Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2025/921 K.2025/977

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen ek kararın Dairemizce incelenmesi 3.kişi ... vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... Gıda İnş. San. Ve Tic. A.Ş. tarafından müvekkilinin lehine keşide edilen ... A.Ş. ... ... Şubesine ait 9251849 seri numaralı, 21/04/2025 keşide tarihli, 500.000,00TL bedelli çekin kaybolduğunu belirterek çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, çekin ortaya çıkması üzerine davacı vekiline TTK 763 maddesi hükmüne göre istirdat davası açmak üzere süre verildiği, davacı vekilinin Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/340 Esas sayılı dosyasında menfi tespit davası açtığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına ve tedbir kararının çek hakkında istirdat davası açıldığından devamına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

3. Kişi ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacı vekilinin sadece menfi tespit istemli dava açtığını, açılan davada çek hakkında istirdat talebinin bulunmadığını, TTK 665/2 maddesi uyarınca tedbirin kaldırılması gerekirken tedbirin devamına karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN 13/06/2025 TARİHLİ EK KARARI

Mahkemece, taraf sıfatı bulunmayan ve hakkında hüküm kurulmayan 3.kişinin kararı istinaf etme hakkı olmadığı gerekçesiyle istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

EK KARARA YÖNELİK İSTİNAF SEBEPLERİ

3. Kişi ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ek kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin dava konusu çekin fiili ve hukuki hamili olup ödeme yasağı kararından doğrudan etkilendiğini, istinaf başvurusunda bulunmakta hukuki menfaatinin bulunduğunu ileri sürerek ek kararın ve gerekçeli kararın kaldırılmasını istemiştir. İstinaf aşamasında 3. Kişi ... vekili sunduğu beyan dilekçesinde, davacının açmış olduğu menfi tespit davasının arabuluculuk dava şartının yerine getirilmemesi nedeniyle usulden reddedildiğini beyan ederek tedbirin kaldırılmasını istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, çek iptali davasında davaya konu çekin ortaya çıkması üzerine mahkemece verilen karar verilmesine yer olmadığı kararı ile birlikte tedbirin devamına yönelik kararın usul ve yasaya uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Dava konusu çekin; ... A.Ş. ... ... Şubesine ait 9251849 seri numaralı, 21/04/2025 keşide tarihli olduğu, çekte keşidecinin ... Gıda İnş. San. Ve Tic. A.Ş., lehtarın davacı şirket, lehtar cirosundan sonra 3.kişi ...'in ciranta imzasının bulunduğunu, çekin süresinde bankaya ibraz edildiği, çek iptali davasında verilen ödeme yasağı kararı nedeniyle işlem yapılmadığına dair bankaca çeke şerh düşüldüğü görülmüştür,

Dava konusu çeke dayalı olarak, alacaklı 3.kişi ... tarafından çekin keşidecisi ... Gıda İnş. San. Ve Tic. A.Ş. ve lehtarı olan davacı şirket aleyhine Ankara 3.İcra Müdürlüğünün 2025/27501 Esas sayılı dosyası üzerinden 25/04/2025 tarihinde kambiyo takibi başlatıldığı görülmüştür.

3.kişi ... tarafından mahkemeye sunulan 28/04/2025 tarihli beyan dilekçesi üzerine mahkemece 29/04/2025 tarihli ara karar ile çekin ortaya çıkması nedeniyle davacı vekiline istirdat davası açmak üzere 10 günlük kesin süre verilmesine ilişkin davacıya tebligat çıkartılmasına karar verildiği, ara kararın 05/05/2025 tarihinde davacı vekiline tebliğ edildiği, davacı vekili tarafından 12/05/2025 tarihinde Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/340 Esas sayılı dosyası üzerinden davacı tarafından ... aleyhine dava konusu çeke ilgili olarak menfi tespit davası açıldığı, dava dilekçesinde çek istirdatına yönelik talep bulunmadığı,

