Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/589 K.2024/1124

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili ile davalı ...Ş. vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili, davalı ...

AŞ.(... veya distribütör) davalı ...'nin (... veya Satıcı) sahibi temsilcisi ve yetkilisi Türkiye distribütörü olduğunu, müvekkili ile davalılardan ... arasında 25.08.2017 tarihinde sözleşme imzalandığını, sözleşme hükümleri uyarınca ... temsilcisi diğer davalının, müvekkili tarafından projesi tamamlanan 1.001,70 Kwp' li santral saha kurulumu için 3750 adet fotovoltaik güneş panelinin sözleşme tarihinden itibaren 6-8 hafta içerisinde teslim edileceğinin taahhüt edildiğini, buna karşılık müvekkilinin 506.250 USD ödeme taahhüdünde bulunduğunu,

sözleşmenin 3.7 maddesine uygun şekilde satış bedelinin diğer davalı ...'nun hesabına 08.09.2017 tarihinde 100.912 USD, 25.10.2017 tarihinde 405.388 USD ödendiğini, davalı ... tarafından yüklemesi yapılan malın 08.11.2017 tarihinde Mersin Limanı'na ulaştığını, ancak konşimentonun ve teslim belgesinin başka şirket adına yanlış düzenlenmesinden dolayı müvekkilinin satış konusu malları teslim alamadığını, davalı ... şirketiyle konuya ilişkin yapılan görüşmeler sonucunda, davalının yanlış düzenlenmiş belgeleri revize etmesi sonucunda 21.12.2017 tarihinde gümrükte bekleyen malların teslim alınabildiğini,

geç ifa nedeniyle davalıların müvekkilinin zararlarını tazmin etme yükümlülüklerinin doğduğunu, müvekkilinin satın aldığı güneş panelleri aracılığıyla üreteceği elektriğin alım fiyatının düşme riskinin doğduğunu, bu nedenle müvekkilinin gecikmemek adına yeni güneş panelleri almak zorunda kaldığını, müvekkilinin söz konusu güneş panellerini 31.12.2017 tarihine kadar devreye almak zorunda olduğunu, bunun yanında gümrükte bekleyen güneş panelini de 21.12.2017 tarihinde alan müvekkilinin davalılar tarafından satılan paneli kiraladığı bir ardiyede bıraktığını, ardiye kira bedelinin de tazmini gerektiğini,

bunun yanında malın 08.11.2017 tarihinde teslim alınması gerekirken 21.12.2017 tarihinde teslim alınması nedeniyle depolama ve demuraj ücreti de dahil olmak üzere 43.000 USD ek ücret ödenmek zorunda kaldığını, ürünlerin zamanında teslim alınmaması nedeniyle taşıma şirketine demuraj ücreti de dahil olmak üzere bir çok ilave ek ücret ödendiğini, davalılardan alınan güneş panellerinin ancak yurt dışında belirli ülkelere satılabileceğini, müvekkilinin yaptırdığı araştırmaya göre nakliyesini de karşılamak kaydıyla en fazla 350.000 USD karşılığı satılmasının mümkün olduğunu, sırf bu nedenden müvekkilinin 150.000 USD zararının doğduğunu,

müvekkilinin bu zararının miktarının bilirkişi incelenmesiyle ortaya çıkacağını, ayrıca taraflar arasındaki sözleşmede geç teslime ilişkin cezai şart hükmü bulunduğunu, cezai şartın da davalılardan tahsili gerektiğini, bunun yanında başka bir şirketten güneş paneli tedarik edilmesine ilişkin finansman giderlerinin de tazmininin zorunlu olduğunu, bunun dışında geriye kalan gecikmeye bağlı her türlü vergi, danışmanlık ücreti,

