Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2021/2326 K.2026/649

Davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle: Davalı firmalarda sigortalı olan ve davacı bankada işçi olarak çalışan dava dışı ...'in Eskişehir 1. İş Mahkemesi 26.05.2015 tarih 2015/389 esas ve 2015/262 karar sayılı dosyası için Eskişehir 6. İcra Müdürlüğünün 2011/8293 sayılı dosyası ile yapılan icra takibine toplam 19.808,81-TL ödeme yapıldığını, mahkeme masrafı olarakta 5.560,93-TL ödeme yaptıklarını, toplam ödemenin 25.369,74-TL olduğunu, söz konusu işçilik ödemelerinden davalı firmaların sorumlu olduğunu ileri sürerek rücuen davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... ve ... vekili: 6552 sayılı yasanın 8. maddesi kapsamında, işçi tazminatlarından kamu kurumlarının sorumlu olduklarını, alt işverenlerin ihale konusu işin maliyeti tespit ederken kıdem tazminatlarını bu hesaplamaya dahil etmediklerini, ayrıca kurum tarafından zamanında ödenmeyen vergi harç, icra masrafları vb ödemelerden sorumlu olmamaları gerektiğini, alacağın zaman aşımına uğradığı ve temerrüt oluşmadığı yönünde dilekçelerinde itirazlarını ileri sürerek davanın reddi ile vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasını istemiştir.

Davalı ... vekili: Davacı banka ile imzalanmış bir sözleşmelerinin olmadığı, dava dışı işçinin kendilerinde çalışmadığı ve davanın tarafı olmadıklarını ileri sürmüşlerdir.

Davalı ... İnş. Ltd. Şti. vekili: 6552 sayılı yasanın 8. maddesi kapsamında, işçi tazminatlarından kamu kurumlarının sorumlu olduklarını, söz konusu dava dışı işçiyle olan davanın kendilerine ihbar edilmediğini, dava dışı işçinin kendilerinde çalışma sürelerinin de kıdem tazminatına hak kazanmadığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

... Temizlik vekili: 6552 sayılı yasanın 8. maddesi kapsamında, işçi tazminatlarından kamu kurumlarının sorumlu olduklarını, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte, söz konusu sorumluluğun dava dışı sigortalının çalışma süresi ve o dönemde aldığı ücretle ve davacı ile yarı yarıya sorumlu olabileceklerini ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

İlk derece mahkemesince "...dava dışı işçinin çalıştığı dönemler dikkate alınarak davacı tarafından ödenen ve rücu talep edilebilen işçilik bedeli olan 6.944,68-TL'nin; 858,44-TL'sinin ... . Şti.'den (eski ünvan; ... . Şti.) 414,15-TL'sinin ... İnş. Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'den 3.067,16-TL'sinin ... Tic. Ltd. Şti.'den 52,03-TL'sinin ...Ve San. Ltd. Şti.'den (eski ünvan; ...ve Ltd. Şti) 978,41-TL'sinin ... Tur. Tic. Ltd. Şti'den 59,80-TL'sinin ... Paz. Ltd. Şti.'den 640,10-TL'sinin ... Tic. Ltd. Şti.'den 135,62-TL'sinin ... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'den 69,96-TL'sinin ... Ve San. Ltd. Şti.'den 77,92-TL'sinin ... Ltd. Şti.'den 591,12-TL'sinin ... Ve Tic. Ltd. Şti-... Taşımacılık-...'dan tahsil edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bilirkişi raporu toplanan delillere ve dosya içeriğine uygun bulunmuştur.

Tüm delillerin birlikte incelenmesi sonucunda; davacı ile davalılar arasında çeşitli dönemlerde hizmet alım sözleşmelerinin gerçekleştirildiği, bu hizmet alım sözleşmeleri ve şartnamelerine göre işçilik ücretlerinden yüklenicilerin sorumluluklarının bulunduğuna dair bir hüküm bulunmadığı,

bilirkişi marifetiyle dava dışı işçinin davalı şirketlerde çalışma süreleri ve buna ilişkin tazminat bedelleri belirlenmiş ve davacının yargıtay içtihatları ile sabit olduğundan 1/2 oranında sorumluluğu kendi üzerinde bırakılarak hesaplama yapılmış olup, yargısal denetime elverişli bilirkişi raporuna itibar edilerek davacının ödemiş olduğu bedelin sorumluluk tutarları oranında davalılardan ayrı ayrı alınmasına karar verilmesi gerektiği, tespit olunan tutara ödeme tarihinden itibaren taraflar tacir olduğundan avans faizi yürütüleceği anlaşıldığından aşağıdaki şekilde davanın kısmen kabulüne..." şeklinde karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Yüklenici şirketlerin işçilik alacaklarının tamamından sorumlu tutulması gerektiğini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, dava dışı işçiye işçilik alacaklarından kaynaklı yapılan ödemelerin rücuen tahsili taleplidir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

(Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 25.01.2021 tarih ve 2019/2330 E., 2021/175 K.,

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 23.09.2021 tarih ve 2021/697 E., 2021/355 K.,11.11.2021 tarih ve 2021/1623 E., 2021/1446 K., 20.12.2022 tarih ve 2021/5300 E., 2022/5935 K., 02.11.2023 tarih ve 2022/5380 E., 2023/3645 K. sayılı kararları)

Öte yandan; taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmelerinin 22.1. maddesinde, "Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı bölümünde belirlenmiş olup, Yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür." düzenlemesi bulunmaktadır. Genel Şartnamenin altıncı bölümünde "çalışanların özlük hakları" başlıklı 38. maddesinde ücret ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.

Taraflar arasındaki sözleşmelerin ilgili maddeleri uyarınca öncelikle uygulanması gereken "ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri" kapsamında, 4857 sayılı İş Kanununun 120. maddesindeki "25.8.1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi hariç diğer maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır." hükmü uyarınca uygulanması gereken 1475 sayılı İş Kanununun 14. maddesinde, kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü işçiyi çalıştıran işverene yükletilmiş, işçiye kıdem tazminatı ödenmesinin koşulları düzenlenmiştir.

Somut olayda, Yargıtay 23. Hukuk ve 6. Hukuk Dairelerinin yukarıda belirtilen kararları doğrultusunda, dava dışı işçinin davalı yüklenicilerin işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, davacı üst işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Bu nedenlerle ilk derece mahkemesince davalıların dava dışı işçinin kendileri yanında çalıştığı dönem için belirlenen tazminat tutarının yarısından sorumlu olduğunun kabulü doğru olmamıştır.27.10.2020 tarihli bilirkişi raporundaki verilerden hareketle, alacağın tamamının toplam 13.889,36 TL olduğu. 1708,88 TL'den ... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin , 828,30 TL'den ... İnş. Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin ,6.134,32TL'den .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin, 104,06TL'den .... Tic.

Ve San. Ltd. Şti.'nin,1956,82TL'den ... Şti'nin ,119,60TL'den ... -. Paz. Ltd. Şti.'nin, 1280,20TL'den ... Tic. Ltd. Şti.'nin,271,24TL'den ... - Ve Tic. Ltd. Şti.'nin ,139,92TL'den ... Ltd. Şti.'nin155,84TL'den ... Paz. Ltd. Şti.'nin,1.182,24TL'den ... Tic. Ltd. Şti-... Taşımacılık-...'ın sorumlu olduğu hesap edilmekle davanın kısmen kabulüne karar vermek üzere HMK m 353/1,b,2 uyarınca kararı düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan Üye Üye Katip