Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/601 K.2024/397

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkiliyle davalı arasında PVC boru ve ek parçaları alımı konusunda 18.05.2015 tarihli kauçuk ve plastik malzeme mal alımına ait sözleşme imzalandığını, müvekkilinin sözleşme ile üstlendiği işi tam ve eksiksiz olarak imal ve temin ederek davalıya teslim ettiğini ve teslim edilen malların bedeline mahsuben bir miktar ödemede bulunduktan sonra,

davalı tarafından tek taraflı olarak ihtirazi kayıt konulmadan malların tesliminden sonra fatura bedelinin 1.098.124,82 TL bedelli kısmının ödemediğini, işin bedelinin kdv hariç 2.889.786,88 TL olduğunu, eksik ödemeye kabul etmediklerini, bu taleplerinin kabul edilmemesi halinde ise sözleşmenin cezai şarta ilişkin davalı tarafından tek taraflı olarak hazırlanarak sözleşmeye konulmuş maddelerinin iptaliyle taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerektiğini, cezai şarta ilişkin maddelerin sözleşmeden çıkarılmasına ilişkin taleplerinin de kabul olmaması halinde cezai şarta ilişkin talebinde tenkisi gerektiğini,

belirterek bakiye alacağın tahsili için girişilen icra takibine davalının itiraz ettiğini, itirazının iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili; müvekkili ile davalı arasında 18.05.2015 tarihinde 2.889.736,88 TL bedelli sözleşme imzalandığını, davacının ihale kapsamında temin edeceği boruları 21.06.2015 tarihinde teslim etmesi gerekirken 17 günlük gecikmeyle 08.07.2015 tarihinde, PVC boru ve ek parçalarını ise 11.06.2015 tarihinde teslim etmesi gerekirken 2 gün gecikmeyle 13.06.2015 tarihinde teslim ettiğini, davacının malı süresinde teslim etmemesi nedeniyle sözleşmenin 34.2 ve 34.3 maddesi gereğince geciken her takvim günü için sözleşme bedelinin %2'si oranında gecikme cezası uygulandığını, boruların teslimindeki 17 günlük gecikme için 982.510,58 TL,

PVC boru ve ek parçalarının teslimindeki 2 günlük gecikme için 115.589,48 TL olmak üzere toplam 1.098.100,06 TL gecikme cezası uygulanarak davacının hak edişinden kesildiğini davacının malları süresinde teslim etmemesi nedeniyle hak edişten yapılan kesintinin tahsili için icra takibine girişemeyeceği gibi sözleşmenin cezai şarta ilişkin maddelerinin iptalini veya cezai şartın tenkisini talep edemeyeceğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; Dairemizin 2017/770 esas, 2017/1957karar 29/12/2017 tarihli kaldırma kararı ve benimsenen bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda:

Davacının sözleşme konusu malları 17 gün geç teslimi nedeniyle davalı tarafından sözleşmenin 34/2.

Maddesi gereğince davacının hak edişlerinden gecikme cezası tutarı 2.889.736,88 TL x0,02=57.794,73 TLx17=982.510,41 TL olarak belirlemesi gerekirken 1.098.124,82 TL belirlenip davacının hak edişlerinden 115.614,41 TL fazla kesinti yapıldığı, davacının 13.İcra Müdürlüğünün 2015/10423 Es. sayılı dosyada 115.614,41 TL asıl alacak, 2.252,11 TL takip tarihine kadar işlemiş faiz olmak üzere toplam 117.866,52 TL alacağı bulunduğu, borcun ödendiğinin davalı tarafça ispat edilemediği,

davalının itirazında bu miktar yönünden haksız olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davalının itirazının iptali ile bu miktar ve asıl alacağa icra takip tarihi olan 09/11/2015 tarihinden itibaren % 9 oranını geçmemek üzere değişen oranlarda avans faizi üzerinden takibin devamına, İİK.67/2.maddesi gereğince kabul edilen 117.866,52 TL alacağın takdiren %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, davalının kötüniyet tazminatı talebinin şartları oluşmadığından reddine karar verilmiş hükme karşı taraf vekilleri ayrı ayrı istinaf yasa yoluna başvurumuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

