Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2020/1430 K.2024/1488

Davalı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkilinin KİT olduğunu, Kayseri Hava Limanında Sağlık hizmetlerinin 01/10/2009 - 31/12/2011 tarihleri arasında davalı tarafından yürütüldüğünü, bu yerde bir kısım işçinin akitlerine son verildiğini, kıdem, ihbar tazminatı, UBGT ve yıllık ücretli izin alacaklarının tahsili istemli davalarında kesinleşen kararlar neticesi ödemeler yapıldığını, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre personele ilişkin sorumlulukların ...'ne yüklenemeyeceğini bildirerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 10.129,99 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; öncelikle müvekkili şirketin merkezinin İstanbul/Bakırköy'de yer almakla yetkili mahkemenin İstanbul/Bakırköy Mahkemeleri olduğunu, davanın usulden reddi gerektiğini, davacının KİT olup ihale ile davacının Kayseri Havalimanında sağlık hizmetlerinin görülmesi işini üstlendiğini, 01/10/2009 ila 27/11/2014 tarihleri arasında sürdürülen hizmet sırasında asıl işveren-alt işveren ilişkisine bağlı olarak ve üst işverenin talebi üzerine söz konusu iş sözleşmelerinin fesih edildiğini, ilgili dava ve icra dosyalarının getirtilmesini, rücu isteğinin haksız ve dayanaksız olduğunu, ödeme belgelerinin sunulmasını,

aksi halde hukuki yarar yokluğundan davanın reddini, diğer yönden ...'nin icra dosyasına hiçbir ödemesinin bulunmadığını, buna rağmen müvekkilinin icra dosyasına 9.090,31 TL ödeme yaptığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince "Dava, asıl işveren davacı kurumun hizmet alımı yapılan alt işveren davalı yanın işçilerine ödediği işçilik haklarına dayalı bir kısım bedelin Tip Sözleşme ve eki Şartname hükümleri çerçevesinde rücuen tahsili isteğine ilişkindir.

Dava, hak düşürücü süre içerisinde açılmakla işin esası incelenmiş ve davalı yanın yetki itirazı sözleşme hükümleri gereğince yerinde görülmemiştir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6.maddesinde "Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur" hükmü bulunmaktadır.

Davacı ile davalı arasında imzalanan hizmet alımlarına ait tip sözleşme uyarınca asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunmakta olup davacı asıl işveren alt işverinin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunundan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle davalı ile birlikte müteselsilen sorumludur.

Burada kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup dış ilişkide (dava dışı işçiye karşı) asıl ve alt işverenler müteselsilen sorumlu iken iç ilişkide (müteselsil sorumlu borçlular arasında) nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler.

Nitekim Borçlar Kanununun 146. maddesi kapsamında müteselsil sorumlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği ifade edilmiştir.

Bu kapsamda müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun ödediği miktarı iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebilecektir.

Somut olayda, dava dışı işçiler ... yönünden Şanlıurfa 2.İcra Müdürlüğünün 2015/6390 sayılı takip dosyasında ve yine dava dışı işçi ... için Kadıköy 6. İcra Müdürlüğünün 2012/22925 sayılı takip dosyasında yapılan ödemelerin davalı şirket nezdinde çalışılan dönemlere ilişkin olarak davacı ile davalı arasında imzalanan süreli sözleşmenin 22.madde hükmü ile sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası niteliğindeki Teknik Şartname ve HİGŞ'nin 6.Bölüm ve 38.madde hükümleri çerçevesinde yüklenicinin çalıştırdığı personelin her türlü işçilik haklarını karşılamak yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre karşılaması gerektiği değerlendirilmiştir.

Buna göre Bakırköy 14. İş Mahkemesinin 2011/389 esas ve Bakırköy 8.İş Mahkemesi'nin 2011/129 esas sayılı dava dosyalarında kesinleşen ilamlara dayalı olarak icra sonucu ödemek zorunda kalınan toplam 10.129,99 TL sorumluluğunun davacı ... Müdürlüğüne yüklenemeyeceği sonucuna ulaşılmış, davacının rücu isteğinin bu miktarlar yönünden yerinde bulunduğu belirlenmiştir.

