Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2021/183 K.2026/767

Davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle: Davacı tarafından işletilen Ankara - Esenboğa Hava Limanındaki temizlik hizmetleri yerine getirilir iken çalıştırılan 10 kişi tarafından işçilik alacaklarının tahsili için açılan davalar sonucu kesinleşen mahkeme kararlarındaki alacakların başlatılan icra takipleri sonucu davacı tarafından ödendiğini ileri sürerek dava dışı çalışanlara ödedikleri 133.104,61 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan alınmasına karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Şirketi vekili özetle: Kendileri devir eden olduğu için sorumluluklarının iki yıl ile sınırlı olduğu gibi bu sürenin de sora erdiğini, çalışanların işçilik alacakları ile ilgili sorumluluğun asıl iş veren olan davacıya ait olduğunu, davacının alacak iddiasının zaman aşımına uğradığını, davalar ve icra takipleri nedeni ile kendilerine bilgi verilmediği için asıl alacak dışındaki taleplerin kendilerine yöneltilemeyeceğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İlk derece mahkemesince "...yapılan bilirkişi hesaplaması ve her bir davalının sorumlu olması gereken miktarın mahkememiz tarafından belirgin hale getirdiği ve bir örneği dosyaya eklenen çizelgenin dikkate alınması sonucu ; 6.774,28 tl nin davalı kettenbeck şirketinden, 18.174,29 tl nin davalı ... servis şirketinden,10.447,18 tl nin davalı ... güvenlik şirketinden, 8.619,64 tl nin ... ilaçlama şirketinden ve 26.839,86 tl nin ise iş ortaklığını oluşturan ve haklarında dava açılan ... güvenlik ve ... ithalat şirketinden tahsili ile davacıya ödenmesi gerektiği kabul edilmiştir.

bir an için 6552 sayılı yasanın 8.maddesi ile 4857 sayılı yasanın 112. maddesine eklenen ek fıkra uyarınca sözleşmelerde kıdem tazminatlarının açıkça alt iş verenlere rücu edilebileceğine ilişkin açık hüküm var ise rücu talep edilebileceğine ilişkin hükmün olayımızda uygulanması gerektiği düşünülse dahi ; söz konusu yasal düzenleme anayasa mahkemesince iptal edildiği gibi, bu düzenlemenin açıkça sözleşmenin imzalanma ve fiili çalışmaların 14/09/2014 tarihinden sonra gerçekleşmiş olma şartınını taşıdığı, somut olayda hem sözleşmelerin hem de fiili çalışmaların 14/09/2014 tarihinden önce gerçekleşmiş olması nedeni ile bu düzenlemenin de davamız için uygulanır olmadığı kabul edilmiştir.

davalı kettenbeck vekili davacı alacağının zaman aşımına uğradığını ileri sürmüş ise de, davacı alacağının sözleşme ilişkisinden kaynaklandığı, davacı tarafından ödemelerin 05/05/2009 tarihinde yapılmış olması nedeni ile bk'nun 146. maddesinde ön görülen 10 yıllık zaman aşımı süresi dava tarihi itibarı ile dolmadığı kabul edilip..." karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Sözleşmede hüküm bulunmasa dahi dava dışı işçilere müvekkili kuruluş tarafından ödenen bedelin tamamının rücuen tahsili gerektiği nedeniyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki hizmet sözleşmesine istinaden dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının davalılardan rücuen tahsili taleplidir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

(Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 25.01.2021 tarih ve 2019/2330 E., 2021/175 K.,

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 23.09.2021 tarih ve 2021/697 E., 2021/355 K.,11.11.2021 tarih ve 2021/1623 E., 2021/1446 K., 20.12.2022 tarih ve 2021/5300 E., 2022/5935 K., 02.11.2023 tarih ve 2022/5380 E., 2023/3645 K. sayılı kararları)

Öte yandan; taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmelerinin 22.1. maddesinde, "Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı bölümünde belirlenmiş olup, Yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür." düzenlemesi bulunmaktadır. Genel Şartnamenin altıncı bölümünde "çalışanların özlük hakları" başlıklı 38. maddesinde ücret ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.

Taraflar arasındaki sözleşmelerin 22.1. maddesi uyarınca öncelikle uygulanması gereken "ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri" kapsamında, 4857 sayılı İş Kanununun 120. maddesindeki "25.8.1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi hariç diğer maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır." hükmü uyarınca uygulanması gereken 1475 sayılı İş Kanununun 14. maddesinde, kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü işçiyi çalıştıran işverene yükletilmiş, işçiye kıdem tazminatı ödenmesinin koşulları düzenlenmiştir.

Somut olayda, Yargıtay 23. Hukuk ve 6. Hukuk Dairelerinin yukarıda belirtilen kararları doğrultusunda, dava dışı işçinin davalı yüklenici ...

Temizlik Hizmetleri A.Ş 'nin işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, davacı üst işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir. Bu nedenlerle ilk derece mahkemesince davalı ...

Temizlik Hizmetleri A.Ş 'nin dava dışı işçinin kendisi yanında çalıştığı dönem için belirlenen tazminat tutarının yarısından sorumlu olduğunun kabulü doğru olmamıştır. 09.07.2020 tarihli bilirkişi raporundaki verilerden hareketle, davalı ... Temizlik Hizmetleri A.Ş yönünden alacağın tamamının toplam 13.548,56 TL olduğu hesap edilmekle davanın kabulüne karar vermek üzere HMK m 353/1,b,2 uyarınca kararı düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan Üye Üye Katip