Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2023/1398 K.2024/1161

Davalı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonunda,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Davacı vekili müvekkilinin davalıya Kırıkkale TOKİ şantiyesinde kullanılmak üzere Hidromek 220 model iş makinasını 14.000,-TL+KDV bedelle operatörü ile birlikte kiraladığını, müvekkilinin sözleşmeden üzerine düşen tüm edimleri yerine getirerek sözleşme kapsamındaki işleri yapıp eksiksiz teslim ettiğini, buna karşın davalının borcu ödemediğini, giriştikleri icra takibinin de itiraz üzerine durduğunu ileri sürerek itirazın iptaline, takibin devamına ve davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili müvekkilinin yerleşim yerinin Kayseri olduğunu bildirerek yetki itirazında bulunmuştur.

İlk derece mahkemesince önce yetkisizlik kararı verilmiş, Dairemizin 28.04.2021 gün ve 2021/719-712 E.K sayılı kararı ile tarafların tacir sıfatını haiz bulundukları ve akdettikleri sözleşmedeki yetki şartına göre Ankara mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle bu kararın kaldırılması üzerine bu kez davacının tacir sayılmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Kararı davalı vekili sözleşme altındaki imzanın müvekkili şirket yetkilisine ait olmadığı ve Kayseri mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçeleri ile istinaf etmiştir.

HUKUKİ NEDEN VE GEREKÇE

Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunu düzenlemelerine göre mali ve hukuki iş ve işlemler bakımından kişiler üç gruba ayrılır:

1. Sıradan kişiler mali ve hukuki bakımdan varlıklarına bir statü tanınmamış kimselerdir.

2. Esnaf Türk Ticaret Kanunu'nun 15’inci maddesine göre “İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi”dir.

3. Tacir bir ticari işletmeyi kısmen dahi kendi adına işleten kimsedir (TTK m.12/1). Ancak tacirler de kendi aralarında iki sınıfa ayrılmaktadır. Birinci sınıf tacirler bilanço esasına göre, ikinci sınıf tacirler ise işletme hesabı esasına göre defter tutar (VUK m.176).

Buna göre birinci sınıf tacirle ikinci sınıf taciri ayırt etmeye yarayan ölçütler Vergi Usul Kanunu’nun 177’nci maddesinde sayılmıştır. Oysa Türk Ticaret Kanunu'nun 15’inci maddesinin atıf yaptığı 11’inci maddenin ikinci fıkrası tacirle esnaf arasındaki farkı değil, biraz nüansla esnafın hangi gelir düzeyini aşması halinde tacir sayılacağını gösteren ölçütlere ilişkindir. Zira tanımından da anlaşılacağı gibi esnaf nakdi sermayesinden çok bedeni çalışması ile para kazanır. Kaldı ki Vergi Usul Kanunu’nun 177’inci maddesindeki sınırlar yasa ile belirlenmişken Türk Ticaret Kanunu'nun 11’inci maddesindeki sınırlar Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmektedir. Bunların birbirinden farklı olduğunda tereddüt bulunmamaktadır.

Somut olayda davacı bedeni çalışması ile değil sermaye niteliğindeki iş makinesini kiralamak suretiyle gelir elde etmektedir. Davacının esnaf sayılması mümkün değildir. Nitekim işletme hesabı defteri tutması onun ikinci sınıf tacir olduğunu göstermektedir. Anılan parasal ölçütü karşılayamaması tacir olmadığı anlamında yorumlanamaz.

Gelinen noktada davacı tacir olup, Dairemizin daha önceki kaldırma kararında gösterilen biçimde yargılama yapılarak bir sonuca varılması gerekir.

Açıklanan nedenle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın esastan görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmelidir (HMK m.353/1-a.3).

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır