Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2024/1670 K.2025/628

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı iflas idaresi tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili şirketi alkollü içecek pazarlama ve dağıtımı faaliyeti gerçekleştirdiğini, pazarlama ve satışını yaptığı ürünleri geçmişte davalıdan satın aldığını, müvekkili satış, pazarlama sonucunda ve borçlanma ile elde ettiği geliri davalıya avans olarak ödediğini, avans kullanılarak yapılan üretimin alkollü içecek olarak müvekkiline satıldığını, taraflar arasındaki ticari ilişki sonucunda davalının müvekkiline 5.242.949,19 TL borçlu olduğunu, alacağın tahsili için girişilen takibe davalının itiraz ettiğini belirterek itirazın iptali ile takibin devamına, % 20 icra inkar tazminatına karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili şirketi alkollü içecek pazarlama ve dağıtımı faaliyeti gerçekleştirdiğini, pazarlama ve satışını yaptığı ürünleri geçmişte davalıdan satın aldığını, müvekkili satış, pazarlama sonucunda ve borçlanma ile elde ettiği geliri davalıya avans olarak ödediğini, avans kullanılarak yapılan üretimin alkollü içecek olarak müvekkiline satıldığını, taraflar arasındaki ticari ilişki sonucunda davalının müvekkiline 5.242.949,19 TL borçlu olduğunu, alacağın tahsili için girişilen takibe davalının itiraz ettiğini belirterek itirazın iptali ile takibin devamına, % 20 icra inkar tazminatına karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; davacı iflas idaresi tarafından mazeretsiz olarak takip edilmemesi nedeniyle dava dosyasının HMK.'nun 150. maddesi gereğince 28/09/2023 tarihinde işlemden kaldırılmasına karar verildiği ve üç aylık yasal süre içinde taraflarca yenileme talebinde de bulunulmadığı gerekçesiyle HMK.'nun 150/5. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş, hükme karşı davacı iflas idaresi tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İflas idaresi; davacı şirketin yargılama sırasında iflasına karar verildiğini, iflas idaresi seçilemediğini, müflis şirket hakkındaki iflas tasfiye işlemleri ikinci alacaklılar toplantısına kadar icra müdürlüğünce yürütüleceğini, ikinci alacaklılar toplantısının yapılamadığını mahkemeye bildirildiğini, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun ''hukuk davalarının tatili'' başlıklı 194. Maddesi gereğince durma kararı verilmesi gerekirken İlk derece mahkemesince yapılan yargılama neticesinde verilen kararın, alacaklılar toplanmasının ve iflas alacaklılarının dava takip haklarını kullanılması imkanını ortadan kaldırdığını, belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak işin esasına girişilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık yargılama sırasında iflasına karar verilen şirketin İİK 194. maddesi hükmü gereğince durma kararı verilip verilemeyeceği burada varılacak sonuca göre davanın takip edilmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilip verilmeyeceği hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki alım satım akdi kapsamında davacı tarafından davalıya avans olarak yapılan ödemenin iadesi için girişilen icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK md. 355. uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler re'sen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Yargılama sırasında davacı şirketin Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/445 Esas sayılı dosyasından 23/11/2022 günü itibariyle iflasının açılmasına karar verilmiştir. İflas tasfiyesine Ankara İflas Dairesi'nin 2022/39 İflas sayılı dosyasında başlanılmıştır. Böylece ilk derece mahkemesinde dava devam ederken davacı şirketin iflas ettiği anlaşılmaktadır.

Müflisin, iflâsın açılması ile hak ehliyetini kaybetmediği gibi dava ehliyetini de kaybettiği söylenemese de müflisin masa malları üzerindeki tasarruf yetkisi kısıtlandığından, masa ile ilgili davalar hakkındaki taraf sıfatı ve dava takip yetkisi artık müflise değil, iflâs idaresine ait olacaktır. İflâs idaresinin bu dava takip yetkisini kullanıp kullanmayacağını tespit edebilmek için ilk önce iflâs organlarının oluşması ve her dava hakkında esaslı bilgi sahibi olunması gerekir. Bu ise zaman isteyen bir husustur. İşte bu nedenle, İİK'nın 194 üncü maddesi gereğince müflisin davacı ve davalı bulunduğu hukuk davalarının, iflâsın açılması ile belli bir süre için durması öngörülmüştür.

İİK'nın 194 üncü maddesine göre; "Acele haller müstesna olmak üzere iflasın açılması ile kural olarak müflisin davacı ve davalı olduğu hukuk davaları durur ancak alacaklıların ikinci toplantısından on gün sonra devam olunabilir."

İflâsın açılması ile duracak olan davalar, iflâstan önce açılmış olup da hâlen derdest bulunan ve iflâs masasına giren mal, alacak ve haklara ilişkin hukuk davalarıdır. Bunlar, müflisin açmış olduğu davalar ile müflise karşı açılmış olan davalardır. Davaların durduğu bu süre içinde, iflâs idaresi, duran davalar hakkında araştırma yapar ve bu davaların geleceği hakkında karar verir. Burada, müflisin davacı veya davalı olmasına göre usul işlemleri farklılık arz eder.

Müflisin davacı olduğu davalarda; iflâs idaresi bir davanın başarı şansı olduğu kanısına varırsa, masanın bu davayı takip etmesine karar verir; bu karar ikinci alacaklılar toplantısının uygun bulması ile kesinleşir ve ikinci alacaklılar toplantısından sonraki on günlük süre geçince, bundan böyle davaya, davacı olarak iflâs idaresi tarafından devam edilir. İflâs idaresi ve ikinci alacaklılar toplantısı, davanın başarı şansı olmadığı kanısına varırlarsa, masanın davayı takip etmemesine karar verirler. Bu hâlde o davayı takip yetkisi, isteyen alacaklıya devredilir (İİK md. 245). Hiçbir alacaklı davayı takip etmek istemezse o zaman, müflisin dava takip yetkisi yeniden doğar ve müflis iflâsın kapanmasını beklemeden davayı kendi adına devam ettirebilir.

Somut olayda dava; satım sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili için girişilen takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkin olduğundan, dava devam ederken davacı şirketin iflas etmesi nedeniyle, iflas kararının verilmesi ve iflasın açılması ile davacı şirketi temsil eden vekilin vekaleti sona ermiştir.

Bu durumda iflas kararının verildiği 23/11/2022 tarihi itibariyle davacı vekilinin vekilliği sona erdiğinden, davanın iflas masasına bildirilmesi ve İİK 194. Maddesine göre işlem yapılması gerekirken, mahkemece 28/09/2023 tarihinde davacı vekilinin duruşma gününden haberdar olduğu, gelmediği, mazeret bildirmediğinden bahisle dosyanın işlemden kaldırılarak, davacıyı temsil eden iflas masasına haber verilmeden İİK.nun 194.maddesine aykırı olarak davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nin 355, 353/1.a.5.maddesi uyarınca kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yukarıda açıklanan hususlar nazara alınarak karar verilmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."