Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2019/2724 K.2024/265

Davacı ve davalı ... İnş. Tic. San. Ltd. Şti. vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin duruşmalı yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı şirketler arasında ... Hizmet Binası ve Havalimanı - Meydanları Temizliği hizmetlerinin yürütülmesi için hizmet alım sözleşmelerinin imzalandığını, bu çerçevede davalıların bünyesinde Atatürk Havalimanında çalışırken iş akitlerine son verilen ... ve ...'ın Bakırköy İş Mahkemelerinde açtıkları işçilik alacağı davaları sonunda verilen ilamların icraya konması üzerine toplam 32.606,21 TL'nin ödendiğini, hizmet alım sözleşmeleri kapsamında ödenen bu miktarlardan davalıların sorumlu olacağının kararlaştırıldığını ileri sürerek, 32.606,21 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... İnşaat .. Ltd Şti vekili, öncelikle diğer davalılarla aralarında mecburi arkadaşlığı olmadığını, birlikte dava açılması ve işçilere ödenen bedellerinin tümünün tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen talep edilmesinin yasaya aykırı olduğunu savunarak, davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, tüm çalışanların kendilerinden sonra ihaleyi alan firmada çalışmaya devam ettiklerini, bunun iş yeri devri niteliğinde olduğunu, devreden işverinin sorumluluğunu iki yıl süreyle sınırlı olduğunu, bu sürenin de dolduğunu, bu nedenle aleyhlerindeki husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkilinin adresinin İstanbul Esenlerde bulunduğunu, hizmet sözleşmesinin ifa yerinin İstanbul Atatürk Havalimanı olduğunu, bu nedenle Bakırköy Mahkemelerinin yetkili olduğunu ve mahkememizin yetkisiz olduğunu savunarak, davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalılara dava dilekçesi tebliğ edildiği halde, herhangi bir cevap verilmemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece Mahkemesince "...Taraflar arasında imzalandığı konusunda itiraz bulunmayan sözleşmelerin 23. maddelerinde; yüklenicilerin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumluluklarının ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ile genel şartnamenin 6. bölümünde belirtilmiş olduğu ve yüklenicinin bunları aynen uygulamakla yükümlü olduğunun , yine hizmet işleri genel şartnamesinin (tip şartname niteliğinde) 6. Bölümünde ; çalışanların özlük hakları başlıklı kısmında; çalıştırılan işçilerin ücret, çalışma şartları ve özlük haklarından yüklenicinin sorumlu olduğu hükmüne yer verildiği anlaşılmıştır.

Dosya hesap bilirkişisine tevdi edilerek hesap bilirkişisinden alınan 06/12/2018 tarihli raporda; hukuki takdiri mahkemeye ait olmak üzere davacının davalılara rücu hakkının bulunduğunun kabulü halinde herbir davalıdan talep edilebilecek miktarlar hesap edilerek tablo halinde sunulmuştur. Buna göre davalı ...Ş.’den 4.645,07 TL’nin, davalı ....Ltd.Şti.’nden 6.495,98 TL’ ve 6.143,49 TL’nin,davalı ....Şti.’den 309,33 TL’ ve 289,73 TL’nin, davalı ....Şti.’nden 1.237,33 TL ve 1.158,93 TL’nin, davalı ... İnş.Tic.ve San.Ltd.Şti.’nden 3.908,25 TL , 2.317,85 TL ve 366,82 TL’nin tahsili gerektiği hesap edilmiştir.

4857 sayılı yasanın 2/6. maddesinde, işçiye karşı asıl işverenle alt işverenin müteselsilen sorumluluğu düzenlenmiş ise de iç ilişkideki sorumlulukları sözleşme hükümlerine göre belirlenmiştir. Bu nedenle dava dışı işçilerin işçilik alacaklarından her iki işveren işçiye karşı müteselsilen sorumlu iseler de , taraflar arasındaki sözleşmeler ve eki teknik şartnameler hükümleri uyarınca işçilik alacakları yönünden iç ilişkideki sorumluluğun davalı yüklenicilere ait olduğunun kararlaştırıldığı , bu kapsamda davacı işveren kurumun işçilere yaptığı ödemeleri davalılardan rücu edebileceği anlaşılmıştır. Yine alt işverene rücu edilebilecek miktar davacı asıl işverenin ödediği miktar olmayıp, davalı alt işverenin gerçekte işçiye karşı sorumlu olduğu borç miktarıdır.

22.02.2019 tarihinde RG de yayımlanarak yürürlüğe giren 7166 sayılı yasanın 11. Maddesiyle, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 112.

