Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/1803 K.2024/599

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı ve davalı ... A.Ş. vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Asıl davada ve birleşen davada davacı vekili; müvekkili ile davalılardan ... Plasitk San. Tic. A.Ş. arasındaki ticari ilişki kapsamında avans olarak verilen çekin karşılığında mal tesliminin gerçekleşmediğini, çekin bedelsiz kaldığını belirterek bedelsiz kalan çekin ibraz tarihi gelmediğini, 30.09.2016 tarihli 95.000,00 TL, 05.11.2016 tarihli 90.000,00 TL, 31.12.2016 tarihli 150.000,00 TL, 30.11.2016 100.000,00 TL bedelli çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitiyle çeklerin iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı ... Plastik Enerji San. Tic. A.Ş. vekili; müvekkili şirkete kayyım atandığını, daha sonra şirketin TMSF'ye devredildiğini, ceza dosyalarının beklenmesinin gerektiğini, Davacı tarafın dava dilekçesinde belirttiği 2016 yılının başında yapıldığı iddia edilen sözleşmenin mahkemeye sunulmasını talep ettiklerini, davacı tarafın teslimi söz konusu olan malların fiyatının indirimine gidilmesi talebi karşısında bu talebin kabul edilmediğini, bunun üzerine anlaşma sağlanamadığını, bu hususta anlaşma sağlanamamışken malların teslim edilmesinin ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkili şirket ile diğer davalıların bağımsız ayrı tüzel kişilik olduklarını bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Dış Tic. A.Ş. vekili; müvekkili şirket ile diğer davalıların bağımsız ayrı tüzel kişiliğe sahip olduklarını, Müvekkili ile Davacı arasında herhangi bir hukuki ilişki bulunmadığını ileri sürerek davanın reddi ne karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... İplik Tekstil Mobilya San.ve Tic.A.Ş. vekili; müvekkili şirket ile diğer davalıların bağımsız ayrı tüzel kişiliğe sahip olduklarını, müvekkili ile davacı arasında herhangi bir hukuki ilişki bulunmadığını bildirerek müvekkili şirket aleyhine açılan haksız ve usul ve yasaya aykırı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... A.Ş. vekili; asıl ve birleşen davaya konu çeklerin iyi niyetli üçüncü kişi olarak devraldıklarını, davalı ... A.Ş. 'ye finansman sağlandıklarını, şahsi defilerin kendilerine karşı ileri sürülemeyeceğini, davacı şirketin faktoring işlemi içinde olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

Mahkemece.

Dairemizin 21/03/2022 tarihli, 2019/1095 Esas ve 2022/403 Karar sayılı karar ilamı içeriği dikkate alınarak yapılan araştırma ve inceleme sonucu, dava konusu çeklerin arkasındaki ciranta imzaları ve davacı vekilinin ciranta imzalarının aynı kişinin elinden çıktığına yönelik iddiaları, faktoring sözleşmesi ve ekleri, faturalar, davalı faktoring şirketi tarafından sunulan kayıt ve belgeler ve tüm dosya kapsamı ile 6361 sayılı kanun ve 29257 sayılı yönetmelik hükümleri dikkate alınarak davalı faktoring şirketinin dava konusu çekleri alırken yeterli ve gerekli istihbarat çalışmaları yapıp yapmadığı, davalı ...

İplik Teks. Mob. San. ve Tic.

A.Ş.'nin ve önceki cirantaların mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı, bunun dışındaki diğer yükümlülüklerini de yerine getirip getirmediği, davalı faktoring şirketinin çeklerini ciro yolu ile alan davalı şirketler ve davalı faktoring şirketinin çekleri nisabında ağır kusurlu veya kötü niyetli olup olmadığı, dava konusu çekler yönünden davacının her bir davalıya borcunun bulunup bulunmadığı hususlarında benimsenen bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda.

Asıl ve birleşen dava, menfi tespit ve çek istirdadı istemlerine ilişkin olup, davalı faktoring şirketinin çekleri iktisabında ağır kusurlu olduğu, çekler hakkında, keşideci olan davacıya başvurması halinde davacının borcu teyit etmeyeceği, çekleri avans olarak verdiğini ve karşılığında mal alamadığını, bu nedenlerle de çeklerin bedelsiz kaldığını öğrenme imkanı varken anılan davalının bu araştırmayı yapmamış olduğu, bu nedenle asıl ve birleşen davalarda davalı ...

