Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/1213 K.2024/319

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkilinin, davalı kurum aracılığıyla Nevşehir'de bulunan işletmesine 122 baş Macaristan'dan ithal edilen besili dana aldığını, bedelini davalıya 06.12.2016 tarihli fatura karşılığında ödediğini, davaya konu hayvanlarla ilgili düzenlenen veteriner giriş belgelerini fiziksel ve hayvan refahının yeterli olduğunu, durumu iyi olmayan hayvan bulunmadığı belirtilmiş ise de, işletmeye gelen hayvanlardan alınan sonuçlardan, hayvanların bir kısmının hastalıklı halde teslim edildiklerini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak doğan zararın giderilmesini talep ve dava etmiştir.

25/09/2018 tarihli ıslah dilekçesi ile ölen hayvanlardan doğan zararının 62.670,20 Euro nun 06/12/2016 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle TCMB Fili ödeme tarihi döviz alış kuru üzerinden ödenmesine, ödenen vergiler için 6714,53 TL ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ödenen laoratuvar tahlil bedeli 1.720.00 TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili; sözleşme gereği 122 adet hayvanın davacıya 06.12.2016 tarihinde tam ve sağlıklı olarak teslim edildiğini, gümrük kapısında veteriner hekimce gerekli kontrollerin yapıldığını, davacının da herhangi bir ihtirazi kayıt sunmadığını ve hayvanları görerek ve bilerek teslim aldığını, canlı hayvan tesliminin bakanlık aracılığıyla yapıldığını ve sorumluluğun bu nedenle bakanlığın seçim heyetinde olduğunu bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece benimsenen bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda.

Davacının, davaya konu alacağa ilişkin olarak 122 baş Macaristan'dan gelen hayvanları Avrupa Birliği Menşeili İthal Besilik Sığır Alım sözleşmesi ve 16.08.2016 tarihli davalı İdarenin Alım ve Üretim Dairesi Başkanlığı'nın teknik şartnamesi gereği davalı kurumdan satın aldığı, hayvanların 06.12.2016 tarihli ithal besilik sığır teslim ve tesellüm tutanağı ile teslim aldığı, hayvanların 04-05.12.2016 tarihinde veteriner kontrolünden geçtiği ve klinik olarak herhangi bir hastalık belirtisinin olmadığının belirtildiği,

ancak dosyadaki belge ve bilgilere göre hayvanların teslim alındıktan yaklaşık bir hafta sonra 13.12.2016 tarihinde ve devamında ölümlerin gerçekleştiği, BSE hastalığı yönünden inceleme yapıldığı ve sonuçların negatif çıktığı, bunun yanında iki baş hayvanda BVD pozitifliğin tespit edildiği,

hayvanların teslimi sırasında bu hastalıkların alıcı tarafından bilinmesinin mümkün olamayacağı gibi bu durumun ancak veteriner marifetiyle ve laboratuvar ortamında anlaşılabileceği, TBK 6098 sayılı kanunu ‘’ Madde 220- Hayvan satışında satıcı, yazılı olarak üstlenmedikçe veya ağır kusuru olmadıkça ayıptan sorumlu olamaz ‘’ ‘’Maddi 225- Ağır kusurlu olan satıcı satılanda ki ayıbın kendisinde süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamaz.

Satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplar bakımından da aynı hüküm geçerlidir.’’düzenlemeleri karşısında: Hayvanlar teslim olduktan sonra ölmeye başlamış olup, teslim sırasına kadar zaiyatın bulunmadığı, teslim sonrası sorumluluk davacı besiciye yüklenmiş ise de davalının ağır kusuru halinde sorumlu olacağı yasada açıkça düzenlenmiş olup, hayvanların tesliminden bir hafta sonra ölümlerin yaşandığı,

kaldı ki bu hastalığa neden olan virüsün ancak laboratuvar tetkikleri ile anlaşılabileceği, davacının ise bu hastalıkları bilmesinin mümkün olamayacağı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, hükme karşı davalı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; davacıya tarafından teslim edilen hayvanların müvekkil kurumca ithalat yoluyla satın aldığı hayvanlar olduğunu, ithalat rejimi kapsamında satıcı firmaya davanın ihbarının şart olduğunu ihbar talebinin kabul edilmesine rağmen ara karardan dönülmesinin usulsüz olduğunu, bilirkişi raporuna dayanarak davanın kabulüne karar verilmesinin usulüz olduğunu, hayvanlardaki hastalık sebebinin ispat edilemediğini, müvekkilinin ithalata aracılık yaptığını, damga vergisi ve analiz raporu masraflarından sorumlu tutulamayacağını bildirerek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, ayıplı hayvan satışından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, ayıplı hayvan satımından kaynaklanan zararın giderilmesi istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Davacı, davalının kendisine ayıplı hayvanlar sattığını ileri sürerek uğradığı zararın tahsilini istemiş, davalı hayvanlarda hastalık olduğunu bilmediğini, hastalığın hayvanın dış görünüşünden de anlaşılamayacağını, ayıptan sorumluluğu yazılı olarak üstlenmediğini bildirerek davanın reddini istemiş; mahkemece, somut olayda hayvandaki hastalığın davalı tarafından anlaşılmasının mümkün olmadığı, davalının yazılı olarak sorumluluk üstlenmemiş olsa da ağır kusuru bulunduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

02 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 23 üncü maddesinin (c) bendi; "Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanunu'nun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır."

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 223 üncü maddesi; "Alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır.

Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır."

6098 sayılı Kanunu'nun 219 uncu maddesi; "Satıcı alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi nitelik ve niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. Satıcı bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur."

Aynı kanun'un 227 nci maddesi. "Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir: 1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme. 2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme. 3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.

4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme. Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır. Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir. Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.

Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir. "

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 221 inci maddesi "Satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür. " şeklindedir.

Dava konusu hayvanların teslimden sonra karantina süresi içinde öldüğü hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır. TBK'nın 220. maddesine göre, hayvan satışında satıcı, yazılı olarak üstlenmedikçe veya ağır kusuru olmadıkça ayıptan sorumlu olmaz.

Tüm dosya kapsamından hayvanın tesliminden ve satış bedelinin ödenmesinden önce davalının hayvanların bu durumu davacıya ilettiğini usulüne uygun ve yasal delillerle kanıtlayamadığı, hasta olduğunu bildiği bir hayvanın davacı tarafından kurbanlık olarak satın alınmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, hayvandaki hastalığın hangi aşamada teşhis edileceğinin somut olayda sonuca etkili olmadığı, bu durumda davalının ayıplı hayvan satışında ağır kusurlu olduğu kanaatine varılmıştır.

Hal böyle olunca davalının ayıplı hayvan satışından sorumlu olduğunun kabulü gerekir.

Açıklanan bu nedenlerle mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına göre ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık olmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1.b.1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."