Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/1234 K.2026/420

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Asıl davada davacı ...

Dayanıklı Tüketim Malları Sanayi Ticaret A.Ş. vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 30/04/2015 tarihinde müvekkili tarafından üretilen ... markalı mobilyaların tanıtılması ve pazarlaması için 3 yıl süreli bayilik sözleşmesi imzalandığını, davalının sözleşme şartlarını ihlal ettiğini, ikaz edilmesine rağmen ihlalleri gidermediğini, davalı şirket yetkililerinin işi yürütemediklerini ve sözleşmeyi feshetmek istediklerini sözlü olarak bildirdiklerini, bunun üzerine ticari kayıpların azaltılması amacıyla davalı uhdesinde bulunan ürünlerin 23/02/2017 tarihli fatura ile müvekkili tarafından iade alındığını,

davalı tarafından sözleşmenin sonlandırıldığına dair yazılı beyan verilmemesi üzerine davalı işyerinin bulunduğu adreste noter marifetiyle işyerinin kapalı ve boş olduğunun tespit edildiğini, 15/03/2017 tarihli noter ihtarı ile davalının sözleşmeyi haksız olarak feshetmesi nedeniyle müvekkilinin alacaklarının ödenmesinin ihtar edildiğini, ancak ödeme yapılmadığını, müvekkili tarafından davalıya toplam 232.797,63 TL destek ödemesi yapıldığını, sözleşmenin 14.maddesine göre davalının sözleşmeyi süresinden önce feshetmesi halinde destek ödemelerini iade edeceğini,

davalı tarafından yapılan ödemenin mahsubu ile bakiye 207.261,73 TL alacağın tahsili için başlatılan icra takibine davalının haksız yere itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davacı ... Mobilya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi nedeniyle davalıya sıralı toplam 75.000,00 TL bedelli 5 adet senet verildiğini, senetler karşılığında müvekkiline herhangi bir mal teslim edilmediğini, cari hesap özetine göre müvekkilinin davalıdan alacaklı olduğunu belirterek müvekkilinin senetler nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Asıl davada davalı ... Mobilya Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin adresi itibariyle Balıkesir mahkemelerinin yetkili olduğunu, sözleşmenin asıl davacı tarafından feshedildiğini, davacının satış temsilcisi ve müvekkili arasında imzalanan 23/02/2017 tarihli ürün teslim ve borç mahsubu muvafakatı tutanağı başlıklı belge ile işyerindeki tüm malların davacı tarafından geri alındığını, mağaza boşaltıldıktan sonra davacı firmaya ait tabela ve totemin müvekkilinin bilgisi haricinde davacı tarafından sökülerek götürüldüğünü, sözleşmenin davacının talebi ve bilgisi dahilinde sonlandırıldığını, müvekkili tarafından feshedilmediğini,

davacının tutum ve davranışları ile müvekkilinin faaliyette bulunmasına engel olduğunu, asıl müvekkilinin mağdur olduğunu, sözleşmeden doğan yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiğini, davacının yaptığı destek ödemelerinin haksız olmadığını, müvekkilinin cari hesap ekstresine göre borçlu değil alacaklı olduğunu savunarak davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

Birleşen davada davalı ...

Dayanıklı Tüketim Malları Sanayi Ticaret A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle, bayilik sözleşmesinin davacı tarafından ihlal edildiğini, ikazlara rağmen ihlallerin düzeltilmediğini, davacının işleri yürütemediklerini beyan ederek sözleşmeyi feshetmek istediklerini sözlü olarak bildirdiklerini, bunun üzerine davacının uhdesinde olan malların 23/02/2017 tarihli fatura ile iade alındığını, sözleşmenin feshine ilişkin davacı tarafından yazılı belge verilmemesi üzerine noter marifetiyle işyerinin kapalı ve boş olduğunun tespit edildiğini,

bunun üzerine davacıya 15/03/2017 tarihli ihtarın gönderilerek sözleşmenin süresinden önce haksız olarak feshi nedeniyle alacakların tahsilinin talep edildiğini, müvekkilinin yaptığı destek ödemeleri nedeniyle davacıdan bakiye 207.261,73 TL alacaklı olduğunu, dava konusu senetlerin müvekkili tarafından davacıya yapılan yatırımların ve alacakların karşılığı olduğunu, davalının senetlerin karşılığında çok daha fazla müvekkiline borçlu olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında 01/05/2015 tarihli bayilik sözleşmesi imzalandığı, davacı adına satış temsilcisi...ve davalı adına...ve ...tarafından 23/02/2017 tarihli ürün teslim ve borç mahsubu muvafakat tutanağının imzalandığı, işbu belge ile mağazada bulunan 191 kalem ürünü davacının geri aldığı ve mağazada hiçbir ürünün kalmadığı, davacı tarafça davalı firmanın sözleşme ihlali gerekçesiyle istemde bulunulmuş ise de, bunun ispatının davacıya ait olduğu, davacının iddiasını davalı işyerinin kapalı olmasına dayandırdığı,

