Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/1633 K.2023/1605

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi ihtiyati hacze itiraz eden vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

İhtiyati haciz talep eden vekili, 8004507 numaralı 31/05/2023 keşide tarihli 247.000,00 TL bedelli çek ve 8004506 numaralı 24/06/2023 keşide tahrili, 247.000,00 TL bedelli çeki müvekkilinin ciro yoluyla teslim aldığını, bankaya ibrazında karşılıksız çıktığını belirterek ihtiyati haciz talebinde bulunmuştur. Mahkemece, bir adet çekten dolayı, ibraz edilen delilere ve belgelere göre, talep kanuna uygun bulunduğu talep konusu çekin bankaya süresinde ibraz edildiği ve karşılığı bulunmadığı gerekçesiyle İİK’nın 257 ve devamı maddeleri ihtiyati haciz haciz kararı verilmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

İhtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili 27/07/2023 tarihli dilekçesinde, ihtiyati haciz talebinin yetkisiz mahkemede başlatıldığını, yetkili mahkemenin İİK’nın 50.maddesinin yönlendirmesiyle HMK’daki genel hükümlere göre belirleneceğini, taraflar arasında yazılı yetki sözleşmesi bulunmadığını, yetkili mahkemenin kanunda seçimlik olarak düzenlendiğini, çekin keşide yerinin, borçlunun yerleşim yerinin, birden fazla borçlu varsa bunlardan birinin yerleşim yerinin, muhatap bankanın şubesinin bulunduğu yerin yetkili olduğunu, alacaklının yerleşim yeri olan Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesinin sayılan yerlerden olmadığını,

seçimlik yetkileri bulunan mahkemelerden müvekkilinin yerleşim yeri olan Ankara Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu ileri sürerek yetki yönünden ihtiyati hacze itiraz ettiklerini, esasa ilişkin olarak ise herhangi bir borcu bulunmadığını, aksine müvekkili şirketin alacaklı olduğunu belirterek ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece itiraz duruşmalı incelenmiş, 29/08/2023 tarihli ek karar ile, çekin muhatap bankaya ibraz edilmesi halinde ve ödenmemesi üzerine çeke ilişkin alacağın götürülecek borçlardan olduğu, ihtiyati haciz talep edenin ikamet yerinin de Eskişehir olması sebebiyle mahkemenin yetkili olduğu, itiraz konusu hususun yargılamayı gerektirdiği ve esasa ilişkin olduğu, İİK 265/1 maddesinde sayılan itiraz sebepleri arasında yer almadığı gerekçesiyle itirazın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati hacze itiraz eden vekili, öncelikle ihtiyati haciz talebinin yetkisiz mahkemede başlatıldığı, çekin keşide yerinin ve genel yetki kuralına göre borçluların yerleşim yerinin yetkili olduğunu, alacaklının yerleşim yeri olan Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olmadığını ileri sürerek yetki yönünden ihtiyati hacze itiraz ettiklerini, esasa ilişkin itirazlarının ise ihtiyati haczin dayandığı sebepler kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, protokolün geçerli olduğunu ileri sürerek ihtiyati haczin kaldırılmasını istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, somut olayda ihtiyati haciz koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep, ihtiyati hacze itiraza ilişkindir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu İİK’nın 265.maddesinin ilk fıkrası tahdidi olarak ihtiyati haciz kararına, ihtiyati haczin dayandığı sebepler, mahkemenin görev ve yetkisi ile teminat yönünden itiraz edilebileceği düzenlenmektedir. İtiraz eden vekili ihtiyati hacze yetki yönünden itiraz etmiştir.

Hemen belirtelim ki, ihtiyati hacizde yetkiye ilişkin olup da aşağıda incelenecek olan yetkili mahkemeler, dava açılmadan önceki ihtiyati haciz talebindeki yetkili mahkemenin tayini hususuna ilişkindir. Zira dava açıldıktan sonraki ihtiyati haciz taleplerinde yetkili mahkeme asıl davaya bakan mahkemedir.