Her ne kadar dosyamızda bilirkişilerden rapor alınmış ise de konunun tamamen teknik hesap dışında hukuki değerlendirmeyle sonuca gidilmesi nedeniyle bulunan sonuçlara mahkememizce tam olarak değer verilememiştir.

Tüm işçilik hakları nedeniyle davalı yanın ilamlara dayalı sorumluluğunun bulunduğu, icra sırasında davalı yanın bir icra dosyasında dava tarihinden sonra ödeme yaptığı ve ancak bu ödemeden davacı tarafça iade alınan tutarın (8.716,26 TL) olup bunun hükmün infazı sırasında nazara alınması gerekeceği, bu icra dosyasına fazla yatırıldığı bildirilen ancak iadeye konu olmayan miktarın (336,27 TL) davacı alacağından mahsup edilemeyeceği, diğer icra dosyasında ise davalının bir ödemesinin bulunmadığı, bu miktarın (1.750,00TL) tamamının davacı tarafça davalıdan rücu isteğinde haklılık bulunduğu nedenleriyle davanın kabulüne..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yasa yoluna başvuran-davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Müvekkilinin işçi ...'ın başlatmış olduğu icra takibinden sonra icra dosyasına 01/07/2015 tarihinde 9.090,31 TL ödeme yaptığını, davacı kurumun icra dosyasına yapmış olduğu ödemeyi 03/04/2017'de gönderdiği talep ile iade aldığını, bu nedenle bu davayı açmakta hukuki yararın kalmadığını, işçi ... yönünden ise taraflar arasındaki sözleşmenin geçersizliğine ilişkin beyanlarının Mahkemece dikkate alınmadığını, davacı kurumun işçilerin fazla mesai yapmasına sebebiyet verdiğini, hizmet sözleşmesinin muvazaalı olduğunu,

işçilerin başından itibaren davacı kurumun işçisi olduğunu, salt hizmet sözleşmesindeki hükümlere göre değerlendirme yapıldığını, davacının davayı açmakta haklı olduğu kanaati oluşur ise de davanın kabul değil kısmen kabulüne karar verilebileceğini bildirerek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan rücuen alacak istemine ilişkindir.

Dosyanın tetkikinde; dava dışı işçi ...'ın işçilik alacakları için Şanlıurfa 2. İcra Dairesi'nin 2015/6390 sayılı dosyasında davacı ... tarafından 01.07.2015 tarihinde 8.379,99 TL ödeme yapıldığı, ilgili icra dosyasına aynı borçtan dolayı davalı tarafından aynı tarihte 9.090,31 TL ödeme yapıldığı, bunun üzerine davacı kurumun talebi üzerine 8.716,26 TL'nin davacı kuruma icra dairesi tarafından iade edildiği görülmüştür.

Davacının dava konusu edilen alacağın 8.716,26 TL'lik kısmı yönünden hukuki yararı 19.12.2016 olan dava tarihi itibari ile bulunmamaktadır. Hukuki yarar dava şartlarındandır. Bu nedenle HMK 114/h ve 115/2. maddeleri gereğince dava konusu edilen 8.716,26 TL yönünden davanın hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar vermek gerekmektedir.

Dava dışı işçi ...'ın Kadıköy İcra Müdürlüğünün 2012/22925 icra dosyasında işlemiş faizleriyle birlikte 1.436,51 TL alacağın tahsili için başlattığı takipte davacı tarafından 1.750,00 TL ödenmiş olup, bu miktardan, işçi ...'ın icra dosyasında davacı kuruma yatırılandan fazla iade edilen 336,27 TL'nin mahsubundan sonra davacı kurumun 1.413,73 TL alacağı olduğunun kabulü bu miktarın ödeme tarihi 07.1.2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar vermek gerekirken, yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

Buna göre Dairemizce, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, HMK'nın 353/(1)-b.2. maddesi uyarınca, İlk derece Mahkemesi kararını düzelterek, davanın kısmen kabulüne dair yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 07/11/2024

Başkan Üye Üye Katip