Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2023/1226 K.2024/482

Davacı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkilinin uluslararası nakliyeciler derneğinin ortaklığıyla kurulmuş kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu iştirakinde olduğunu, ayrıca Ortak Transit Sözleşmesi'ne taraf bir ülke sınırlarında ticari faaliyet yürüttüğünü, Tobbund, hizmetler konusunda, ülkemizin AB Ortak Transit Sistemi'ndeki ilk ve en büyük teminat sağlayıcısı olup, hizmetlerini, gümrük mevzuatı ve uygulamaları açısından rejim hak sahibi (asıl sorumlu) sıfatıyla yerine getirdiğini, müvekkilinin, beyanname sunulması konusundaki hizmetleri karşılığında üye firmalardan ücret aldığını, taşımacılık işleri yapan davalı firmanın,

müvekkili firmaya sistemden faydalanmak üzere başvuru yaptığını, üyelik aidatını ödediğini ve müvekkili firmanın teminatı ile transit beyannamesi sunmaya başladığını, davalı .....Ltd.

Şti. firmasına ait ... varışlı, göndericisi ..., alıcısı ... firması olan 9 adet beyanname tescil aldığını ve henüz kapanmadığını, ilgili beyannamelere ilişkin firma bilgilerini müvekkiline iletmiş olduğunu, varış gümrük idaresi mühür ve kaşeli Transit Refakat, CMZ ve ATR belgelerinin, 30.09.2020 tarihinde Muratbey Gümrük Müdürlüğü'ne sunulduğunu, Muratbey Gümrük Müdürlüğü'nden alınan 27.01.2021 tarihli yazıda Transit Refakat belgelerine ilişkin yapılan yurt dışı araştırmasının olumsuz sonuçlandığını, müdürlüklerince yapılacak diğer işlemlere esas olmak üzere söz konusu beyanlara ilişkin olarak teslim CMR'leri,

fatura vb. belgelerin çok acil olarak müdürlüklerine iletilmesinin talep edildiğini, İspanya Gümrük İdaresi'nin müvekkiline 13.08.2021 tarihinde, ön ödeme niteliğine haiz tebligatları tebliğ ettiğini, müvekkili tarafından işbu ön ödeme taleplerine itiraz edildiğini ve İspanya Gümrük İdaresi'nce söz konusu itirazların reddedildiğini, ilgili tebligatlar nedeniyle alınan danışmanlık ücreti karşılığı olarak 110.000,00 EURO ödeme yapıldığını, ayrıca İspanya Gümrük İdaresi'nden alınan tebligatlarda, Muratbey Gümrüğü'ne sunulan belgelerdeki mührün sahte olduğu,

alıcının vergi sistemine kayıtlı olmadığı ve alıcı firmanın adresinde yapılan incelemede satılık başka bir binanın bulunduğunun da bildirildiğini, söz konusu 4 beyannameye ilişkin gümrük vergi ve resimleri kapsamında 548.148,77 EURO ve avukata ödenen 10.000,00 EURO olmak üzere toplam 558.148,77 EURO'yu ödediğini, 1.227,11-TL havale ve ihtar masrafları yaptığını, alacağın tahsili için Ankara 6. İcra Müdürlüğü'nün 2022/7691 ve Ankara 29. İcra Müdürlüğü'nün 2022/9869 sayılı dosyalarında takip başlatıldığını,

davalı tarafın haksız itirazı sonucu icra takiplerinin durdurulduğunu belirterek Ankara 6. İcra Müdürlüğü'nün 2022/7691 ve Ankara 29. İcra Müdürlüğü'nün 2022/9869 sayılı takip sayılı dosyalarına vaki itirazların iptaline, takiplerin devamına, her bir icra takibindeki alacakları yönünden ayrı ayrı % 20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, alacağın tahsilinin zorlaşacağından İİK'nun 257 vd. maddeleri gereğince borçlunun menkul ve gayrimenkulları üzerine ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, yetkili icra dairelerinde takip başlatılmadığı gibi halihazırda huzurdaki davanın da yetkisiz yerde açıldığını, yetkili icra müdürlükleri ve yetkili mahkemelerin Bakırköy İcra Daireleri ve Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, kaldı ki davacı ile müvekkili şirket arasında imzalanan 06.02.2020 tarihli TOBBUND Ortak Transit Sistemi Sözleşmesi'nin Yargı Yeri ve Uygulanacak Hukuk başlıklı 10. maddesinde.