Maddesinin 5.fıkrasından sonra gelmek üzere eklenen ek fıkrada :"4734 Sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilere 11/9/2014 tarihinden sonra imzalanan ihale sözleşmeleri kapsamında, kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde 11/9/2014 tarihinden sonra geçen süreye ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan kıdem tazminatı ödemeleri için sözleşmesinde kıdem tazminatı ödemesinden ötürü alt işverene rücu edileceğine dair açık bir hükme yer verilmemişse alt işverenlere rücu edilmez." hükmüne yer verildiği,

ancak dava konusu sözleşmelerin 11.09.2014 tarihinden önce imzalandığından, bu düzenlemenin dosyamızda tabikine imkan bulunmadığı görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı,dava ,cevap ve bilirkişi raporunda tespit edilen davalılarda çalışılan süre de nazara alınarak, ödenen kıdem tazminatının her bir davalının sorumlu olduğu miktar gözetilerek davanın herbir davalı yönünde kısmen kabulüne..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Davalılar ile imzalanan Atatürk Hava Limanı temizlik hizmetleri sözleşmelerinin eklerinde yer alan özel ve teknik şartnameleri gereği her türlü işçilik alacağından yüklenicinin sorumlu tutulacağı ve davacıya sorumluluk yüklenemeyeceğini, icra baskısı ile ödenen miktarın rücuan tahsilinin gerektiğini, bilirkişi raporunda asıl alacak, mahkeme ve icra masrafları hesaplanması gerekirken hukuka aykırı yorum yapılarak hesaplama yapıldığını, ödemenin tamamı hesaplanarak karar verilmesi gerektiğini, müşterek müteselsil tahsil kararı verilmesi gerektiğini beyan ederek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... İnş. Tic. San. Ltd.

Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle: Davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını,6552 sayılı yasa ile getirilen değişiklikle 4857 sayılı iş kanunu'nun 112. maddesinin kıdem tazminatı ödenmesine yönelik bütün sorumluluğun ilgili kamu kurum ve kuruluşuna yüklendiğini, davalı şirketlere kıdem tazminatı bakımından bir sorumluğun atfedilemeyeceğini, kaldı ki davacı ile müvekkili şirket arasındaki sözleşmede "sözleşmeye dahil giderler" başlığı altında kıdem, ihbar tazminatı ve diğer işçilik alacaklarının dahil edilmediğini, bu nedenle sözleşme bedeline dahil olmayan tüm hususlardan davacı kurumun sorumlu olduğunu,

alt işveren olan müvekkilinin kamu kurumundan ihale sırasında almadığı bir bedeli işçiye ödemek zorunda kaldığnı, davaya konu işçilik alacaklarının ödenmesinde müvekkili şirket sorumlu tutulacaksa bile yalnızca kendi ihale dönemleri ile sorumlu olunabileceğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte, davanın kabulü halinde faizin başlangıç tarihinin ödeme tarihi değil davanın açıldığı tarih olduğunu beyan ederek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi gereği çalışan işçilere yapılan ödemelerin rücuen tahsili istemine ilişkindir.

1-Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK m. 355/1 gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına ve özellikle istinafa gelen tarafa göre; davalı ... İnş. Tic. San. Ltd. Şti. vekilinin istinaf sebeplerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi

denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir. Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınıp hizmetin devamı sağlanmaktadır. Bu halde İş Hukuku prensiplerine göre; işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir.

Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından da son işveren sorumludur.

Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır( Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2021/1763 E, 2021/2455 K sayılı 21.12.2021 tarihli ilamı) .

Somut olayda; mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, kesinleşmiş mahkeme ilamı kapsamında başlatılan takip konusu alacağın net miktarının hesabı yoluna gidilmesi, davalı ......şirketi açısından yargılama giderlerinin de gözetilmemesi doğru olmamıştır zira davacının ödemiş olduğu zarar kesinleşen ilama dayalı olup, davalı ......şirketi işçi tarafından açılan davada taraftır. Dairemizce, davacı vekilinin istinaf itirazları kapsamında yeniden inceleme yapılması ve rapor alınması için duruşma açılmış ve bilirkişi raporu alınması kararlaştırılmıştır.

Bilirkişi raporunda; ".... A.Ş. nin 6.036,18 TL, ... Ltd. Şti.'nin 9.228,35 TL, ... İnş. Güv. Ltd. Şti. - ... Ltd. Şti. İş Ort. nın 5.126,86 TL, ... Ltd. Şti. 683,58 TL, ... Ltd. Şti.nin 2.734,32 TL, ... Ticaret Ltd. Şti. nin 8.796,32 TL " den sorumlu olduğu kanaati bildirilmiştir.

Yapılan hesaplamalar dosya kapsamına uygun görüldüğünden, Dairemizce davacı vekilinin istinaf itirazları kapsamında HMK'nın 356/(2). maddesi uyarınca, İlk derece Mahkemesi hükmünün kaldırılması ile davanın kısmen kabulüne dair yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 13/02/2024

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır