Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2025/310 K.2025/1315

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; davalılara satılıp teslim edilen mal bedelinin ödenmediğini alacağın tahsili için girişilen takibe davalının itirazdan sonra fatura anaparası toplamı ve bir kısım faizini içerir toplamda 65.000,65 EURO tutarında haricen ödeme yapıldığını, borcun varlığını ve taraflar arasındaki borç ilişkisini açıkça kabul edildiğini belirterek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini ve alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

I-)Davalı ... İnşaat Tur. San. Ve Tic. A.Ş vekili ; müvekkili şirketin icra takibinin tarafı olmadığından huzurdaki itirazın iptali davasının müvekkili şirket aleyhine ikame edildiğini, Ankara 8. Genel İcra Müdürlüğü’nün 2024/50697 E. Dosyası müvekkili şirket aleyhine başlatılmış bir icra takibi bulunmadığını ve müvekkil şirketin söz konusu icra dosyasında borçlu sıfatına sahip olmadığını adi ortaklık adına ödeme emri çıkarılamayacağını bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

II-)Davalı ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili; müvekkili şirketin icra takibinin tarafı olmadığını ve adi ortaklık adına ödeme emri çıkartılamayacağını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece. Ankara 8. Genel İcra Dairesinin 2024/50697 esas sayılı takip dosyasında takip tarihindeki kur bedeli üzerinden toplam 64.563,73 EURO bedeli üzerinden Kuzey Marmara Doğal Gaz Depolama Tevsi Projesi İkmal İnşaatı ...-...

Adi Ortaklığı aleyhine icra takibine girişildiği, ödeme emrinin adi ortaklık adına çıkartıldığı, her ne kadar icra dosyasına itirazdan sonra kısmi ödemede bulunulmuş ise de icra tehdidi altında ödeme yaptıklarının kabulü ile borçluların icra dosyasına süresinde verdikleri itiraz dilekçeleri ve cevap dilekçelerinde adi ortaklık aleyhine icra takibi başlatılamayacağına dair beyanları karşısında açıkça husumete itiraz ettikleri ,adi ortaklığın dava ve takip ehliyetinin bulunmadığı ,icra dosyasında her iki davalı için ayrıca çıkartılmış ödeme emri bulunmadığı,

ödeme emrinin usulüne uygun düzenlenmesi ve tebliğe çıkarılması hususu takip hukukunda kamu düzenine ilişkin olup hakim tarafından resen göz önüne alındığı gerekçesiyle davanın taraf ehliyeti yokluğundan usulden reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 'nun 2022/920 E.- 2023/806 K.sayılı ve 13/09/2023 tarihli kararında da belirtildiği üzere, adi ortaklağın tarafları olan firmalar, icra dosyasına itiraz yaparak husumetin kendilerine yöneltildiğini kabul etmiş olup, takip talebinde tarafın eksik gösterilmesi maddi hatadan kaynaklanmış olduğundan 6100 sayılı HMK'nın iradî taraf değişikliğine ilişkin hükümlerinin kıyasen uygulanarak ... İnşaat Tur.San.ve Tic. A.Ş. İle ... İnşaat San.ve Tic.A.Ş. firmalarının borçlu sıfatı ile takibe eklenmesi talep edildiğini ve talebin kabul edildiğini belirterek ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak işin esasına girişilerek davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; dava konusu icra takibinin usulüne uygun olarak başlatılıp başlatılmadığı, eldeki davada taraf teşkilinin sağlanıp sağlanmadığı, mahkemece verilen davanın usulden reddine ilişkin kararının yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava mal satışına ilişkin faturalara dayalı alacağın tahsili için girişilen icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Adi ortaklık, belli bir amacı gerçekleştirmek isteyen kimselerin bir araya gelerek oluşturdukları, ayrı bir tüzel kişiliği bulunmayan, kuruluş ve işleyişlerinde sıkı şekil kurallarına tabi olmamaları ve basit bir yapıya sahip bulunmaları nedeniyle uygulamada sıkça karşılaşılan özel borç ilişkisi mahiyetindeki birlikteliklerdir. 6098 sayılı Kanun'un 620/1 inci maddesinde adi ortaklık sözleşmesi, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşme olarak tanımlanmıştır. Bu kapsamda bir ortaklık kanunla düzenlenmiş ortaklıkların ayırt edici niteliklerini taşımıyorsa, adi ortaklık sayılır (6098 sayılı Kanun md. 620/2).

