Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2021/1325 K.2026/582

Davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle: Davacının ...'un tek mirasçısı olduğunu, hisse devir sözleşmesi ile sabit olduğu gibi davacının murisi ...'un, davalı kooperatifteki C Blok 17 nolu bağımsız bölümün hisseli olarak yaptırılan alışveriş merkezi ve buna bağlı hissesinin haklarının tamamını ...'ndan devir aldığını ve kooperatif nezdinde devir işlemi yapıldığını, müvekkilinin uzun yıllardır yurtdışında olup, aidat ve diğer ödemelerine devam ettiğini ancak kooperatif genel kurul dahil diğer kooperatif faaliyetleriyle ilgili hiçbir bilgi verilmediğini, Ankara'ya geldiğinde üyelik durumu ile ilgili bilgi istemesine rağmen kendisinin bilgilendirilmediğini,

iletilen duruma göre müvekkilinin murisi ...'un üyeliğinin müvekkiline intikal ettiğini iddia ederek, müvekkilinin üyelik vecibelerini yerine getirdiği dikkate alınarak müvekkilinin üye olduğunun tespitine, karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili özetle: Dava dilekçesinde dava konusu olarak, kooperatif üyeliğinin tespiti yazılmasına karşın, dilekçede dayanak gösterilen kooperatif hisse devir sözleşmesi adlı sözleşmede, C blok 17 numaralı bağımsız bölümün/dairenin hak sahipliğinden söz edildiğini, bu durumun çelişkili olduğunu, davacının, dava konusunun ne olduğunu netleştirmesi gerektiğini, dava, daire sahipliğinin tespiti ise, bu takdirde dava açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, zira, söz konusu dairenin davacının kullanımında olduğunu, bu durumda müvekkiline karşı açılması gereken bir dava bulunmadığını, dava, daire sahipliğinin tespitine ilişkin ise,

davanın muhatabının, davacının daireyi satın aldığı kooperatifin o günkü hissedarı ... olduğunu ve davanın şimdiki hisse sahibine karşı asliye hukuk mahkemesinde açılması gerektiğini, kooperatif kayıtlarının incelenmesinde, ...’nun kooperatif hissesini devretmediğinin, ... isimli eski müteahhit vasıtasıyla sadece C Blok 17 numaralı dairenin satışını yaptığının anlaşıldığını, dairenin noter devrine dair satış sözleşmesinde gösterilen sebep ve yazılan 1.000 TL rakamı da, işbu devir işleminin kooperatif hissesinin devrine ilişkin değil, daire satışına ait olduğunu,

kura sonucu sahibi belli olan ve sahibine teslim edilmiş sayılan bir daire üzerinde yapılan tasarrufların kooperatifi ilgilendirmediğini, kooperatifin ve üyelerinin, ihtilaflı dairenin üzerinde bulunduğu parseldeki taşınmaz dışında başka yerlerde de malvarlığının bulunduğunu, bu sebeple, işbu davaya konu olay gibi sadece daire devri ile kooperatif üyeliğinin devredilmediğini, kooperatife karşı pay bölünmezliğinin esas olduğunu, davacı veya benzer durumda daire satın almış olanların, bu hususu notere açıkça bildirmediği için, noter de kooperatif hissesinin sadece söz konusu daireden ibaret olduğunu zannederek,

devir işlemine dair sözleşmeleri tanzim ettiklerini, bu gerçek, notere bildirildiğinde, noter böyle bir hisse devir sözleşmesini hukuken yapmayacağını, bu sebeple de davacının dayandığı noter devir sözleşmesinin, payın bölünmezliği ilkesi uyarınca, sadece dairenin satımına dair bir devir işlemi olduğundan, hisse devrine dair açıklamanın geçerli olmadığını savunarak, davanını reddini istemiştir.

İlk derece mahkemesince "...Kooperatif kayıtları, davalı kooperatifin ticaret sicil kaydı, davalı kooperatifin genel kurul tutanakları ve ekleri, bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı kül halinde değerlendirildiğinde;

Ortaklığın devir biçimi yasada gösterilmemiştir. Ancak pay devrinin alacağın temliki yolu ile yapılması, temlikin de BK'nın 163. maddesi maddesi uyarınca yazılı olması gerekmektedir. Üyeliğe bağlı hak ve alacakların borçlusu kooperatif, alacaklısı ise üyeliği devir alan yeni ortaktır. Eğer devir eden ortak pay yönünden borçlu ise, borcun nakli hükümleri uygulanır (BK 173 vd), borç devir alana geçer. Ancak, pay devri için resmi şekle bile gerek bulunmamaktadır.

Her ne kadar yapı kooperatifinde, ortakları mal sahibi yapmak amacı olsa bile, pay devri, bir satış vaadi de değildir. Bu nedenle, adi yazılı devir dahi geçerlidir. Devredenin borçları, devre ve devrin kabulüne engel değildir, devredenin borçları devir alana geçer ve ödemediği takdirde devralanın ihraç edilme olanağı da her zaman vardır. Daire satımında üyelik kendiliğinden alıcıya satım ile birlikte geçmez.

