Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/1534 K.2026/167

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı borçlu ...

Madeni Yağ Petrol Tekstil Oto Yedek Parçası İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından keşide edilerek müvekkil şirket tarafından tahsile konulan 31/01/2015 keşide tarihli, 20.000,00 TL bedelli Z9071999 seri numaralı çekin karşılıksız çıktığını ve çeke dayanılarak yapılan takibin semeresiz kaldığını, davalı bankanın çek hesabı açarken gerekli dikkat ve özeni göstermediğini, dava dışı şirket hakkında gerekli incelemeleri yapmadığını ve istihbarat gerçekleştirmediğini, bu nedenle müvekkil şirketin zararının doğmasına neden olduğunu belirterek,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 1.000,00 TL'nin, çekin karşılıksız çıktığı (zararın doğduğu) tarihten itibaren, aksi taktirde dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil banka ile dava dışı ... Madeni Yağ Petrol Tekstil Oto Yedek Parçası İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında 20/03/2005 tarihinde 500.000,00 TL limitli genel kredi sözleşmesi imzalandığını, bu kapsamda dava dışı şirkete çek karnesi verildiğini, davalı bankanın çek karnesi verirken 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 2. maddesinde yer alan tüm yükümlülükleri gerçekleştirdiğini, eldeki davada müvekkil bankanın bir kusurunun bulunmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, bilirkişi raporu doğrultusunda ve çekin verildiği tarih itibariyle, aynı zamanda davalı bankanın kredili müşterisi olan davaya konu çekin hesap sahibi ... Madeni Yağ Petrol Tekstil Oto Yedek Parçası İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne çek karnesi vermesine engel bir duruma rastlanılmadığı ve davalı bankanın bankacılık teamüllerine aykırı hareket etmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle. 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 2. maddesine göre, davalı bankanın çek hesabı açtırmak isteyen kişinin yasaklılık durumuna ilişkin T.C.

Merkez Bankası kayıtlarını almakla yükümlü olduğunu, ayrıca 6728 sayılı Kanun ile getirilen değişiklikle birlikte bundan sonra bankaların, çek hesabı açtırmak isteyenlerden Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi kayıtları ile adli sicil kayıtlarını istemelerinin zorunluluk haline getirildiğini, aynı madde ile çek üzerinde T.C.

Kimlik numarasının veya mersis numarasının yazılması gerektiğinin düzenleme altına alındığını, buna karşın bilirkişinin adli sicile ilişkin bir değerlendirme yapmadığını, davalı bankanın gerekli araştırmaları yapıp yapmadığının araştırılmadığını, gayri nakdi kredinin tahsis edildiği tarih ve bu tarihe en yakın tarihte gerçekleştirilen mali durum istihbarat raporunun bulunup bulunmadığının belirlenmediğini, dava dışı ...

Madeni Yağ Petrol Tekstil Oto Yedek Parçası İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin yasaklı olup olmadığına ilişkin risk merkezi kayıtlarının, çek hesabı açılış sözleşmesinin veya çek taahhütnamesinin, çek hesabı açma yasağı ya da çek düzenleme yasağı bulunmadığına dair beyannamenin bulunmadığını, bu durumun davalı bankanın özen yükümlülüğüne aykırı davrandığının göstergesi mahiyetinde olduğunu belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, davalı bankanın dava dışı borçlu şirkete çek karnesi verirken 5941 sayılı Kanun 2. maddesi gereğince üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirip getirmediği, davacının bu bu nedenle zarara uğrayıp uğramadığı, zarardan davalı bankanın sorumlu olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 2. maddesi kapsamında davalı bankanın sorumlu olduğu iddiasına dayalı olarak açılan tazminat talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Davaya konu çekin, davalı bankanın ... Şubesi'ne ait olduğu, çekin 31/01/2015 keşide tarihli, 20.000,00 TL bedelli olduğu, çekte keşidecinin dava dışı ... Madeni Yağ Petrol Tekstil Oto Yedek Parçası İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, lehtarın davacı şirket olduğu, davacı şirket tarafından çekin 02/02/2015 tarihinde bankaya ibraz edildiği, çekin karşılığının bulunmadığına dair çek arkasında bankanın kaşesinin bulunduğu görülmüştür.

