Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/928 K.2024/660

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili: davalı tarafından davacı kooperatif aleyhine başlatılan ve kesinleştirilen icra takibinin hiçbir takip dayanağı belge, sözleşme ve fatura sunulmadığını, takipte alacak kalemlerinin yanında gösterilen proje çizimi, elektrik tesisat masrafı gibi değişik açıklamalarla ifade edilen hizmetlerin davalıdan alınmadığını, icra takibinin şeklen kesinleşmesinin sağlanmasını takiben tesadüfen haberdar olunan takibe yasal süresi içerisinde itiraz edilmediğini, davanın ikame edilmesi ile davacı kooperatifin borçlu olmadığının tespitini talep etme zorunluluğu doğduğunu, davalı tarafça işlemiş faiz işletildiğini,

takipte atfedilen borçlarla ilgili temerrüde konu bir ihtar keşide edilmediğini, taraflar arasında borç ilişkisine konu bir sözleşme ile karşı tarafa belirli vadelerle bir borç ödemesinin kararlaştırılmış olmadığını, davacı kooperatifin temerrüde düşürülmeden faiz talep edilmesinin hukuken kabul edilemeyeceğini, icra takibinde asıl alacağa işletilen % 19,50 talep edilen faiz oranının da mesnetsiz olduğunu belirterek Elmadağ İcra Müdürlüğü'nde 2019/1307 Esas sayılı dosyası nedeniyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine ve tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı usulüne uygun tebligata rağmen yargılamaya katılmadığı gibi cevap da vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda; davalının takibe konu ettiği para makbuzlarının ait olduğu 2014 yılı davacı defterleri ibraz edilemediği için incelenemediği, 2014 yılına ilişkin olarak incelenen davacı belgeleri ile karar defterlerinden, davacı ile davalı arasında bir ticari ilişkinin bulunduğuna dair bir belgeye rastlanmadığı, davalının davacı hakkında ilamsız takip başlatmasına göre takibe dayanak alacak iddiasını ispat etmesi gerektiği, süresinde cevap dilekçesi vermediği ve ihtara rağmen ticari defterlerini ibraz etmediği,

davalının ticari defterlerinin de davacı alacağına ilişkin kayıt bulunmadığı bu itibarla davacının davalıya borcunun bulunmadığı gerekçesiyle davasının kabulü ile davacı borçlunun Elmadağ İcra Müdürlüğünün 2019/1307 Esas sayılı dosyasında davalı alacaklıya borçlu olmadığının tespitine, takibin haksız ve kötü niyetli olduğu tespit ve ispat olunmadığı kötü niyet tazminatı isteminin reddine karar verilmiş, hükme karşı davalı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; müvekkilinin vekil sıfatıyla üzerine düşen proje çizimi, elektrik tesisatları, mimari proje çizimlerini onaylarını yaptırdığını, üzerine düşen tüm işleri yerine getirdiğini, davacının ise müvekkilinin hakkını ödemediğini, müvekkiline yapılan tebligatların usulsüz olduğunu, Elmadağ İcra Müdürlüğünde vekil sıfatıyla yer aldığını, tebligatların vekile değil asile çıkarıldığını, dava şartı olan arabuluculuk sürecinde vekil olarak haber verilmediğini, savunma hakkının kısıtlandığını, müvekkilinin tacir olmadığını, görevli mahkemenin ticaret mahkemeleri olmadığını bildirerek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; icra takibine konu alacağın gerçek bir alacak borç ilişkisine konu olmadığı iddiasıyla davalının alacaklı olup olmadığı hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; her hangi bir belgeye dayanmayan alacak için başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti, istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Dava konusu Elmadağ İcra Müdürlüğünün 2019/1307 sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davalı tarafından davacı hakkında toplam 12.072,25TL alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibinin kesinleştiği anlaşılmıştır.