ayrıca keşideci şirket tarafından ... aleyhine açılan Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/373 Esas sayılı menfi tespit davasının işbu dava dosyası ile birleştirildiği, mahkemece 09/07/2025 tarihinde arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın usulden reddine karar verildiği, karar tebliğlerinin yapıldığı görülmüştür.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda karar verilmesine yer olmadığına ve tedbirin devamına karar verilmiş; bu karara karşı, üçüncü kişi ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş, ilk derece mahkemesinin 13/06/2025 tarihli ek kararı ile istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş, bu ek karara karşı üçüncü kişi ... vekili tarafından yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Ek karara yönelik istinaf itirazları incelendiğinde; her ne kadar mahkemece, 3.kişi ...'in asıl kararı istinaf hakkı olmadığı gerekçesiyle 13/06/2025 tarihli ek karar ile istinaf isteminin reddine karar verilmiş ise de bu usul ve yasaya aykırı olmuştur. Şöyle ki;

Çek iptali talebi hasımsız olarak açılır ve HMK'nın 382/1.e.6 maddesi uyarınca çekişmesiz yargı kapsamındaki işlerdendir. Çekişmesiz yargı işlerinde kanun yolunu düzenleyen HMK'nın 387. maddesinde, çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlara karşı hukuki yararı bulunan ilgililerin, özel kanuni düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde, bu kanun hükümleri dairesinde istinaf yoluna başvurabilecekleri hükme bağlanmıştır.

Üçüncü kişi ... de açılan eldeki çek iptali davasında çeki elinde bulundurduğunu iddia eden kişi olup anılan madde uyarınca verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmakta hukuki yararı bulunmaktadır. Bu sebeple mahkemenin üçüncü kişinin istinaf hakkının bulunmadığı yönündeki ek kararı usul ve yasaya aykırı olduğundan ek kararın kaldırılmasına karar verilerek asıl kararın incelenmesine geçilmesi gerekmiştir.

Asıl karara yönelik istinaf itirazlarının incelendiğinde; davacı, keşidecisinin ... Gıda İnş. San. Ve Tic. A.Ş. olduğu, ... A.Ş. ... ... Şubesine ait 9251849 seri numaralı, 21/04/2025 keşide tarihli, 500.000,00TL bedelli çekin zayi olduğunu, hamili olduğu çekin kaybolduğunu ileri sürerek çeklerin iptalini istemiş, mahkemece, dava konusu çekleri elinde bulunduran 3.kişiye karşı, verilen sürede davacı tarafından menfi tespit davası açıldığından karar verilmesine yer olmadığına ve tedbirin devamına karar verilmiştir.

Çek iptali istemlerinde, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, 6102 sayılı TTK'nın 818/s bendinin atfıyla aynı Yasa'nın 758. maddesi gereğince iptali istenen çeki elinde bulundurana karşı davacı tarafa çekin iadesine yönelik istirdat davası açmak üzere süre verilmesi, bu süre içerisinde istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddine dair hüküm kurulması gerekir (Aynı yönde Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 25/02/2015 tarih, 2014/17245 Esas, 2015/2482 Karar, 31/10/2016 tarihli, 2015/11662 Esas, 2016/8538 Karar, 23/05/2016 tarihli, 2015/10802 Esas, 2016/5494 Karar sayılı ilamları).

Somut olayda; dava konusu çekin davanın devamı sırasında üçüncü kişi ...'in elinde olduğunun anlaşılması üzerine, mahkemece çeki elinde bulundurana karşı istirdat davası açmak için davacıya TTK'nın 763. maddesi gereğince süre verilmiş, davacı tarafından Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/340 Esas sayılı dosyası ile menfi tespit davası açılmıştır.

İİK 72.maddesinde düzenlenen menfi tespit davası ile TTK 758.maddesinde düzenlenen çek istirdatı davası farklı dava türü olup davacının süresinde çek istirdatı davası açmaması nedeniyle davanın reddine ve tedbirin kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, yeniden yargılama yapılmasını gerektiren bir durum olmadığından 3.kişi ...'in istinaf itirazının kabulü ile davanın reddine ve tedbirin kaldırılmasına dair HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."