Mahkemece emekli bankacı/müfettiş bilirkişiden alınan raporda özetle; çek karnesinin verildiği tarihte dava dışı şirket nezdinde sekiz (8) adet çek karnesi bulunduğu, döryüz yirmi beş (425) adet çek yaprağı kendisine döndükten sonra şirket nezdinde sekiz (8) adet çek yaprağı olmasına karşın yeni bir çek karnesi verilmesinin normal bulunduğu, bu yönden davalı bankaya kusur atfedilmesinin uygun düşmeyeceği, davaya konu çekin verildiği tarih itibariyle çek hesap sahibinin, davalı banka nezdinde karşılıksız çekinin olmadığı, bununla birlikte çekin verildiği tarih itibariyle, aynı zamanda davalı bankanın kredili müşterisi de olan çek hesap sahibi şirkete çek karnesi verilmesine engel bir duruma rastlanılmadığı yönünde görüş belirtildiği görülmüştür.

Davacı, dava dışı keşideci şirket hakkında davalı bankanın çek hesabının açılışı sırasında 5941 sayılı Kanunun ve ilgili yasal mevzuatın gereklerini yerine getirmediği, yeterli araştırma yapmadan keşideciye çek karnesi verdiği ve çekin karşılığının bulunmadığı iddialarına dayalı olarak tazminat isteminde bulunmuştur.

Bir banka yada özel finans kurumu, çek hesabı açarken müşterisinin kimliği, ekonomik durumu ve ikameti v.s konularında gerekli araştırma ve incelemeyi yapmadan çek karnesi vermiş ve çek karşılıksız çıkmış ise dava tarihinde yürürlükte bulunan 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 2. maddesinin (1). ve (3). fıkrası ile TTK'nın 20/2. maddelerinde öngörülen basiret ve itinayı göstermemek suretiyle birinci derecede ve daha ağır bir biçimde kusurlu olduğunun ve bu davranışının sonuçlarına katlanması gerektiğinin kabulü icap eder.

Çekin hamili de ticari ilişkide bulunduğu kişilerin ekonomik durumu ve ödeme kabiliyetini araştırıp sonucuna göre ilişki kurmak, bu suretle özenli davranmak durumundadır.

Yukarıda anılan Çek Kanunu'nun 2/1 fıkrası "Bankalar, çek hesabı açılması ile ilgili olarak bu Kanunla kendilerine verilen görev ve yükümlülükleri yerine getirirken, çek hesabı açtırmak isteyenin yasaklı olup olmadığını bu Kanun hükümlerine göre araştırırlar; ayrıca ilgili kişinin ekonomik ve sosyal durumunun belirlenmesinde gerekli basiret ve özeni gösterirler." hükmüne, 3. fıkrası ise "Çek hesabı ilgilinin, vekilin veya yasal temsilcisinin imzası olmadan açılamaz.

Çek hesabı açılmasını veya mevcut çek hesabından çek defteri verilmesini isteyen kişi, her defasında tacir veya esnaf ve sanatkâr olup olmadığı ve kendisi hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı bulunmadığı hususunda bankaya yazılı beyanda bulunur.

Tüzel kişiler adına verilecek beyannamede ayrıca, tüzel kişinin yönetim organında görev yapan, temsilcisi olan veya imza yetkilisi olan kişilerin çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı bulunmadığı belirtilir." hükmüne haizdir.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle denetime elverişli bilirkişi raporundaki ayrıntılı inceleme içeren tespit ve değerlendirmelerin dosya içeriğine ve mevzuata uygun bulunmasına, davalı bankanın çek karnesi verirken kanuni düzenlemelere riayet ederek üzerine düşen özen yükümlüğünü yerine getirmiş olmasına göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."