Her ne kadar ihtiyati hacizde yetkiyi düzenleyen 258. maddede bu konuda bir açıklık yok ise de İİK’nın 258. maddesinde ihtiyati hacze aynı kanunun 50. maddesine göre yetkili olan mahkemece karar verileceği hükme bağlanmış olup, İİK’nın 50. maddesinde para veya teminat borcu için takip hususunda HUMK'nin yetkiye dair hükümlerinin kıyas yoluyla uygulanacağı belirtilmiştir.

Yine HMK'nin 447/2.maddesinde; "mevzuatta yürürlükten kaldırılan 18.06.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'na yapılan yollamalar Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır" hükmü yer almaktadır.

Öte yandan poliçe, bono ve çek birer ibraz senedidir. Ancak, bu kıymetli evrakların ibrazı, yapıldığı kişi ve sonuçları bakımından farklılık gösterir. İbraz, poliçede muhataba, bonoda tanzim edene, çekte ise muhatap bankaya yapılır. Poliçede muhatap, bonoda tanzim eden asıl borçlu olmasına rağmen, çekte muhatap banka asıl borçlu değildir.

Bunun yanında ibraz, bono ve poliçe de borçlunun ödeme yapacağı kimseyi öğrenmesini sağlayıcı bir fonksiyona sahip ise de çekte ibrazın böyle bir fonksiyonu yoktur. Çekte muhataba bankaya ibraz ile borçlunun ödeme yapacağı kimseyi tespit ettiği ve aramanın tüketildiğini kabul etme ve bunun sonucu olarak da çek borcunun götürülecek borca dönüştüğünü kabul etme olanağı yoktur.

Ayrıca kambiyo senetlerinde ve bu beyanda çekte hak doğrudan doğruya çeke ait kayıtları ihtiva eden varakada tecessüm ettiği için çekteki borcu tek başına para borcu sayma olanağı da yoktur. Bu yönüyle de TBK’nın 89/1.maddesine göre çekteki borcun götürülecek borç olduğunu kabul etme olanağı bulunmamaktadır.

Hamilin, çek borçlusuna takip ve senedi ibraz zorunluluğu bulunması nedeniyle çeklerde hamilin yerleşim yeri mahkemesi yetkili olmayıp TBK'nin 89/1.maddesi hükmü uygulanmaz. İ.İ.K.'nın 258.m., 50.m. ve HMK'nın 6.m. vd. ile 17.m. hükümleri esas alınarak belirlenen yetkili mahkemeler arasında hamilin ikametgahı mahkemesi bulunmamaktadır. HMK'nın 7.maddesi gereğince davalı birden fazla ise dava bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. HMK'nın 7/1.maddesinin 2.cümlesinde belirtilen yetki kuralı kamu düzeninden kesin yetki kuralı olmayıp mahkemelerce ancak yetki itirazı olması halinde değerlendirilebilecektir.

Somut olayda, süresi içinde ve usulüne uygun olarak borçlulardan biri olan .... Ltd. Şti mahkemenin yetkisine itiraz etmiş ve mahkemece yetki itirazı reddedilmiş ise de 8004507 nolu çekin keşide yerinin İstanbul, borçlu .... San. ve Tic. Ltd. Şti ikametgahının Ankara olması ve muhatap bankanın İstanbul’da olduğu, yine diğer müracaat borçlularından herhangi birinin de yerleşim yerinin Eskişehir’de bulunmadığı, 8004506 nolu çekin ise keşide yerinin İstanbul, borçlu ....

San. ve Tic. Ltd. Şti ikametgahının Ankara olması ve muhatap bankanın İstanbul’da olduğu, yine diğer müracaat borçlularından herhangi birinin de yerleşim yerinin Eskişehir’de bulunmadığı, yetki itirazının kabulü gerektiği anlaşılmakla, ihtiyati hacze itiraz eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nin 353/1-b-2 maddesi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."