Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2025/732 K.2025/1294

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; davalının ... adresinde bulunan akaryakıt istasyonunda ... bayisi olarak faaliyet göstermesi amacıyla 29/09/2014 tarihli bayilik sözleşmesi ve ek protokol ayrıca davalının ... ... adresinde bulunan akaryakıt istasyonunda ... bayisi olarak faaliyet göstermesi amacıyla 18/06/2014 tarihli bayilik sözleşmesi ve 20/03/2014 ek protokol imzalandığını, taraflar arasında bayilik ilişkisi sürmekte iken ürün alımlarından kaynaklı ve dava dilekçesinde belirtilen faturalardan dolayı müvekkilinin alacaklı olduğunu,

faturaların Ankara 18. İcra müdürlüğünün 2017/5049 esas sayılı dosyasında takibe konu edildiğini ancak davalının ödeme emrine itiraz ettiğini, delil sözleşmesi niteliğindeki müvekkilinin defter ve kayıtlarına göre faturaya konu malların teslim alındığının ve borçlarının ödenmediğinin görüleceğini, faturalar karşılığında düzenlenen çeklerle ürün teslim alındığının ikrar edildiğini, ancak çeklerin keşide yerinin ikitelli olarak yazılmış olması nedeniyle Küçükçükmece 1. İcra müd.'nün 2016/11875 esas sayılı dosyasında başlatılan takibin iptal edildiğini,

davalının nakde çevrilen 100.000,00 TL lik teminat mektubunun davalının kredi iade borcuna mahsup edildiğini belirtmiş ve Ankara 18 İcra Müd'nün 2017/5049 esas sayılı dosyasından başlatılan takibe yapılan itirazın iptaline, takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı şirket yetkilisi, şirketin iki adet istasyonu mevcut olduğunu, her iki istasyonun muhasebe kayıtlarının ayrı tutulduğunu, birlikte açılmış olan davaların ayrılmasını talep ettiklerini, davacının her iki istasyona ilişkin sözleşmeleri feshettiğini, davacının ayrıca Ankara 13. İcra Müd'nün 2017/12628 esas sayılı dosyasında icra takibi başlattığını, takipteki alacağın hangi istasyona ait olduğunun belli olmadığını, ayrıca Küçükçekmece 1. İcra Müd'den icra takibi yapılıp takibin icra mahkemesince iptal edildiğini, davacının mükerrer alacak talebinde bulunduğunu belirtmiş ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece toplanan toplanan deliller, benimsenen bilirkişi raporu ve Dairemizin kabul kaldırma kararı doğrultusunda; dava konusu faturaların davacı defter ve kayıtlarında yer aldığı, anılan defterlerin usulüne uygun tutulduğu, davalının defter ve kayıtlarını usulüne uygun süreye rağmen sunmadığı, davacı kayıtlarında takibe konu faturalardan kaynaklanan alacağın 579.920,30TL olarak tespit edildiği, davacının alacağının sabit olduğu, ayrıca alacak likit olduğundan, inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi koşullarının da gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, hükme karşı davalı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı şirket istinaf dilekçesi ile; iş yerlerinin icra yoluyla tahliye edildiğini, bu nedenle ticari defter kayıtlarını mahkemeye sunamadıklarını, bu hususun mücbir sebep sayılmasını, bilirkişi defterlerinin incelemeye sunulacağını bildirerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Mahkemece eksik incelemeye dayalı karar verilip verilmediği hususu uyuşmazlık konusudur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır. Ankara 18. İcra müdürlüğünün 2017/5049 esas sayılı dosyasında toplam 16 faturaya istinaden faizi ile birlikte 579.920,30 TL alacağın tahsili amacıyla davacı tarafından davalı aleyhine icra takibinin başlatıldığı, ödeme emrine davalı tarafından itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu ve iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında 29.09.2014 tarihli bayilik sözleşmesi ile 18.06.2014 tarihli bayilik sözleşmesi ve 20.03.2014 tarihli protokolün düzenlendiği görülmüştür.

29.09.2014 tarihli bayilik sözleşmesinin 12. maddesinde "Bakım ve Onarım" başlığı altında bakım onarım otomasyona ait periyodik ödemelere ilişkin her türlü masraflar münhasıran bayiye aittir düzenlemesinin bulunduğu, sözleşmenin fiyat ve ödeme usulleri başlıklı 9. maddesinin 3.bendinde; vadeli alımlarda ödemeler ... tarafından belirlenen vade sonunda ve ...'nin faturası esas alınarak yapılır.

6.paragrafında; bayi tarafından akaryakıt ve türevleri bedelinin vadesinde ödenmemesi halinde gecikilen süre boyunca işleyecek ticari faiz ve diğer tüm masraflar ana borca ilaveten bayiden tahsil edilir denildiği, sözleşme süresinin 5 yıl olarak düzenlendiği; taraflar arasında düzenlenen protokolün 25.maddesinde uyuşmazlık halinde ...'nin defter ve kayıtlarının kesin delil teşkil edeceği, kayıtlar arasında fark bulunması halinde de ...'nin defter ve kayıtlarının esas alınacağı hükmünün düzenlendiği görülmüştür.

Mahkemece Bölge Adliye Mahkemesi kararı sonrası yapılan yargılama neticesinde; taraflar arasındaki sözleşme gereğince davacı defter kayıtlarının esas alınacağı konusunda delil sözleşmesi bulunduğu belirtilerek davacı defterleri incelenmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalı vekilinin davalıya ait ticari defter ve kayıtların bulunduğu adrese dair istinaf başvuru dilekçesinde yeni adres bildirdiği anlaşılmıştır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin E. 2015/2798, K. 2015/11968 sayılı kararında ifade edildiği üzere; “Ticari defterlerin ibrazı talep edilmesine rağmen mahkemece bu defterler celbedilmeden ve bilirkişi incelemesi yapılmadan hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.”

Taraflar arasında delil sözleşmesi düzenlenmişse de 6100 sayılı HMK'nin 193.maddesinde belirtildiği üzere ticari defterlerin dayanağı belgelerle defterlerin doğrulanması gerektiği(Yargıtay 19.HD.nin 2012/1891 E, 2012/8553 K sayılı ilamı) gibi HMK’nin 193/2 maddesinde “Taraflardan birinin ispat hakkının kullanımını imkansız kılan veya fevkalade güçleştiren delil sözleşmeleri geçersizdir” hükmü de gözetilerek davalı şirkete ticari defterlerin ibrazı için usulüne uygun muhtıra çıkarılması,

yargı çevresi dışında ise talimat mahkemesi aracılığıyla öncelikle davalı şirkete ticari defterlerin ibrazı için muhtıra çıkarılıp, muhtıra sonucu defterlerin ibraz edilmesi halinde davalı tarafın ticari defter ve kayıtları da incelenmek suretiyle davacı taleplerini TBK'nin 117.maddesi ve taraflar arasındaki sözleşmenin 9/6.maddesindeki faturaların ödeme şekli irdelenerek alınacak bilirkişi raporu sonucu bir karar verilmesi gereklidir.

Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, taraf vekillerinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."