I-)Davacı vekili; davanın tamamen kabulüne karar verilmesi gerekirken kısmen kabulün hatalı olduğunu davalının cezai şart talep edemeyeceğini, sözleşmeye konu malları teslim alırken gecikme cezasını isteme hakkını saklı tuttuğuna ilişkin ihtirazi kayıt koymadan malları teslim aldığını, gecikme cezası talep edemeyeceği halde, alacaklarından kesinti yaparak fatura bedelinin tamamını ödememesinin usulsüz olduğunu, alacağın tamamı bakımından kabulü gerekirken, dosya içeriğine, kanuna ve yerleşmiş içtihatlara aykırı olarak davanın kısmen kabulü yönünde karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu,

taleplerinin kabul edilmemesi halinde sözleşme bedelinin tamamı üzerinden değil; tesliminde gecikilen malzemenin sözleşme bedeline ve gecikilen gün sayısına göre hesaplanacak bir gecikme cezasına hükmedilmesi gerektiğini, edimin tamamına yakınını süresinde ifa ettiklerinin göz ardı edildiğini sözleşmenin bütünün esas alınıp, sözleşme bedelinin tamamı üzerinden 17 günlük bir cezai şartın esas alınmasının doğru olmadığını, taraflar arasındaki sözleşmenin, davalı idare tarafından, egemen yetki kullanılarak düzenlenmiş tip sözleşme bulunduğunu, sözleşmeye göre cezai şart oranı günlük olarak sözleşme bedelinin % 2'si olduğunu,

sözleşmede cezai şartın tek taraflı olarak sadece davacının ediminin ifasını geciktirmesi halinde davalı lehine düzenlendiğini, davalının gecikme cezası olarak alıkoyduğu para miktarı fatura bedelinin yaklaşık olarak yarısı kadar bulunduğunu, talep edilen meblağın, fahiş denecek miktarda yüksek olduğunu, bilirkişi raporunda da tespit edildiği gibi, gecikmeden dolayı ifasında gecikilen ürün miktarı sözleşme konusu malın küçük bir kısmı bulunduğunu belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

II-Davalı vekili; davacınınedimini gecikmeli ifa ettiğini, sözleşme gereği hak edişinden kesildiğini, %20 icra inkar tazminatına karar verilemeyeceğini bildirerek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; davalı tarafından sözleşme gereğince geç teslim halinde davacının ihtarname ile uyarılmasının zorunlu olup olmadığı, davalının ihtiraz-i kayıt ileri sürmeden malları teslim almasının açıkça cezai şarttan vazgeçme sayılıp sayılmayacağı, gecikmenin davalının elinde olmayan sebeplerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, malların süresinde teslimine rağmen davalı tarafından teslim alınmaması ve sözleşme gereğince ceza-i şartın fahiş olup olmadığı ayrıca ceza-i şartın tenkisi şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği sözleşmenin malın süresinde teslim edilmemesi halinde uygulanacak ceza-i şarta dair maddelerinin genel işlem koşulları mahiyetinde olup olmadığı hususlarına ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki kauçuk ve plastik malzeme alımına dair sözleşme gereğince; davacının mal teslimini gerçekleştirmesine rağmen davalı alıcı tarafından malın süresinde teslim edilmediğinden bahisle tek taraflı olarak, davacı satıcının hak edişinden kesinti yapması nedeniyle bakiye alacağın tahsili için girişilen takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle ve özellikle Dairemizin kaldırma kararı doğrultusunda işlem yapılarak karar verilmiş olmasına taraflar arasında idarenin ihtiyacı için PVC boru ve ek parçalarını imal ve alımı konusunda davacı şirkete miktar ve teknik özellikleri sözleşme eki teknik şartname ile düzenlenen, 18.05.2015 tarihli sözleşmeye konu malların geç teslim edildiği,

sözleşmenin 34.2 maddesi ve TBK nın 179/2. maddesi doğrultusundan gecikilen her gün karşılığı sözleşme bedeli üzerinden gecikme cezası tahakkuk ettirilerek benimsenen bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda oluşa ve dosya içeriğine uygun karar verilmesine göre ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık olmadığından taraf vekillerinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1.b.1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."