"Bu sözleşmeden kaynaklanan veya bu sözleşme ile ilişkili olan tüm uyuşmazlıklar İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları uyarınca nihai olarak tahkim yoluyla çözümlenecektir." ibaresinin yer aldığını, davacı tarafla yapılan ve güncel olan bu sözleşme gereği mahkemede açılan hukuki uyuşmazlığın çözüm yerinin İstanbul Tahkim Merkezi olduğunu, müvekkili şirketin, ihracat yapan satıcı ....Ltd.

Şti.'nin bildirdiği hususlar çerçevesinde sadece taşımacılık yapmakta olan bir firma olduğunu, alıcıya dair soruşturma ve araştırmaları yapacak bir vasıtası, imkanı veya olanağının söz konusu olmadığını, tüm hususlarda ihracatı yapan firmanın sorumluluğuna gidilmesi gerekirken taraflarından talep ediliyor olmasının kabulünün mümkün olmadığını, bu sebeplerle husumet itirazlarının bulunduğunu, mahkeme aksi kanaatte ise, öncelikle ihracatçı firma olan ....Ltd.

Şti'nin dahili davalı olarak davaya dahil edilmesini, aksi halde anılan şirkete davanın ihbar edilmesini talep ettiklerini, esasa ilişkin olarak; davacı firmanın transit rejimindeki tüm işlemlerin mevzuata uygun olarak yürütülmesinden sorumlu olduğunu, davacı firmanın, eşyayı tam ve sağlam olarak ve gerekli belgelerle birlikte belirlenen süre sınırı içerisinde yetkili makamlar tarafından alınan ayniyat önlemlerine uygun olarak varış idaresine sunmak, kontrolden sorumlu yetkili makamlarca talep edildiğinde ve belirlenen süre içerisinde, hangi yolla verildiğine bakılmaksızın gerekli tüm bilgi ve belgeleri sunmak, gerekli tüm yardımı sağlamak,

transit rejimiyle ilgili diğer hükümlere uymak yükümlülükleri altında olduğunu, bu hususun ihmali nedeniyle ortaya çıkmış olan davaya konu takiplerdeki borcun müsebbibinin de davacı taraf olduğunu, müvekkili şirketin taşıma gereği üzerine düşen edimi yerine getirdiğini, ortada müvekkili şirket adına kesilen bir ceza olmadığı gibi haksız olarak şirket aleyhine ilamsız takip yapıldığını, davacı firmanın kendi teminat tutarını her araçtaki yüklerden ayrı ayrı aldığını, ihracat işleminde garantörlüğü üstlendiğini, müvekkili firmanın da bu garantörlüğe itimat ederek satıcı ile alıcı arasındaki taşımacılık işlemlerini gerçekleştirdiğini,

davacı şirketin kendi özen yükümlülüğüne aykırı iş ve işlemleri için müvekkili şirkete kusur izafe ederek sorumluluktan kurtulmaya çalıştığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince, "...Taraflar arasında imzalanan 06.02.2020 tarihli TOBBUND ORTAK TRANSİT SİSTEMİ SÖZLEŞMESİ'nin Yargı Yeri ve Uygulanacak Hukuk Başlıklı 10.maddesinde; ''Bu sözleşmeden kaynaklanan veya bu sözleşmeyle ilişkili olan tüm uyuşmazlıklar İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları Uyarınca nihai olarak tahkim yoluyla çözümlenecektir. Tahkim yeri Ankara'dır. Tahkim dili Türkçe'dir. Uyuşmazlık konusunun değeri 250.000,00 TL (iki yüz elli bin Türk Lirası)'ye kadar 1 adet hakem 250.000,00 TL (iki yüz elli bin Türk Lirası)'nın üzerinde ise 3 adet hakem olacaktır. Uyuşmazlığın esasına uygulanır.'' hükmü mevcuttur..