vs. gibi zararın da tazmini gerektiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 03/06/2021 tarihli ıslah dilekçesi ile davasını davalı ... yönünden ıslah etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı ... vekili, müvekkilinin dava konusu, sözleşmenin tarafı olmadığını, bu nedenle husumet itirazında bulunduklarını, yetkili mahkemelerin Alman mahkemeleri olduğunu, bu nedenle yetki itirazında bulunduklarını, satıcının ürünleri zamanında ulaştırdığını, konşimentoda alıcı olarak davacının gösterildiğini, kararlaştırılan satış türünün CIF satış olduğunu, bu nedenle malların nihai teslimine ilişkin problemlerin alıcıyı ilgilendirdiğini, malların Mersin Limanı'ndan teslim alınmamasının davacının hukuk alanından kaynaklanmış olabileceğini, aynı ürünlerin üçüncü bir kişiden satın alınmasının zarar olarak satıcıya yansıtılamayacağını,

zamanında teslim edilen malların ardiyede bekletilmesinin satıcının sorumluluğunda olmadığını, davacının malları kullanmayarak üçüncü kişiye satmak istemesinden dolayı satıcının sorumlu tutulamayacağını, davacının talep ettiği zarar kalemlerinin afaki olduğunu, cezai şart talep edemeyeceğini bildirerek davanın reddini istemiştir.

Davalı ...Ş. vekili, uyuşmazlık konusu sözleşmedeki tüm yükümlülüklerin diğer davalıya ait olduğunu, nitekim sözleşme bedelinin diğer davalının hesabına ödendiğini, söz konusu malların yüklenmesinin anılan davalıya ait olduğunu, konşimentoyu da ... GmbH'nın düzenlendiğini, konşimentonun hatalı düzenlenmesinden dolayı müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, ayrıca dava konusu olayda müvekkilinin hiçbir kusurunun bulunmadığını bildirerek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, davacı ile davalı .....A.Ş. arasında imzalanan yukarıda detayları belirtilen sözleşmede davalılardan ...'nin imzasının bulunmadığı, davalı ......A.Ş.'nin davalı ...'nin üreticisi, sahibi, temsilcisi ve yetkili olduğu güneş enerji sistemleri ile tüm marka ve ürünleri Türkiye ve ...'nin müsaade ettiği ülkelerde tanıtımına, satışına ve pazarlamasına tek yetkili şirket olduğunun dosya bulunan distrbütörlük belgesinden tespit edildiği,

ancak bu belgenin dava konusu sözleşmede imzası bulunmayan davalı ...'nin davacı ile davalı ... arasında yapılan sözleşmeden dolayı davacıya karşı sorumlu olacağı anlamına gelmeyeceği, dava konusu sözleşmenin yerine getirilip getirilmemesi bakımından tek sorumlunun davalı ......A.Ş. olduğu, bu suretle davacı tarafın davalı ...'ne yönelttiği tüm talepler adı geçen davalının pasif husumet ehliyeti bulunmadığı, davacının 04/11/2017-30/11/2017 tarihleri arasında 27 günlük, 01/12/2017-21/12/2017 tarihleri arasında 21 günlük elektrik olmak üzere 48 gün elektrik üretim kaybının bulunduğu,

davacının kayıtlarına göre tespit olunan ortalama Kasım ve Aralık ayları ortalama enerji günlük tüketim miktarları ile işletme gideri dikkate alındığından davacının gecikmeye bağlı olarak 11.036,94 USD zararının hesaplandığı, gecikmeden kaynaklanan zarar kapsamında olmadığı anlaşılmakla, ürünlerin geç teslim edilmesinden kaynaklı davacının oluşan zararının toplam 18.588,60 USD olduğu, davalı ......A.Ş. hakkında davacının dava dilekçesinde belirtilen toplam dava değeri ve ıslah dilekçesinde her bir zarar kaleminin kuruşlandırılması dikkate alınarak hüküm kurulması cihetine gidildiği,

ifadan vazgeçmeyen davacının aynı edimi üçüncü bir kişiden satın almasından kaynaklanan malvarlığı kayıplarının ifanın gecikmesiyle uygun illiyet bağı içinde olmadığı, davacının, davalı taraftan borcun ifasını talep etmek yerine ya ifadan vazgeçip olumlu zararını ya da sözleşmeden dönüp ödediği satış bedelinin iadesi ile olumsuz zararının tazminini talep edebilecekken üçüncü kişiden güneş paneli satın alınmasından ve buna bağlı olarak finansman giderinden kaynaklanan zararların tazminini talep edilemeyeceği,

alacaklının cezai şartı talep hakkından vazgeçmediğine ilişkin ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin ifayı kabul ederse kanun hükmü gereğince cezai şartı isteme hakkının son bulacağı, dosya kapsamı itibarıyla alacaklı-davacı tarafından konulan bu yönde bir ihtirazı kayda rastlanmadığı, davacının cezai şart talebinin yerinde olmadığı belirtilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden-davalı ...Ş. vekili tarafından;

