bir nitelik taşıması; örneğin, davaya konu borcun ödenmiş olduğunu gösteren bordro, makbuz, ibraname gibi bir belge olmasıdır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (Mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 188.) 114. maddesinde, “Hâkimin re’sen nazarı dikkate alması kanunen iktiza eden hususlar” deyimi ile dava şartlarının kastedildiği ve bu nedenle dava şartlarının mahkemece kendiliğinden gözetileceği hususu öğretide de kabul edilmektedir. (Prof. Dr. Baki Kuru. Hukuk Muhakemeleri Usulü, 2001 Bası, Cilt 2, s.1343, Prof. Dr. Saim Üstündağ. Medeni Yargılama Hukuku Cilt 1-II-İst. 1997 s.28 ve 871).

Davanın hukuksal niteliği ve somut olayın özelliği gereği davalı dava konusu borcu sona erdiren nitelikte bir belge vermişse, bu belge üzerinde gerekli inceleme yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekir.

Diğer bir anlatımla yargılama aşamasında, borcu itfa eden belge değerlendirilmeye alınmalıdır. Borcu sona erdiren bir belgenin varlığı karşısında savunmanın genişletilmesi yasağından söz edilemeyeceğinin (HMK 140, mülga HUMK. Md. 202) kabulü zorunludur(HGK Kararı: 27.02.2012 gün ve 2012/9-842 E, 2013/291 K).

Davalı vekili; yargılama aşamasında davacının yetkili temsilcisi olan kızı ... tarafından imzalanan ibraname başlıklı belge ibraz etmiş olup ibraname borcu sona erdiren sebeplerden olması sebebiyle yargılamanın her aşamasında dikkate alınacağından, mahkemece davacı vekiline ibranameye karşı diyeceği sorulup ibraname kapsamında tarafların alacak borç durumunun belirlenerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir.

Ayrıca davalının süresinde sunduğu cevap dilekçesinde yemin deliline dayandığı görülmekle gerektiğinde davalıya yemin teklif hakkı da hatırlatılarak sonucunu göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, davacının istinaf isteminin şimdilik incelenmesine yer olmadığına davalının istinaf itirazlarının kabulü ile HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."