Taraflar arasındaki 06/02/2020 tarihli sözleşmenin, Yargı Yeri ve Uygulanacak Hukuk Başlıklı 10. maddesinde; bu sözleşmeden kaynaklanan veya bu sözleşmeyle ilişkili olan tüm uyuşmazlıkların İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları Uyarınca nihai olarak tahkim yoluyla çözümleneceğinin kararlaştırıldığı, söz konusu tahkim şartı nitelik itibariyle tahkim sözleşmesi olup, tahkim sözleşmesinin tabi bulunduğu hükümlere tabi olduğu, tahkim şartının yasada aranan şekil şartlarını taşıdığı, davalının yasal süresi içerisinde tahkim ilk itirazında bulunduğu anlaşıldığından HMK'nun 413/1. hükmü gereğince tahkim itirazının kabulü ile davanın usulden reddine..." karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesince 05.05.2023 tarihli ek kararda, "...HMK'nın hükmün tamamlanması başlıklı 305/A maddesinde; " Taraflardan her biri, nihaî kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde, yargılamada ileri sürülmesine veya kendiliğinden hükme geçirilmesi gerekli olmasına rağmen hakkında tamamen veya kısmen karar verilmeyen hususlarda, ek karar verilmesini isteyebilir. Bu karara karşı kanun yoluna başvurulabilir." hükmü mevcuttur.

Somut olayda HMK 305/A maddesinde aranan hükmün tamamlanması koşullarının mevcut olmadığı kanaatine varıldığından yerinde görülmeyen hükmün tamamlanması talebinin reddine..." karar verilmiştir.

İstinaf yasa yoluna başvuran asıl karara karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle:

Dava konusunun itirazın iptali olduğunu, taraflar arasında tahkim sözleşmesi yapılmış olsa da uyuşmazlık konusu hakkında ilamsız icra takibi yapılmasını engelleyen bir düzenleme bulunmadığını;

Ankara BAM 23. Hukuk Dairesince verilen ve şartları da devam eden ihtiyati haczin, davanın devamına imkan sağlayacak şekilde devamına karar verilmesi gerektiğini, alacağın miktarı da dikkate alındığında, taahhütlerden kurtulmak ve alacaklıdan mal kaçırmak amacıyla tır, çekici ve römork cinsi bazı araçların başkalarına devredilme, bazı araçların ise yetki belgesinden iptal edilme ihtimali yüksek olduğundan, önem arz ettiğini;

İşbu dava konusu uyuşmazlık açısından tahkim yargılaması öncesi ihtiyati haciz kararı mevcut olduğundan, hakem kurulu kararının icra edilebilir hâle gelmesi ya da davanın hakem veya hakem kurulu tarafından reddedilmesi aşamasına kadar ihtiyati haczin devamına karar verilmesi gerektiğini;

Tahkim ilk itirazının ileri sürülmesinin, aynı dava hakkında tahkim yargılamasına başvurmaya engel olmadığını, mahkemede derdest olan davaya rağmen tahkimde dava açılması ve hakemlerin yargılamayı sürdürerek hüküm verebilmesi de mümkün olduğundan, herhangi bir hak kaybı yaşanmaması adına taraflarınca tahkim yoluna da başvurulduğunu;

Bu nedenle, davalının tahkim itirazının reddi ile yargılamaya devam edilerek davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken, mahkemece verilen görevsizlik kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İstinaf yasa yoluna başvuran ek karara karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle:

Taraflarınca gerekçeli kararın henüz taraflara tebliğ edilmesinden de önce 05.04.2023 tarihinde uyuşmazlık konusu ile ilgili olarak tahkim yoluna başvurulmuş olup 10.04.2023 tarihinde tahkime başvurduklarına ilişkin resmi yazının da mahkemeye sunulduğunu, somut olayda da davalının tahkim ilk itirazı sebebiyle davanın usûlden reddine karar verilmiş olup HMK'nun 20. maddesinde belirtilen hükme göre süresi içinde yapılan tahkim başvurusu ile mahkemeye başvurulması üzerine davanın açılmasıyla doğan sonuçların korunmuş olduğunun her türlü izahtan vareste olduğunu;

Yerel mahkemenin, daha önce vermiş olduğu ihtiyatî haciz kararının devamına da karar vermesi gerektiğini, nitekim HMK'nun 414. maddesi gereğince mahkemenin verdiği ihtiyatî tedbir kararının, hakemlerin ihtiyatî tedbir kararı verebilecek olduğu gerekçesiyle geçersiz hâle gelmediği gibi hakemlerin ihtiyati haciz kararı verememesi nedeniyle söz konusu taleplerinin yerel mahkemece değerlendirilmesinin zaruri olduğunu beyan ederek yerel mahkeme ek kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Dava, taraflar arasındaki hizmet sözleşmesinden kaynaklı olarak davacı tarafça ödenen bedelin tahsili için yapılan icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK m. 355/1 gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre davacı vekilinin asıl ve ek karara yönelik istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1,b,1 gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 21.03.2024

B aşkan Üye Üye Katip