A.Ş. yönünden asıl ve birleşen davanın kabulüne kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı ve davalı faktöring şirketi vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

I-)Davacı vekili; dava konusu çeklerin peşin olarak verildiğinin davalı tarafın kabulünde olması, ticari defter kayıtlarından anlaşılması, aynı holding bünyesinde faaliyet gösteren şirketler arasında, aynı şirket yöneticisinin imzası ile ciro yapıldığı aşikar olması, müvekkilin davalı şirketten alacaklı olduğunun sabit olması, taraflar arasındaki ticari ilişkinin gerçek olmaması, faktoring ilişkisi içerisinde yer alan müvekkilinin lehtara karşı ileri sürebileceği tüm defileri faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecek olması nedeniyle kötüniyet tazminatına karar verilmesi gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

II-)Davalı Faktoring şirketi vekili; her ne kadar gerekçeli kararda davaya konu çeklerin bedelsiz olduğu ve ... Plastik tarafından mevzuat hükümlerinin bertaraf edilmesi saiki ile aralarında organik bağ bulunan diğer davalı şirketlere devredildiği ve neticeten müvekkiline cirolanmış olduğu ifade edilmişse de dosya kapsamında yer alan bilirkişi raporları uyarınca; davaya konu çeklerin bedeli karşılığında ...

Plastik tarafından davacıya mal teslim edildiğinin tespit edildiği, davalıların ayrı birer tüzel kişiliğe sahip olduğu ve muhasebelerinin de ayrı ayrı tutulduğu, müvekkilinin, ... (faktoring müşterisi) ve ...

Dış Ticaret (fatura borçlusu) arasındaki faktoring ilişkisinin gerçek bir ticari ilişkiye dayandığının tespit edildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde ve müvekkil şirketin mevzuat hükümleri uyarınca kendisine yüklenen yükümlülükleri eksiksiz bir şekilde yerine getirdiği dikkate alındığında mahkeme ilamının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu bildirerek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; davalı faktoring şirketinin, iyiniyetli hamil olup olmadığı, araştırma yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği, davacı keşidecinin çekler nedeniyle faktoring şirketi ve davalılara karşı sorumluluğunun bulunup bulunmadığı hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Asıl ve birleşen dava, avans olarak verilen çeklerin mal tesliminin gerçekleşmemesi nedeniyle bedelsizliği iddiasına dayalı menfi tespit ve çeklerin iadesi istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

I-)Davacı tarafça her ne kadar kötü niyet tazminatı isteminde bulunulmuş ise de takip alacaklısı olan faktoring şirketi lehtar ve ara cirantalar hakkındaki iktisadi özdeşlik hususunda istihbarat yükümlülüğünü yerine getirmemiş ise de faktoring sözleşmesi kapsamında ciro yoluyla teslim alınan çeklerle ilgili icra takibinde haksız ise de kötü niyetli sayılamayacağı sonucuna varılmakla, bu konudaki istemin reddine karar verilmesinde bir usulsüzlük görülmemiştir.

II-) Davalı Faktoring Şirketinin istinaf itirazı yönünden ise; dosya içeriği ve toplanan delillerden.

6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/2. maddesi gereğince faktoring şirketlerinin ancak sahih ve fatura ile tevsik olunan mal veya hizmet satışına dayalı olan alacakları devralabilecekleri, bir başka söyleyişle, anılan hükümler gereğince, faktoring işlemi bakımından mal veya hizmet satışının sadece fatura ile tevsik olunması yeterli olmayıp faktoring şirketince faturaya konu mal veya hizmet satışının fiktif nitelikte olup olmadığı,

işlem taraflarının ve faturanın güvenilirliği, ilgililerin mali durumları konularında araştırma ve istihbarat çalışması yapılması gerektiği, ayrıca temlik alınan alacağı temsil eden kambiyo senedinin fatura tutarı ile uyumlu olup olmadığına bakılarak açık uyumsuzluk halinde işlem yapılmaktan kaçınılması, senedi düzenleyen ve sair ilgililer açısından da borcun varlığı bakımından teyit işlemleri yapıldıktan sonra ve ancak tüm bu araştırma ve soruşturma sonucunda olumlu bir sonuca varılması halinde faktoring işlemi yapılmasının öngörüldüğü,

Faktoring şirketlerinin imtiyazlı kuruluşlar olduğu da gözetildiğinde, yukarda belirtilen usul-esaslar çerçevesinde bir inceleme-araştırma yapılmaksızın faktoring işlemi yapılması halinde, mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle hasıl olacak sonuçlar bakımından ağır kusurlu kabul edilmeleri gerektiği (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2020/1945 E. 2021/1627K. ve 23/02/2021 tarih sayılı kararı) anlaşılmakla mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir.

Dolayısıyla davalı faktoring şirketi tarafından alacak temlik alınırken üzerine düşen yükümlülükler yerine getirilmediğinden, davalı faktoring şirketinin bu yöndeki istinaf itirazları yerinde değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle Mahkemece, Dairemizin kaldırma kararı doğrultusunda; yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına göre davacı ve davalı Faktoring şirketi vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."