Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2024/877 K.2024/1088

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; taraflar arasında uzun süredir devam eden bir ticari ilişki bulunduğunu, çeşitli zamanlarda madeni yağ alımına ilişkin sözleşme ifa edildiğini, madeni yağ alımına ilişkin sözlü anlaşma sonucunda mal alım satımı hususunda anlaştıklarını, buna ilişkin davacı tarafından borcu ifa amacıyla muhatabı ... olan E1-6391066 seri nolu 40.000,00 TL, E1-6391067 seri nolu 30.000,00 TL, E1-6391068 seri nolu 50.000,00 TL ve E1-6391069 seri nolu 50.000,00 TL bedelli çeklerin avans olarak teslim edilecek madeni yağların bedeline karşılık olarak verildiği, madeni yağların davacıya teslim edilmediğini, çeklerin davalıda bulunduğunu belirterek davacının dava konusu çeklerden dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili; davalı ile davacının ... isimli kişi aracılığıyla tanıştıklarını ve ticaret yaptıklarını, 2021 yılında gerçekleştirdikleri bu ticaretin akabinde 2022 Nisan ayında davacının davalıdan tekrardan mal almak üzere talepte bulunduğunu, davalının ödemenin peşin olarak 3 iş günü içerisinde gönderilmesi halinde mal satabileceğini belirttiğini, bu hususta anlaşılması üzerine sözlü bir şekilde madeni yağ alım satımı üzerine anlaşma yapıldığını, davalının yağ fiyatlarının dolar endeksli olarak artması sebebiyle ticari anlaşmalarını uzun vadeli olarak yapamadığını,

bu anlaşma gereğince toplam bedeli 170.000,00 TL olan 4 adet çeki kargo ile davalı şirkete gönderdiğini ancak bu ödemenin anlaşma tarihinden 15 gün sonra davalıya ulaştığını, davalının 15 gün içinde fiyatların ciddi oranda arttığı için istenilen miktarda ürünü gönderemeyeceğini davacıya ilettiğini, davacının bu bildirim üzerine ticarete aracı olan ... isimli kişi ile aralarında cari hesap ilişkisi bulunduğunu ve çekleri bu cari hesap borcuna dayalı olarak dava dışı ...'e teslim edilmesini talep ettiğini, davalının dava konusu 4 adet çeki tutanak ile dava dışı ...'e teslim ettiğini,

davacının sunduğu sözleşme altındaki imzanın davalı şirket yetkilisine ait olmadığını, bu sözleşme geçersiz olduğu için genel yetkili mahkeme olan davalının merkezinin bulunduğu Isparta Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili olduğunu bildirerek öncelikle yetkisizlik, aksi kanaatte olunması durumunda davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; yapılan yargılama ve toplanan delillere göre taraflar arasında madeni yağ satımına ilişkin sözleşme bulunduğu, bu sözleşme gereğince davacının davalının kendisine satacağı madeni yağlara karşılık dava konusu çekleri davalıya gönderdiği, davalının davacıya madeni yağları göndermediği, usulüne uygun olarak tutulan davacının ve davalının ticari defter ve kayıtlarına göre de dava konusu çeklerin davacı tarafından davalıya gönderildiği,

davalının bu çekleri dava dışı ...'e ciro ederek devir ettiği, cevap dilekçesi ekinde sunulan tutanaklara göre dava konusu çeklerin ... tarafından 28/04/2022 tarihinde ...'ın bilgisi dahilinde, ...'ın cari hesap borcundan düşülmek üzere ...'e elden teslim edildiği, ispat yükü kendisine düşen davacının taraflar arasında uyuşmazlık konusu olmayan vakıalar ve bilirkişi raporları dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığını ispatlaması,

davalı vekili cevap dilekçesinde dava konusu çeklerin davacının ve babası ...'ın isteği üzerine dava dışı ...'e teslim edildiğini savunmuş ve buna ilişkin tutanaklar sunmuş olmakla birlikte bu vakıanın davacı tarafından kabul edilmemesi ve çek tesliminin davacının isteği ile yapıldığına ilişkin delil sunulmaması nedenleri ile davanın kabulüne karar verilmiş, hükme karşı davalı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; davanın yetkili yer mahkemesinde açılmadığını, genel yetkili mahkemenin müvekkilinin ikametinin bulunduğu Isparta Mahkemeleri olduğunu, yerel mahkeme, 14/03/2023 tarihli celsenin 4 numaralı ara kararı ile yetki itirazının davanın icra takibinden önce açılmış olması, icra takibinden önce açılan menfi tespit davalarında genel yetki kuralının uygulanması,