Menfi tespit davasında ispat yükü, alacaklı olduğunu iddia ederek takibe girişen alacaklıda (HMK.m.190/1) olduğundan, davalı alacaklı, bu ispat yükünü kural olarak senet (HMK.m.200) veya diğer kanuni delillerden biri (HMK.m.225, m.188, m.169) ile yerine getirmek zorundadır (Y.13.HD. 11.03.2019 T. E. 2016/26139 K.2019/3105 ; Prof.Dr.Timuçin MUŞUL, Menfi Tespit ve İstirdat Davaları, 3.Baski Ankara 2020, s.374).

Menfi tespit davasında tarafların davadaki sıfatları değişik olduğundan, ispat külfeti bakımından bir değişiklik akla gelebilirse de, dikkatli bir inceleme sonuncunda menfi tespit davasında ana kuraldan sapma bulunmadığı anlaşılmaktadır. Burada da davacı, kural olarak davalı tarafından var olduğu iddia edilen hukuksal ilişkinin mevcut olmadığını (yani menfi bir durumu) ispat edecek değildir (Yargıtay Üyesi Nihat YAVUZ, Menfi Tespit ve İstirdat (Geri Alma) Davası, ANKARA 2007, s.142).

Nitekim bu dava türünde davacı borcun olmadığını iddia ettiğinden yokun ispatı mümkün olmadığından kural olarak ispat yükü alacaklıya aittir. Zira hukuki ilişkin varlığını ispat yükü davalı alacaklıda olduğundan alacaklı hukuki ilişkinin yani borcun varlığını kanıtlamak durumundadır (Yargıtay Üyesi Mahmut COŞKUN, İcra ve İflas Kanunu Şerhi, 5.Baskı, ANKARA, s.1725-1730).

Kaldı ki; adi (ilamsız) haciz yoluyla takipte de ödeme emrini tebellüğ eden borçlunun, yasal süresi içinde borca itiraz edip etmemesi, sadece ve ancak takip hukuku bakımından sonuç doğurur. Alacaklı tarafından itirazın iptali veya borçlu tarafından borçsuzluğun tespiti (menfi tespit) talep edilerek açılacak davalarda ispat yükü yer değiştirmez.

Öyle ki itirazın iptali davasında (m.67) ve menfi tespit davasında (m.72) ispat yükü alacaklıda olup takip konusu alacağın varlık ve miktarının 6100 sayılı HMK’nın genel hükümlerine göre ispatlanması gerekir (Y.13.HD. 19.12.2019 T. E.2018/1508 K.2019/12867. Y.13.HD. 06.06.2005 T. E.2005/7246 K.2005/9604. YHGK. 05.11.2003 T. E.2003/13-695 K.2003/630. Prof.Dr.Timuçin MUŞUL, Menfi Tespit ve İstirdat Davaları, 3.Baski Ankara 2020, s.375).

Eş söylemle takip konusu alacağın hiçbir belgeye dayanmadığı haciz yoluyla takibe itiraz etmeyen borçlu, icra tehdidi altında ve haciz sırasında borcu kabul etmiş olsa bile açılan menfi tespit davasında ispat yükü, davalı alacaklı üzerindedir (Y.13.HD. 08.12.2005 T. E.2005/11299 K.2005/18183).

Zira borçlunun, ödeme emrine itiraz etmemesi sebebiyle ilamsız takibinin kesinleşmesi sadece, takip hukuku bakımından sonuç doğurup, borçlunun, borcu olduğunu ikrar ettiğine dair maddi hukuk yönünden bir karine teşkil etmez (Y.13.HD. 26.05.2006 T. E.2006/3913 K.2006/8569).

Herhangi bir belgeye dayanmayan adi haciz yoluyla takipte ödeme emrini tebellüğ eden borçlunun borca vaki itirazının alacaklının başvurması üzerine icra mahkemesince kesin olarak kaldırılmasına karar verilmiş olması; borçlunun, alacaklıya karşı açacağı menfi tespit davasında ispat külfetini yer değiştirtmez.

İcra mahkemesi kararı, menfi tespit davası bakımından kesin hüküm oluşturmayacağından davalı alacaklı, ispat yükü altında olup, alacağının varlık ve miktarını HMK’nın genel hükümlerine göre ispat edecektir.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına ve özellikle davalının alacağını usulüne uygun delillerle kanıtlayamadığının anlaşılmasına göre ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık olmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1.b.1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."