Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2020/427 K.2024/502

Davacı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde/ yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ

Davacı vekili, Bursa Yenişehir Havaalanı'nın güvenlik hizmetlerinin 01.10.2010 tarihinden 31.12.2013 tarihine kadar davalı şirket tarafından yürütüldüğünü, davalı şirket bünyesinde özel güvenlik personeli olarak çalışan personellerin aylık ücretleri asgari ücretin 2 katı tutarında iken, 01.01.2013 tarihinden itibaren asgari ücretin 1,5 katına düşürülmesinin kanuna aykırı olduğu iddiasıyla müvekkili şirket aleyhine açılan davalarda, dava açanlar yararına karar verildiğini, bu kararların Yargıtay tarafından onanarak kesinleştiğini, aleyhlerine verilen kararların icra takibine konulduğunu,

bu nedenle müvekkili şirketin 203.680,85-TL ödemek zorunda kaldığını, müvekkili şirket ile davalı arasında yapılan sözleşme ve teknik şartname hükümlerine göre bu ödemelerden davalı şirketin sorumlu olduğunu belirterek 203.680,85-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, özel güvenlik görevlileri tarafından Ankara 14. İş Mahkemesi'nde açılan davaların müvekkili şirkete ihbar edilmediğini, özel güvenlik görevlilerinin dava dilekçelerinin cevap verme süresi olan iki haftalık sürenin üzerinden 2 yıldan fazla süre geçtiği için T.

Borçlar Kanunu'nun 73. maddesi hükmü gereği zaman aşımına uğradığını, bu nedenle davanın esasına girilmeksizin reddi gerektiğini, özel güvenlik görevlilerinin asgari ücretin 2 katı olan aylık ücretlerinin davacı kuruluş tarafından asgari ücretin 1,5 katına indirilerek bu tutar üzerinden hak edişlerin ödendiğini, güvenlik hizmeti alım sözleşmesinin bizzat davacı kuruluş tarafından düzenlendiğini, davacı tarafından 01.01.2013 tarihinden itibaren özel güvenlik görevlilerinin ücretlerinin asgari ücretin 1,5 katına düşürülerek belirtilen davaların açılmasına sebebiyet verildiğini,

4857 sayılı İş Kanunu'nun 6/3. maddesi hükmü gereğince iş yerinin devri hâlinde devreden işverenin devir tarihinden itibaren 2 yıl süreyle sorumlu olduğunu, 2 yıllık sürenin geçtiğini belirterek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince "...Dava dilekçesi, davacı tarafından ibraz edilen taraflar arasındaki sözleşmeler ve teknik şartnameler, bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı dikkate alındığında; DHMİ Bursa Yenişehir Havalimanı ve Havalimanına bağlı Yalova Radar, Biga Vor ile Şahintepesi Vor İstasyonları için 45 personelle güvenlik hizmetlerinin satın alınması işinin 866.675,00 Türk lirası bedelle ... Şirketine ihale edildiği, işin süresinin 01/04/2013-31/12/2013 tarihleri arasında olduğu, ...

Davalı DHMİ'nin 29/05/2019 tarihli yazısında, ilgili birimlerle yapılan yazışmalardan belirtilen dönemdeki sözleşme gereği "asgari ücretin 1,5 katı tutarında ödeme yapıldığı" bilgisinin verildiği belirtilerek, 01/01/2013-31/12/2013 döneminde davalı şirkete ödenen hak edişlere ait belgelerin dosyaya sunulduğu,

01/01/2013-31/12/2013 dönemine ait hizmet işleri kabul tutanağı, hizmet işleri kabul teklif belgesi ve eki tutanak, yazı, fatura, ücret ödeme bordrosu, aylık prim ve hizmet belgeleri ile banka dekontlarının incelenmesinden, dava dışı işçilere belirtilen dönemde geçerli olan asgari ücret tutarı olan 978,60 Türk lirası ve 1.021,50 Türk lirasının %50 fazlası (1,5 katı) tutarı esas alınarak davalı şirketçe ödeme yapıldığı, dava dışı işçilere yapılan bu ödemelerin esas alınarak hak ediş faturalarının düzenlendiği, davacı idarece de bu faturalara istinaden kabul tutanakları düzenlenerek hak ediş ödemesi yaptığı anlaşılmıştır.