işyerinin kapalı olması hali ile asıl dosyada davalının sözleşmeyi haksız yere feshettiği veya feshe sebebiyet verdiği iddiasında bulunmakla basiretli bir tacir olan davacının TTK/18 uyarınca usulüne uygun ihtarnameler göndererek davalı işyerinden mobilyaları almadan önce fesih sürecini işletmesi gerektiği, davalının sözleşmenin feshine yol açtığı iddiasının davacı tarafından ispat edilemediği, davacı firma yetkilisince bazı eşyaların davalı firmadan alınmasından önce herhangi bir bildirimde bulunduğuna dair dosyaya yansıyan bir delil bulunmadığı, ihlale ilişkin herhangi bir eylem ve işlemin bulunmadığı,

söz konusu bayilik sözleşmesi nedeniyle davalı firmaca davacı şirkete avans mahiyetinde verilen ve birleşen davanın konusu olan 5 adet senedin taraflar arasındaki ticari ilişki fesih ile sonlandığı halde davalıya iade edilmediği,

sözleşmenin davacı tarafça feshi nedeniyle senetlerin karşılıksız kalması nedeniyle iadesinin gerektiği gerekçesiyle asıl dava olan itirazın iptali davasının reddine, şartları oluşmadığından davalının tazminat isteminin reddine, birleşen dava olan menfi tespit davasının kabulü ile takibe konu 5 adet senet nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, şartları oluşmadığından davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; asıl davadaki dava dilekçesi ve birleşen davadaki cevap dilekçesini tekrarla davalının sözleşmeyi ikazlara rağmen ihlal ettiğini, fesih iradesini bildirmesi üzerine davalı uhdesindeki malların fatura ile iade alındığını, davalının malların iade alınmasından sonra faaliyetine devam ettiği, daha sonra noter huzurunda yapılan tespitle işyerini kapattığının tespit edildiğini, davalının işyerin kapatmasının zımmi fesih olduğunu, aksinin düşünülmesi halinde müvekkilinin 15/03/2017 tarihli ihtar ile sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğini, müvekkilinin davalıya destek ödemeleri yaptığını,

davalının sözleşmeyi ihlal etmesi nedeniyle müvekkilinin zarara uğradığını, birleşen menfi tespit davasına konu senetlerin malen kayıtlı olup senetler karşılığında mal teslim edilmediğinin karşı tarafça ispat edilmesi gerektiğini, ispat yükünün karşı taraf üzerinde olduğunu ileri sürerek asıl ve birleşen davada verilen hükümlerin kaldırılmasını istemiştir.

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; asıl ve birleşen davada müvekkili lehine talep edilen tazminat taleplerinin reddi kararının yerinde olmadığını, müvekkilinin üzerine düşen edimleri eksiksiz yerine getirdiğini, karşı tarafın malları müvekkilinin elinden aldığını, bedelsiz senetleri takibe koyduğunu, kötüniyetli olduğunu ileri sürerek asıl ve birleşen davada müvekkili lehine tazminata hükmedilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Asıl davada uyuşmazlık, davacının davalıya yaptığı destek ödemeleri nedeniyle alacaklı olup olmadığı, birleşen davada uyuşmazlık, senetlerin bedelsiz olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Asıl dava itirazın iptali, birleşen dava menfi tespit istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle davacının sözleşmenin davalı tarafından haksız nedenle feshedildiğini ispat edememesine, asıl davaya konu takip haksız ise de kötüniyetli olduğunun kabul edilemeyecek olmasına,

birleşen davaya konu senetlerin malen kayıtlı olup kural olarak mal teslim edilmediğinin davacı keşideci şirket tarafından ispat edilmesi gerekir ise de senetlerin senet lehtarı olan davalı şirketin ticari defterlerinde alınan avanslar kısmında kayıtlı olmasına, menfi tespit davasına konu takibin kötüniyetli olduğunun ispatlanamamasına göre taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."