Adi ortaklığın 4721 sayılı Kanun'un 47 ve devamında düzenlenen hükümler çerçevesinde tüzel kişiliği bulunmamaktadır. Bu sebeple adi ortaklığın 4721 sayılı Kanun'un 48 ve 49 uncu maddeleri anlamında hak ve fiil ehliyeti mevcut değildir. Adi ortaklığın taraf ehliyetinin mevcut olup olmadığı ise 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenecektir.

Zira taraf ehliyeti; davada taraf olabilme, usuli hukuki ilişkinin sujesi olabilme yeteneği olup maddi hukuktaki medeni haklardan istifade (hak) ehliyetinin medeni usul hukukundaki görünümüdür. Buna göre medeni haklardan istifade ehliyeti bulunan her tüzel kişi (4721 sayılı Kanun md. 46) davada taraf olabilme ehliyetine de sahiptir (6100 sayılı Kanun md. 50).

Gerçek veya tüzel kişiliği olmayan kuruluş yahut toplulukların taraf ehliyeti de bulunmadığından adi ortaklığın da davalarda taraf ehliyetleri bulunmamaktadır.

Bu durum icra takipleri için de geçerlidir. Zira icra takiplerinde de alacaklı veya borçlu taraf olarak yer alabilmenin ilk koşulu; taraf ehliyetinin mevcudiyetidir. Dolayısıyla adi ortaklığın taraf ehliyeti mevcut olmadığından, icra takiplerinde de alacaklı veya borçlu olarak yer alamazlar. Bu nedenle, adi ortaklık için yahut ortaklığa karşı dava açılacak ise adi ortaklığı oluşturan her bir gerçek veya tüzel kişiye dava dilekçesinde veya icra takip talebinde yer verilmesi zorunludur ve adi ortaklık tarafından açılacak davaların yahut icra takiplerinin de el birliği mülkiyeti kuralları gereğince (6098 sayılı Kanun md. 638., 4721 sayılı Kanun md. 702) bütün ortaklar tarafından mecburi dava arkadaşı olarak (6100 sayılı Kanun md. 59) birlikte hareket edilmesi gerekir.

Taraf ehliyeti 6100 sayılı Kanun'un 114/1-d maddesi gereğince dava şartlarından biri olup aynı zamanda icra takipleri bakımında da bir takip şartıdır. Bu sebeple hem davalarda hem de icra takiplerinde taraf ehliyeti, davalarda mahkemece, icra takiplerinde ise takip hukukunun doğasına uygun ölçüde icra memurunca/mahkemece kendiliğinden gözetilmesi gerekir. Aynı zamanda bu durum, taraflarca takibin/davanın her aşamasında ileri sürülebilen bir takip şartı olarak değerlendirilmelidir (6100 sayılı Kanun md. 115/1). Zira bu husus aynı zamanda kamu düzenine ilişkindir.

6100 sayılı Kanun'un 115/2 nci maddesi gereğince Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder. Maddenin üçüncü fıkrası gereğince ise dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez.

6100 sayılı Kanun'un 124 üncü maddesi, davalardaki iradi değişikliği hüküm altına almış olup buna göre diğer kanunlarda yer alan özel hükümler saklı kalmak kaydıyla ve karşı tarafın açık rızası ile davada taraf değişikliği mümkündür. Ancak, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilebileceği gibi dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesinin kabul edilebilir bir yanılgıya dayandığı durumlarda, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir.