sözleşmenin ifa edileceği yer olarak dava konusu çeklerde muhatap bankanın Ankara'da bulunması nedeni ile yetkili olduğunu değerlendirerek Hukuk Muhakemeleri Kanununun 10. maddesi gereğince yetki itirazımızın reddine karar verildiğini, maddi gerçeğin ortaya çıkması için tanık dinlenmesi gerektiğini, eksik inceleme ve araştırma neticesi karar verildiğini bildirerek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın yetkisiz mahkemede açıldığından reddine veya esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; davaya konu çeklerin mal teslimi için avans olarak verildiği mal tesliminin gerçekleşmemesi nedeniyle bedelsizliği iddiasının usulüne uygun delillerle kanıtlanıp kanıtlanamadığı hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, mal teslimi için düzenlenerek verilen avans senedine karşılık mal teslim edilmediği ve çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Davaya konu çeklerin yargılama sırasında davalının beyanı ile avans verildiği ve karşılığında mal tesliminin gerçekleştirilmediği taraflar arasında ihtilafsızdır.

Davalının savunması karşısında davacıya akaryakıt teslim edilmediği ve bedelsiz kalan çeklerin davalının isteği doğrultusunda dava dışı ...‘e ciro edildiği dava dışı üçüncü kişinin ise davacının babasına ait olan cari hesap borcundan mahsup edildiği savunması karşısında kanıt yükünü üzerine alan davalı yan davacının talimatıyla dava dışı kişiye çekleri teslim ettiğini usulüne uygun yazılı delillerle kanıtlayamamıştır.

Davalı taraf cevap dilekçesinde yemin deliline dayanmıştır.

Bir vakıayı ispat yükü kendisine düşen taraf o vakıayı başka delillerle ispat edemezse diğer tarafa yemin teklif eder. Yemin teklifini ispat yükü kendisine düşen taraf yapar. Yemin teklifine dayanan taraf bunu dava dilekçesinde veya cevap dilekçesinde açıkça belirtmesi gerekir. Mahkeme ancak bu halde (dava dilekçesinde veya cevap lahiyasında yemin deliline dayanıldığının bildirilmesi halinde) yemin teklifini hatırlatmakla yükümlüdür. Kendisine yemin teklif edilen taraf, yemin teklifinin kabulünden sonra, usulüne uygun biçimde (HMK m. 233) yemin eder ise, yemin teklif eden tarafın iddia ettiği vakıanın mevcut olmadığı kesin delil ile ispat edilmiş olur. Yemin teklif eden taraf, bundan sonra iddiasını ispat için başkaca delil gösteremez.

Davanın esasıyla ilgili olarak gösterilen “uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin” toplanmaması ile anlaşılması gerekenin hakimin belirli bir yargıya vararak karar vermesinde etkili/esaslı nitelikteki deliller söz edilmekte olup bu özellikte delillerin toplanmaması tahkikatın büyük ölçüde yeniden yapılmasını gerektirir nitelikte ise HMK’nin 353/I-a-6. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Zira somut olayda olduğu gibi taraflar arasındaki uyuşmazlığı oluşturan çeke ilişkin olarak davalının borçlu olup olmadığının belirlenmesi için açıklanan yönlerden tahkikat yapılması zorunlu olup anılan araştırma ile davalı yanın ileri sürdüğü vakıaya dair delilin toplanmaması ve bu delillerin değerlendirilmemiş olması halinde yargı sistemimiz bakımından benimsenmiş olan dar istinaf sisteminden uzaklaşılarak ilk derece mahkemesince değerlendirilmemiş olan konularda ilk defa istinaf mahkemesince bir delile ilişkin olarak tartışma yapılarak yargıya varılacaktır ki bu da iki dereceli yargılama olan istinaf yargı sistemi ile bağdaşmayacaktır.

Bu bakımdan ilk derece mahkemesince davanın esasına yönelik uyuşmazlığın giderilmesi için yukarıda açıklanan delilin toplanmaması ve bu delille ilişkin her hangi bir değerlendirme yapılmamış olması bakımından davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1-a-6. maddesi uyarınca kabulüne ve ilk derece mahkemesinin kararının anılan gerekçelerle kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."