Satıcının üye olması ve üyeliğinin alıcı tarafından ayrıca devir alınması gerekmektedir. Üyelik ayrıca devredilmedikçe satıcının üyeliği kooperatif nezdinde devam eder. 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 14/3 gereği, devrin kooperatife bildirilmesi ve yönetimin makul sürede yapacağı inceleme sonunda devir alanın ortaklık şartlarını taşıması durumunda devir alanı makul süre içerisinde üyeliğe kabulü kararı verdiği tarihte hüküm ifade eder.

Ankara 1. Noterliği'nin 25/04/2011 gün ve 042257 yevmiye sayılı "Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesi" ile kooperatif yönetim kurulu kararına yansıyan işlemler bir bütün olarak değerlendirildiğinde; kooperatif ortağı ..., kooperatif hissesinin ...'a , dairesini de önce ...'a, adı geçen de ...'a devretmiştir. ... ve ... adına vekaleten ... arasında Ankara 1. Noterliği'nin 25/04/2011 gün ve 042257 yevmiye sayılı "Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesi" düzenlenmiştir.

"Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesi" içeriğinin, hem ortaklık hem de daire devrini içerecek şekilde düzenlendiği anlaşıldığından kooperatif üyelik hakkının devredildiğinin davadan önce davalı kooperatife bildirilmemesi, devir alanın hakkına olumsuz bir etki yapmaz.

Devir alanın açtığı üyeliğin tespiti davası ile davalı kooperatife üyelik başvuru yapılmış gibi olduğundan, üyelik koşullarını taşıdığının belirlenmesi halinde devir alanın üyeliğinin tespitine karar verilmesi gerekir.

Üyeliği devreden üyelik hisse devir sözleşmesinden dönmemiş veya sözleşmenin herhangi bir nedenle devrin tarafları arasında bağlayıcı olmadığı savunularak sözleşmenin iptali de sağlanmamış ise, devredenin artık dava konusu hisse üzerinde herhangi bir hakkı kalmamıştır.

İş bu sebeple "Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesi" içeriğinin, hem ortaklık hem de daire devrini içerecek şekilde düzenlendiği anlaşıldığından kooperatif üyelik hakkının devredildiğinden davanın kabulüne..." karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Davacının kooperatif üyeliğinin bulunmadığını, davacının yalnızca kooperatif ortağı olan kişiden C-17 numaralı daireyi satın aldığını, kooperatif hissesini devralmadığını, noterde “Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesi” başlığıyla düzenlenen belgenin gerçekte hisse devrini değil, C-17 numaralı daireye ilişkin devri konu aldığını, sözleşmede özellikle C-17 numaralı daire belirtilmesinin de satışın daire ile sınırlı olduğunu gösterdiğini, hisse devri olsaydı daire numarasıyla sınırlandırılmadan kooperatif hissesinin devrinin açıkça yazılması gerektiğini, kooperatifin ve üyelerin,

ihtilaflı taşınmaz parseli dışında da malvarlığı bulunduğunu, bu nedenle yalnız daire devri ile kooperatif üyeliğinin devredilmiş sayılamayacağını, kooperatifte pay bölünmezliği esas olduğundan üyeliğin ancak tüm hisse haklarının devriyle devredilebileceğini, somut olayda kooperatifin de devralanı üyeliğe kabul edip devredeni ortaklıktan silen bir işlem tesis etmediğini, aksine yalnızca ileride ferdileşmede tapunun daireyi alan kişiye verilmesine dair bir karar alındığını, üyelik ihtilafı bulunduğu kabul edilse dahi,

üyeliğin halen sahibi olduğu belirtilen ...’ın davaya dahil edilmemesi nedeniyle eksik inceleme yapıldığını ve bu sebeple de kararın kaldırılması gerektiğini, aynı mahkemede benzer nitelikte başka bir dosyada davanın reddedildiğini, somut dosyada kabul kararı verilmesinin hukuk önünde eşitlik ilkesine aykırı biçimde çelişkili uygulama yarattığını beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, kooperatif üyeliğinin tespiti taleplidir.

İlk derece mahkemesince yukarıda özetlenen gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş ise de yapılan inceleme ve değerlendirme hüküm kurmaya yeterli değildir.

Öncelikle, 26.10.2008 tarihli kur'a da ... isabet iden C-17 nolu bağımsız bölüm tapu kaydının dosyaya celbi sağlanmalıdır.

Ankara 1. Noterliğinin 25.04.2011 tarihli 06030 yevmiye numaralı kooperatif hisse devir sözleşmesine dayalı olarak davacı mirasçısı ... tarafından davadan önce üyelik başvurusu olup olmadığı üzerinde durulmalıdır.

Davalı kooperatifin 10.07.2013 tarih, 2013/6 sayılı dava dışı ...'ın ortaklığa kabulüne dair almış olduğu kararın dayanağı belgelerin davalı kooperatiften istenmesi, sonucuna göre gerektiğinde dava dışı ...'a husumet yöneltilmesi gerekip gerekmediği üzerinde durulması ve gerektiğinde uzman bilirkişiden kooperatifin defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılarak ek rapor alınarak varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar vermek gerekmektedir. Yapılan inceleme hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir.

Bu durumda Dairemizce, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK 353/1.a.6 madde uyarınca, kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...