Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2024/1109 K.2025/1092

Yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili olan ... Şubesi müşterilerinden ...

Eğitim Ticaret Limited Şirketine verilmek üzere boş olarak basılan 2 adet 10'luk çek karnesinin müşteriye teslim edilmek üzere şubeye gönderilirken kaybolduğunun tespit edildiğini, çek numaralarının ''8774954507507112 - 8774954507507113 - 8774954507507114 - 8774954507507115 - 8774954507507116 - 8774954507507117 - 8774954507507118 - 8774954507507119 - 8774954507507120 - 8774954507507121- 8774954507507122 - 8774954507507123 - 8774954507507124 - 8774954507507125 - 8774954507507126 - 8774954507507127 - 8774954507507128 - 8774954507507129 - 8774954507507130 - 8774954507507131'' olduğunu, hesap sahibi müşterinin '' ...

Eğitim Ticaret Limited Şirketi'' olduğunu, şube yetkililerince defterin kaybolduğuna dair 02/04/2024 tarihinde tutanak düzenlendiğini belirterek 20 adet çek yaprağını içeren çek defteri hakkında TTK'nın 82. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi ve ayrıca zayi olan defter/yaprakların kötüniyetli şahıslarca ele geçirilerek kullanılması nedeniyle çek yaprakları hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesi talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, davanın zayi nedeniyle çek iptaline ilişkin olduğu, kıymeti evrakın ziyaı nedeniyle iptal davası açma hakkının lehtar ve hamile ait olduğu, davacının bu sıfatları taşımadığı, böyle bir hakkının bulunmadığı ve davaya konu çekin zorunlu unsurlarının bulunmadığı, bu nitelikteki evrakın çek vasfında olmadığı, zayii nedeniyle iptalinin talep edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, dava konusu çek koçanları hakkında iptal talebinde bulunulmadığı, zayi belgesi verilmesi talebinde bulunulduğunu, çeklerin bankan nezdinde kaybolmasının ileride açacağı muhtemel riskler sebebiyle bankaya hamil sıfatı ile dava açabilme hakkı tanınmasını gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak talepleri gibi karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; TTK'nın 757 ve devamı maddeleri gereğince dava konusu çekin zayiinden kaynaklanmakta olup, davacının zayi nedeniyle iptalini talep ettiği çeklerde hamil sıfatının bulunmaması nedeniyle dava açma hakkı bulunup bulunmadığı ve zayi edildiği belirtilen çekin kıymetli evrak vasfına sahip olmadığından iptalinin talep edip edemeyeceği hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; çek iptali isteminden kaynaklanmaktadır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. Maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı ancak kamu düzenine ilişkin nedenler re'sen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Davacı tarafça çek defteri hakkında TTK'nın 82. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istenilmiştir. Her ne kadar çek defteri TTK'nın 82. maddesi kapsamında ticari defter ve belge olmadığından bu madde kapsamında zayi belgesi verilmesi mümkün olmasa da HMK' nın 33. maddesinde düzenlenen "uygulanacak normun hakim tarafından re'sen tespit edilmesi ve uygulanması" ilkesi gereğince hakim, uygulanacak normu kendisi tespit eder ve hukuki nitelendirme bakımından taleple bağlı değildir. Bu kapsamda, davaya konu talebin TTK'nın 818/1-s maddesi atfıyla "kıymetli evrakın zıyası/ çek iptali" olarak değerlendirilmesi gerekir.

TTK'nın 818/1-s maddesinde; "Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: ... s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası..." şeklinde düzenleme yapılmıştır. Kıymetli evrakın zayi olması halinde iptal talebinde bulunabilecekler ise kıymetli evraka ilişkin genel hükümlerden olan TTK'nın 651/2. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddeye göre "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." dolayısıyla zayi sebebiyle çek iptali davası ancak "senedin zıya anındaki yetkili hamili" tarafından açılabilir.

Somut olayda; davacı bankanın, davaya konu çek yapraklarında hamil olmadığı gibi çeklerinde boş olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına göre davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."