Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/1406 K.2024/175

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352.maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili şirketin ... San ve Tic A.Ş., ...

Şubesi ... iban no'lu hesaba ait 15.04.2020 keşide tarihli 0119213 nolu 310.000,00 TL bedelli, 15.06.2020 keşide tarihli 0119214 nolu 620.000,00 TL bedelli, 15.08.2020 keşide tarihli 00119215 no'lu 620.000,00 TL bedelli ve 15.10.2020 tarihli 00119217 no'lu 620.000,00 TL bedelli ve 15.12.2020 keşide tarihli 00119218 no'lu 620.000,00 TL bedelli toplam 5 adet çeki çaldırdığını ve zayi olduğunu, iş bu çeklerin iptali için Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesine 2020/215 E. sayılı dosyası ile dava açan müvekkilinin, bu dava devam ederken müdahil olunması ile davaya konu çeklerin davalı ...

A.Ş. elinde olduğunu öğrendiğini, Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi'ne 2020/215 E. sayılı dosyasından verilen ara karar gereğince taraflarına istirdat davası açmak üzere 14.07.2020 tarihine kadar süre verildiğini, bu ara karar gereğine uygun olarak 13.07.2020 günü itibarı ile süresi içerisinde istirdat davalarını ikame ettiklerini belirterek müvekkili ...

San ve Tic A.Ş.'nin haklı hamil olduğunun tespiti ile dava konusu 5 adet çekin istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili, davaya konu çeklerin yetkilisi tarafından keşide edildiğini, üzerindeki ciro silsilelerinin tam olduğunu, müvekkilinin de yetkili hamil olduğunu, müvekkilinin çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü de olmadığını, iş bu davada çekleri kaybettiğini ya da çaldırdığını iddia eden davacı tarafın iddiasını "senede karşı senet prensibi" gereği yazılı olarak ispat ile mükellef olduğunu, davacının dava dilekçesinde keşideciden aldığı çeki ciroladığını belirttiğini, hiç kimsenin keşideciden ya da lehtardan aldığı çeki cirolayarak saklamayacağını, bir çekin ancak kullanılacağı zaman cirolanacağını, aksi bir durumin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkilinin iyi niyetli 3. şahıs olduğunu, davacının iddialarının muhatabı olmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, bedelsizlik bir kişisel def'î olduğundan düzenleyen tarafından kural olarak ancak senet lehtarına karşı ileri sürülebileceği, ancak borçlu, hamilin senedi bilerek kendi zararına devraldığını kanıtlamak şartıyla hamile karşı da bedelsizlik def'îni ileri sürebileceği, davacının davalı hamile karşı bedelsizlik iddiasını ileri sürebilmesi için davaya konu çekleri, davalının kötü niyetle davacı zararın bilerek iktisap ettiğini kanıtlaması gerektiği, dosya kapsamında davacı tarafın bu yönde delil sunmadığı ve davalının kötü niyetli hamil olduğunu kanıtlayamadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden- davacı vekili tarafından; Taraflar arasında sözleşme görüşmeleri yapıldığını, ancak müvekkili ile karşı yan arasında herhangi bir anlaşma sağlanamadığını, ciro zincirinde bulunan cirantalar ve son hamil arasında organik bağın olduğunu, iyiniyetli kabul edilemeyeceğini, ayrıca çekin kambiyo vasfını taşımadığını, 7.000,00 TL’yi aşan ödemelerin ispatını tevsik edici belgenin sunulamadığını, cirantaların beyanlarının hayatın olağan akışına uygun olmadığını bildirerek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık somut olayda çek istidatı koşullarının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, çek istirdatı istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Davacı yanca ... Şubesi ... İban no'lu hesaba ait 15.04.2020 keşide tarihli 0119213 no'lu 310.000,00 TL bedelli, 15.06.2020 keşide tarihli 0119214 no'lu 620.000,00 TL bedelli, 15.08.2020 keşide tarihli 00119215 no'lu 620.000,00 TL bedelli, 15.10.2020 tarihli 00119217 no'lu 620.000,00 TL bedelli ve 15.12.2020 keşide tarihli 00119218 no'lu 620.000,00 TL bedelli toplam 5 adet çeklerin çalındığı ve herhangi bir ticari ilişki olmaksızın davalının eline geçtiği iddiasıyla çeklerin istirdatı talep edilmiştir. Davalı taraf ise bu çeklerin usulüne uygun ciro silsilesi ile davalının elinde olduğunu, davalının haklı hamil olduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.

Dava konusu çeklerin fotokopilerinin incelenmesinden hamiline düzenlenen çeklerin arka yüzünde davacının cirosundan sonra dava dışı ...'ın cirosunun olduğu, çeklerden sadece 15/04/2020 keşide tarihli 310.000,00 TL bedelli çekin arka yüzünde ...'dan sonra dava dışı ...'nın cirosunun bulunduğu, son cironun davalıya ait olduğu ve çeklerin davalı yanca bankaya ibraz edildiği tespit edilmiştir.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2020/103113 soruşturma, 2020/87771 soruşturma ve 2021/106083 soruşturma sayılı dosyalarında davacı yanca yapılan şikayetler sonucunda KYOK kararı verildiği ve kararların itiraz edilerek kesinleştiği anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verildiği,

bu düzenleme uyarınca rızası hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesinin gerektiği, bu durum karşısında davada ispat yükü, çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracağı, somut olayda dava konusu çeklerin düzgün bir ciro silsilesi ile davalı elinde bulunduğu,

davacı yanca davalı yanın kötüniyetli ya da ağır kusurlu olduğu hususu ispat edilememiş olduğundan mahkemece bu gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Davacı vekili, dava konusu çeklerden biri olan çekin Ankara 3.Genel İcra Dairesi'nin 2021/7309 E. Sayılı dosyasında icra takibine konu edildiğini belirterek teminatsız olarak takibin durdurulmasına karar verilmesini 14/02/2024 tarihli dilekçesi ile talep etmiş ise de, açık yasa hükümleri ile istinaf mahkemelerine tanınmayan bir görev ve yetkinin yorum yolu ile istinaf mahkemelerine verilmesi, verilecek kararlara karşı kanun yolunun kapalı olması, hak arama özgürlüğünün kısıtlanması, bu taleplerin yeni delil ve vakalarla istinaf mahkemesinin karşı karşıya kalması sonucunu doğurması,

işlerin büyük bir yoğunluğunun bu talepleri oluşturması halinde istinaf mahkemelerin asli fonksiyonunu icra edemeyeceği, istinaf mahkemelerinin ilk derece mahkemesi olarak gördüğü davanın bulunmaması, acil hukuki korumaların daha çok ilk derece yargılaması yapan mahkemelerce daha hızlı bir şekilde sonuçlandırılabileceği ve ülkemizde dar anlamda istinaf ilkesinin benimsendiği bu mahkemelerin hüküm değil denetim mahkemeleri olduğu göz önünde bulundurulduğunda bu tür taleplerin doğrudan istinaf mahkemelerinde ileri sürülemeyeceği kanaatine varılmış olmakla, ihtiyati tedbir talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan bu nedenlerle davacı vekilinin gerekçeye yönelik istinaf isteminin kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nin 353/1.b.2.maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."