İradi taraf değişikliği takip hukukunda açıkça düzenlenmemiştir. Ancak icra takiplerinde de icra takip taraflarının da yanlış yahut eksik olarak gösterilme durumları söz konusu olabilmektedir. Bu durumlar maddi hatadan yahut temsilcide yanılma nedeniyle yanlış gösterme gibi nedenlerden kaynaklanabilir. Böyle bir durumda icra takibinin iptali ve tekrar ikâmesi hakkaniyete aykırı sonuçlara neden olabilir. Bunu önlemek için, maddî hata ve temsilcide yanılma halleriyle sınırlı olarak istisnaî bazı hallerde icra takibi esnasında da taraf değişikliği yapılabileceğinin kabulü gereklidir.

Buradan hareketle davada olduğu gibi icra takibinde de tarafların yanlış gösterilmesi, bu hareketin maddi hatadan yahut dürüstlük kuralına aykırı olmayan bir durumdan veyahut kabul edilebilir bir yanılgıya dayanmasından ileri geldiği durumlarda 6100 sayılı Kanun'un iradî taraf değişikliğine ilişkin hükümlerinin -niteliği uygun düştüğü ölçüde kıyasen- uygulanması mümkün olmalıdır.

Bu çerçevede başlatılan bir icra takibinde dürüstlük kuralına aykırı olmayan veya kabul edilebilir bir yanılgıya dayalı olarak adi ortaklığa karşı husumet yönetilmesi sonrasında adi ortaklığın ortaklarının tamamının icra takip dosyasına itirazlarını sunmak suretiyle kendilerine husumetin yöneltildiğini kabul ettiği durumlarda 6100 sayılı Kanun'un 115/3 maddesi hükmü niteliğine uygun düştüğü ölçüde kıyasen uygulanarak eksik olan takip şartının giderildiği kabul edilmelidir.

Yine adi ortaklığa husumet yöneltilerek açılan bir davanın yargılaması sırasında ortakların davaya dahili neticesinde taraf sıfatına ilişkin dava şartı eksikliğinin tamamlanmış olması durumunda taraf teşkilinin sağlandığı kabul edilerek yargılamaya devam edilmelidir.( YHGK 2022/11-920Esas, 2023/806 Karar 13/09/2023 tarihli kararı )

Yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; dava konusu icra takip dosyasında yer alan takip talebi ve ödeme emirlerinde borçlunun "Kuzey Marmara Doğal Gaz Depolama Tevsi Projesi İkmal İnşaatı ...- ... Adi Ortaklığı" olarak gösterildiği, Ankara 8. İcra Müdürlüğünce 2024/50697 Esas sayılı dosyasında ödeme emrine dair tebligatın borçlu olarak belirtilen adi ortaklığa gönderildiği, sonrasında anılan ödeme emrine davalı şirketler tarafından ayrı ayrı borca ve icra müdürlüğünün yetkisine itiraz edildiği, anlaşılmaktadır.

Dava konusu icra takibinde borçlu olarak kaydedilen adi ortaklığın tüm ortakları davalılar ... İnşaat Tur San. Tic. A.Ş. ve ... İnş. San. Ve Tic A.Ş. 'dir. Dava konusu icra takiplerinde borçlu olarak gösterilen adi ortaklık yanında davalı şirketler belirtilmiştir. bunun yanında davalı şirketler ödeme emrinin tebliğine itiraz ederek husumetin kendisine yöneltildiğini kabul etmiştir.

Bunun yanında itirazın iptali davasında da adi ortaklığın tüm ortaklarının yargılamaya katılımları sağlandığına göre husumetin adi ortaklığın her iki ortağına da yöneltildiği kabul edilerek işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekmekle, mahkemece davanın usulden reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Öyle ise mahkemece yapılacak iş davacı talepleri doğrultusunda işin esasına girişilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekir.

Açıklanan nedenle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nin 353/1.a.6. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."