Mahkemece dosya kapsamında birden fazla kez bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, alınan raporların hiçbirinde diğer davalının sorumlu olmayacağına dair bir değerlendirme yapılmaksızın hatalı gerekçe ile diğer davalının sorumluluğuna gidilmemesinin doğru olmadığı, itiraz edilen bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm tesis edildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunun yeterli araştırma ve incelemeyi içermediği, bağdaştırıcı bir rapor alınması gerektiği,

İstinaf eden- davacı vekili tarafından;

Mahkemece davalı ... hakkında açılan davanın reddi kararının yerinde olmadığı, diğer davalının sözleşmeyi ... nam ve hesabına imzaladığı, asıl müvekkiline zarar veren firmanın davalı ... olduğu, mahkemece reddedilen tüm kalemler yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği, 3. kişiden mal temin edilmesi nedeniyle müvekkilinin zararının doğduğu gibi sözleşme kapsamında cezai şart alacağının da bulunduğu, zarar kalemlerinin hatalı hesaplandığı gibi kabule göre de vekalet ücretinin nisbi olarak tespit edilemeyeceği bildirilerek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık güneş panelleri tedarik ve teslim sözleşmesinin geç ifa edilmesinden kaynaklanan zararın bulunup bulunmadığı var ise kapsamı ve davalıların sorumluluğu noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, satım sözleşmesinin geç ifa edilmesi nedeniyle uğranılan zararların tazmini istemine ilşkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Davacı ile davalılardan ....A.Ş. arasında yapılan 27/08/2017 tarihli Ürün Tedarik ve Teslim Sözleşmesi incelendiğinde, tedarikçinin davalı, işverenin davacı olduğu, sözleşme konusu işin Yozgat- Sorgun karayolunda davacı tarafından projesi tamamlanan güneş panellerinin davalı tarafından teslim edilmesi işine ilişkin olduğu, sözleşmede panel teknik bilgisine yer verildiği, malın teslim yerinin Mersin Limanı olduğu, teslim süresinin ön ödemenin yapıldığı tarih itibarıyla 6-8 hafta arası olacağı, fatura tutarının 504.560 USD ve KDV olduğu, toplam tutarın yüzde 20' sinin avans olarak ödeneceği, panellerin belirtilen sürede teslim edilmemesi halinde fatura toplam tutarının yüzde 10' u üzerinden cezai bedelin davalı tarafından davacıya ödeneceğinin taahhüt edildiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamı ile davacının sözleşme kapsamında davalı ...'ne toplam 506.250 USD ödemede bulunduğu, davalı ... tarafından davacı adına bu miktarlı faturanın düzenlendiği, sözleşmede belirtilen ürünlerin teslimi için belirlenen zamanda ürünlerin teslim edilemediği, zira panellerin 20/10/2017-03/11/2017 tarihleri arasında teslimi gerekirken davacının ürünleri 21/12/2017 tarihinde teslim aldığı anlaşılmıştır.

Her ne kadar mahkemece davalı ......A.Ş.'nin davalı ...'nin üreticisi, sahibi, temsilcisi ve yetkili olduğu güneş enerji sistemleri ile tüm marka ve ürünleri Türkiye ve ...'nin müsaade ettiği ülkelerde tanıtımına, satışına ve pazarlamasına tek yetkili şirket olduğunun dosya bulunan distrbütörlük belgesinden tespit edildiği,