Davalı yüklenici şirket tarafından ihale sözleşmesi ve ihale sözleşmesinin ayrılmaz parçası olan teknik şartname hükümlerindeki hesaplama usûl ve esaslarına uygun olarak hava meydanlarında müdür, amir ve özel güvenlik elemanı pozisyonlarında çalışan dava dışı işçilerin ücretlerinin hesaplanarak ödendiği, davalı yanın taraflar arasındaki sözleşmesel hükümlere aykırı hareket etmediği, müdür, amir ve özel güvenlik elemanı olarak istihdam edilecek personele ödenecek aylık ücretlerin bizzat davacı tarafından belirlendiği,

her bir hak edişin DHMİ personeli tarafından kontrol edilerek hizmet işleri kabul tutanağı, hizmet işleri kabul teklif belgesi düzenlendiği, hak ediş faturalarının bu kontrol işleminden sonra ödendiği anlaşıldığından davacı DHMİ'nin kesinleşen iş mahkemeleri kararlarına istinaden dava dışı işçilere asgari ücreti 2 katı ile 1,5 katı arasındaki ücret farkına ilişkin ödediği tutarı rücu edemeyeceği kanaatiyle Davanın reddine..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yasa yoluna başvuran davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle:

Yüklenici firmanın kendinden beklenen sorumluluğu yerine getirmemek suretiyle kurumlarının böyle bir ödeme yapmaya mecbur bırakıldığını, kurumları ile yüklenici firma arasında imzalanan sözleşmede işçilerin ne kadar ücret alacağı belirtilmiş olmasına rağmen davalı şirketin ücret kısmını boş bırakmasının iş mahkemesinde dava açılmasına sebebiyet verdiğini;

Müvekkilinin ödeme yapmasına sebebiyet veren olgunun, davalı şirketin, kuruluşları ile imzaladığı ihalenin eki niteliğindeki teknik şartnameye aykırı düzenlediği bireysel iş sözleşmesi olduğunu, yerel mahkeme tarafından bu hususta herhangi bir değerlendirme yapılmadığını;

Sözleşme kapsamında yapılacak işleri gösteren teknik şartnameler, projeler ve idari şartnameler ile sözleşmeler incelendiğinde, davalının sözleşme kapsamında yapması gereken işlerin sabit ve her türlü işçilik alacağından sorumlu olduğu hükmünün de yer aldığını, davalının basiretli tacir olması sebebiyle, sözleşme kapsamında ifa etmekle yükümlü olduğu işi fen/sanat kuralları gereği nasıl yapılacağını bildiğini, muhtemel gider ve riskleri nazara alarak ve buna göre oluşturacağı maliyet hesabı üzerinden teklif verdiğinin kabul edildiğini, bir işverenin istihdam ettiği işçinin işçilik alacağından sorumlu olmayacağının düşünülemeyeceğini,

bu yönüyle, davalı tarafın dava konusu alacaktan sorumlu olmadıkları yönündeki beyanının hukuka aykırılık gösterdiğini beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

1-Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, HMK m. 355/1 gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan istinaf itirazları yerinde görülmediğinden diğer hususlara yönelik istinaf sebeplerinin reddine karar vermek gerekmiştir. 2-Dava, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine dayalı olarak rücuen tahsili istemine ilişkindir.

"Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir."

(Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 25.01.2021 tarih ve 2019/2330 E., 2021/175 K.,

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 23.09.2021 tarih ve 2021/697 E., 2021/355 K.,11.11.2021 tarih ve 2021/1623 E., 2021/1446 K., 20.12.2022 tarih ve 2021/5300 E., 2022/5935 K., 02.11.2023 tarih ve 2022/5380 E., 2023/3645 K. sayılı kararları. Dairemizin 12.04.2023 T., 2019/1686 E., 2023/696 K. sayılı kararı.)

Somut davada, ilama bağlı olarak ödenen ücret farklarının da bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Bu durumda ilk derece mahkemesince, bu ilkeler doğrultusunda hesaplamayı da içeren 27.09.2018 tarihli bilirkişi raporunun 12. sayfasında da yazılı olduğu üzere; davacı tarafın ilama bağlı olarak işçilere icraen ödemesi gereken 202.730,03-TL'den, lehine hüküm altına alınan 66.402,00-TL'yi mahsup ederek ödediği 136.328,03-TL'lik kısmı davalıdan talep edebileceği kabul edilerek istemin kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ile davanın reddedilmesi doğru olmamış, HMK m. 353/1,b,2 gereğince kararı düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 21.03.2024

Başkan Üye Üye Katip