Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2020/666 K.2024/758

Davacı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ

Davacı vekili, davacı kurumun hizmet personeli alımının, işçinin müvekkili idare olan iş yerinde çalıştığı yıllar arasında imzalanan teknik ve idare şartnameler, sözleşmeler ile davalılar tarafından üstlenildiğini, Samsun Çarşamba Havalimanı'nın temizlik hizmetinde davalıların işçisi olarak çalışan dava dışı işçi ...'ın 10.10.2018 tarihinde iş akdinin sonlandırıldığını, hesaplanan 31.591,89-TL kıdem tazminatının 05.11.2018 tarihinde yatırıldığını beyan ederek bu tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Tem...Ltd. Şti. vekili, davanın asliye hukuk mahkemesinde ve Erzincan'da açılması gerektiğini, dava dışı işçinin kendi isteği ile istifa etmiş olması sebebiyle kıdem tazminatına hak kazanmadığını, davacı kurum ile imzalanan hizmet alım sözleşmesinde kıdem tazminatından müvekkili şirketin sorumlu olduğuna ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmadığını, kıdem tazminatı ile ilgili müvekkiline ayrıca bir ödeme yapılmadığını, ihale bedeli içerisinde gösterilmeyen ve ödenmeyen, aynı zamanda yaklaşık maliyet cetvelinde gider olarak gösterilemeyen bu kalemin ihaleyi yapan kamu kuruluşu tarafından ödenmesi gerektiğini, davacının faiz talebinin yerinde olmadığını, dava tarihi itibari ile faiz hesaplanması gerektiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalılar davaya cevap vermemişlerdir.

İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince "...Gerekçeleri itibarı ile somut olaya uygun ve denetime açık olduğu için hüküm kurmaya elverişli olduğu kabul edilen 12/09/2019 tarihli bilirkişi raporuna göre, davacı tarafından yapılan ödemenin 2.473,06 TL'sinin davalı ... Hizm. San. ve Ticaret Limited Şirketi'nden , 5.779,67 TL'sinin davalı ... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.'den, 4.959,91 TL'sinin davalı ... Sağ. ve Sosyal Hizm. Medikal Tem.

San. ve Ticaret Limited Şirketi'nden, 6.613,26 TL'sinin davalı "... Tem. Güv. Sistemleri Taşıma İkram Hizm. Tur. Dış Tic. ve Paz. Limited Şirketi" ve "... Gut. Tem. Hiz. Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi Ortak Girişimi'nden" müteselsile, 2.479,94 TL'sinin davalı ...- ...

Firması'ndan alınarak davacıya ödenmesi gerektiği, davalılar yerine 05/11/2018 tarihinde ödeme yaparak davalıların sebepsiz zenginleşmelerine neden olan davacının ödediği miktar için ödemenin yapıldığı 05/11/2018 tarihinden itibaren tarafların tacir olmaları nedeni ile değişen oranlı avans faizi talep etmesinin mümkün olduğu kabul edilip, davanın kısmen kabulüne..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yasa yoluna başvuran davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle:

7166 sayılı Kanun mevcut uyuşmazlığa uygunlansa dahi yüklenici davalı şirketlerle müvekkili idare arasında akdedilen sözleşmelerde rücuya ilişkin düzenlemeler olduğunu;

Kaldı ki hükmün Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildiğini, iptal kararının mevcut davaya uygulanması halinde rücu edilebilecek tutarların hesaplanarak, davalı şirketlerden 31.591,89-TL alacakları olduğu değerlendirmesinde bulunulması gerekirken verilen kararın yasaya aykırı olduğunu;

Mahkeme hükmüne dayanak bilirkişi raporunun Anayasa Mahkemesi kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından önce hazırlanıp dosyaya sunulduğunu, istinafa konu kararın ise 06.11.2019 tarihli olduğunu, bu nedenle iptal kararı doğrultusunda bilirkişiden ek rapor alınması yahut eksiklik giderilmesi gerektiğini beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmelerine dayalı olarak rücuen tahsili istemine ilişkindir.

"Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir."

(Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 25.01.2021 tarih ve 2019/2330 E., 2021/175 K.,

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 23.09.2021 tarih ve 2021/697 E., 2021/355 K.,11.11.2021 tarih ve 2021/1623 E., 2021/1446 K., 20.12.2022 tarih ve 2021/5300 E., 2022/5935 K., 02.11.2023 tarih ve 2022/5380 E., 2023/3645 K. sayılı kararları)

Diğer yandan, 22.02.2019 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 7166 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 11. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanununun 112 nci maddesine beşinci fıkrasından sonra gelmek üzere eklenen altıncı fıkrası: 12. maddesi ile 4857 sayılı Kanuna eklenen geçici 9.maddesi dava tarihinde yürürlükte değildir.

Esasen söz konusu hükümler (eklenen 6. fıkra ve geçici 9. maddenin ilk cümlesi hükmü) Anayasa Mahkemesi'nin 19.09.2019 T., 2019/42 E., 2019/73 K. sayılı kararı ile Anayasa'nın 10. maddesinde belirtilen eşitlik ilkesine aykırı bulunarak iptal edilmiş, iptal kararı 15.10.2019 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Dolayısıyla eldeki davada uygulanmaması gerekirken mahkemece uygulanmak suretiyle bakiye kısım yönünden anılan şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

Bu durumda ilk derece mahkemesince, bu ilkeler doğrultusunda hesaplamayı da içeren 12.09.2019 tarihli bilirkişi raporunun 11 ve 12. sayfasında yazılı miktarlar ve taraflar için davanın tümden kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. Bu itibarla, davacı tarafça 05.11.2018 tarihinde yapılan 31.591,89-TL ödemenin tamamından, davalıların, işçinin kendilerinde çalıştığı dönemlere denk gelen kısmından dönemsel olarak sorumlu oldukları anlaşılmakla HMK m. 353/1,b,2 gereğince kararı düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 16.05.2024

Başkan Üye Üye Katip