ancak bu belgenin dava konusu sözleşmede imzası bulunmayan davalı ...'nin davacı ile davalı ... arasında yapılan sözleşmeden dolayı davacıya karşı sorumlu olacağı anlamına gelmeyeceği, dava konusu sözleşmenin yerine getirilip getirilmemesi bakımından tek sorumlunun davalı ......A.Ş. olduğu kanaatine varılmış ise de davacı tarafından ödemenin davalı ...’ye yapılması, faturanın yine bu davalı tarafından düzenlenmesi ve malın davacı adına davalı ... tarafından yurt dışından gönderilmesi ile birlikte distrbütörlük belgesi bir bütün halinde değerlendirildiğinde davalı ...’nin malın geç tesliminden sorumlu olduğu,

mahkemece hesaplama yönünden 20/01/2021 tarihli bilirkişi raporunun hükme esas alınmasında ise bir isabetsizliğin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında alınan 20/01/2021 tarihli bilirkişi raporunda sözleşmede belirtilen ürünlerin teslimi için belirlenen zamanda ürünlerin teslim edilemediği, zira panellerin 20/10/2017-03/11/2017 tarihleri arasında teslimi gerekirken davacının ürünleri 21/12/2017 tarihinde teslim aldığının tespit edildiği, sözleşmede imzası bulunan davalı ......A.Ş.'nin diğer davalının gecikmeye neden olduğu yönündeki itirazlarına itibar edilmesinin mümkün olmadığı,

davalının sözleşmede vade belirli olduğundan ayrıca davacının ihtarına gerek kalmaksızın temerrüde düşeceği, bu nedenle davacının dava konusu ettiği üretim kaybından ve gecikmeye bağlı zararlardan davalının sorumlu olacağı, tazminat konusu edilen kalemlerin tespit edildiği, buna göre davacının 04/11/2017-30/11/2017 tarihleri arasında 27 günlük, 01/12/2017-21/12/2017 tarihleri arasında 21 günlük elektrik olmak üzere 48 gün elektrik üretim kaybının bulunduğu,

davacının kayıtlarına göre tespit olunan ortalama Kasım ve Aralık ayları ortalama enerji günlük tüketim miktarları ile işletme gideri dikkate alındığından davacının gecikmeye bağlı olarak 11.036,94 USD zararının hesaplandığı, ürünlerin geç teslim edilmesinden kaynaklı davacının oluşan zararının toplam 18.588,60 USD olduğu anlaşılmıştır.

Kabul edilen bu tazminat kalemleri yönünden davalı ......A.Ş. hakkında davacının dava dilekçesinde belirtilen toplam dava değeri ve ıslah dilekçesinde her bir zarar kaleminin kuruşlandırılması ve ıslah dilekçesinin muhatabı olarak davalı ... şirketinin gösterildiği dikkate alınarak hüküm tesis edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde borçlu temerrüde düşerse alacaklının aynen ifada ısrar edebileceği, eğer alacaklının edimin ifasında menfaati kalmamışsa ifadan vazgeçebileceği, alacaklının bunun yerine edimi üçüncü bir kişiden elde edip ve bundan kaynaklanan zararlarının tazminini talep edebileceği, somut olayda davacı yanca gecikmiş ifanın kabul edilmiş olması nedeniyle üçüncü kişiden güneş paneli satın alınmasından ve buna bağlı olarak finansman giderinden kaynaklanan zararların tazmini talebinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

TBK’nın 179. maddesi gereğince cezai şartın talep edilebilmesi için, alacaklının ya ifayı kabul etmeden ya da en geç ifa sırasında, ifaya eklenen cezayı da talep etmesi veya ifayı kabul ederken cezai şartı talep hakkını saklı tuttuğuna ilişkin ihtirazi kayıt ileri sürmesi gerekmekte olup, alacaklı, cezai şartı talep hakkından vazgeçmediğine ilişkin ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin ifayı kabul ederse kanun hükmü gereğince cezai şartı isteme hakkı son bulacaktır. Dosya kapsamı itibarıyla davacının ihtirazi kayıt ileri sürmediği anlaşıldığından mahkemece bu kalem talebin reddi kararının yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Açıklanan bu nedenlerle taraf vekillerinin istinaf isteminin kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nin 353/1.b.2.maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."