Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2023/2206 K.2024/1169

Taraf vekilleri tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı kooperatif arasında ... parsel üzerinde inşa edilecek yapı için yapı denetimi hizmet sözleşmesi imzalandığını ve inşaatın halen devam ettiğini, ancak hak ediş raporlarından kaynaklanan alacakların ödenmediğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 384.361,25-TL'nin avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve davalı kooperatifin üzerinde kayıtlı taşınmazları üyelerine veya 3. kişilere devir etmesi halinde alacağın semeresiz kalması tehlikesi bulunduğundan davalı kooperatifin halen maliki bulunduğu ... parsel sayılı taşınmaza ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, arsanın bulunduğu yer ve davalının ikametgahının Etimesgut İlçesi sınırları içinde olduğundan ve müvekkilinin arsa sahibi sıfatıyla yapı denetim sözleşmelerinin tarafı olması nedeni ile bu davaya bakmaya Ankara Batı adliyesi Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli ve yetkili olduğunu, bu nedenle yetki itirazında bulunduklarını, ayrıca taraflar arasındaki sözleşmenin 09.09.2005 tarihli olduğunu, inşaat ruhsatı 11.05.2006 tarihinde alındığından sözleşmenin 3. maddesi gereğince ruhsat süresinin sona erme tarihi olan 11.05.2011 tarihinde kendiliğinden sona erdiğini, artık ... parsel için bir yapı denetim sözleşmesi olmadığını,

davalıya imalat yapmayan yıllarda hak ediş yapılması mümkün olmadığı gibi yargılama konusu olan hak edişler bakımından ait olduğu yıllar itibariyle davanın zamanaşımına uğradığını, kooperatif tarafından 11.05.2011 tarihinden 2018 yılına kadar imalat yapılmadığı için hak ediş yapmanın da mümkün olmadığını, 2011 yılı sonu itibariyle inşaat seviyesinin %70 olduğunu, bu tarih itibariyle hakediş ödemelerini yaptığını ve müvekkilinin davacıya borcu olmadığını bildirerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince "...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; inşaatın son olarak ruhsatının 12.09.2017 tarihinde 5 yıllık süre ile yenilendiği, son ruhsatın geçerlilik tarihinin 12.09.2022 olduğu, taraflar arsında yapılan sözleşmenin 3. maddesinde yazılı "........Yapı ruhsatı alındıktan sonra iki yıl içinde inşaata başlanmadığı veya başlanıldığı halde, başlama müddeti ile birlikte beş yıl içinde bitirilmediği ve bu süre içerisinde ruhsat yenilenmediği takdirde, bu sözleşme başkaca bir bildirime gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer." hükmü gereğince ruhsat yenilendiğinden taraflar arasındaki sözleşmenin geçerli olduğu,

davalı kooperatif tarafından 2013 ile 2019 tarihleri arasında inşaatın yapılına devam edilmediği bunun bu yıllarda imzalanan inşaat seviye tespit tutanaklarıyla da sabit olduğu bu denenle 26778 sayılı Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. Maddesi gereğince davacının inşaat yapılmayan yıllara ait olarak 8., 9., 10. ve 11. hak edişleri talep edemeyeceği anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yasa yoluna başvuran davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle:

Mahkemece aldırılan iki farklı bilirkişi raporunda görüş farklılıkları olduğunu, bu görüş farklılığı giderilmeksizin mahkemenin hukukçu bilirkişinin görüşü doğrultusunda karar verdiğini;

Mahkemece görüşüne itibar edilen nitelikli hesap uzmanı bilirkişinin, inşaat seviyesinde ilerleme olmayan yıllarda hakediş düzenlenemeyeceği görüşünde olduğunu, bunun tamamen haksız olduğunu, davacının kendi kendine hak ediş düzenlemesinin mümkün olmadığını, sistemin, sözleşme koşulları uyarınca, inşaat gerçekleşme oranında ilerleme olan yıllarda buna göre; ilerleme olmayan yıllarda ise buna göre hak ediş hesabı yaptığını, düzenlenen tüm hak edişlerin aynı resmi sistem üzerinde kayıt altına alındığını;

Davacının, davalı tarafın imzaladığı bir sözleşme hükmünün haklı sebeplerini açıklama yükümlülüğü olmadığını, sözleşmenin gereğinin tüm taraflarca yerine getirilmesi gerektiğini;

Sonuç olarak tarafların sözleşme yaptıkları tarihte geçerli olan tip sözleşme hükümleri ve mevzuat çerçevesinde, inşaat başlangıçta planlandığı sürede ilerlediği takdirde yalnızca hizmet bedeli ödeneceğini, eğer inşaat başlangıçta planlandığı süreden uzun sürecek olursa inşaat seviyesinde ilerleme olsa da olmasa da uzayan sürenin her altı ayı için hizmet bedeline esas oranın %10'u kadar ilave hizmet bedeli ödeneceğini, tarafların sözleşmenin kurulduğu tarihteki karşılıklı iradelerinin bu şekilde olduğunu beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İstinaf yasa yoluna başvuran davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle:

İnşaat ruhsat süresinin sonlanmış olması nedeni ile Yenimahalle Belediyesi'nin 75/2 iki parseldeki inşaatları için yıkım kararı aldığını, durum böyle iken taraflar arasında yapı denetim hizmet sözleşmesinin devam ettiğini söylemenin ve buna göre hüküm kurmanın mümkün olamayacağını;

Her iki bilirkişi raporunda çalışılmayan yıllarda çalışma varmış gibi oranın artırılarak yapılan hesaplamaların hatalı olduğunu;

Müvekkilinin 2011 yılından sonra 2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018 yılları arasında inşaat yapmadığını, ne mahkeme kararında ne de bilirkişi raporlarında bu durumun değerlendirilmediğini;

Yapı denetim sözleşmesinin 12.06.2001 tarihinde yayınlanan Yapı Denetim Uygulama Usul ve Esas Yönetmeliği'nin meri olduğu 09.09.2005 tarihinde imzalandığını, bu nedenle tabi olduğu yönetmelikte olmayan ilave hizmet bedelinin talep konusu olamayacağını beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

1-Dava, taraflar arasında imzalanan yapı denetim sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, taraf vekilleri tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. İstinaf aşamasında davacı şirket yetkilisi ... 12.09.2024 tarihli dilekçesinde davadan feragat ettiğini beyan etmiştir.

Davaya son veren taraf işlemlerinden biri olan feragat, davanın taraflarından birinin (davacının) netice-i talebinden vageçmesidir (HMK. m. 307). Hiç kimse kendi lehine olan bir davayı açmaya zorlanamayacağı gibi (HMK. m. 24), davacı da açmış olduğu bir davayı sonuna kadar takip etmeye zorlanamaz. Feragat, davayı sona erdiren kesin bir usul işlemidir. Bilindiği gibi, feragat yalnız mevcut davadan değil, o dava ile istenen haktan da vazgeçme anlamına gelmektedir.

Davadan feragat neticesinde, feragate konu hak tamamen düşer ve artık bir daha dava konusu yapılamaz (Postacıoğlu, İ.E.: Medeni Usul Hukuku Dersleri, 6. Bası, İstanbul 1975, sahife: 479). Feragat, 6100 sayılı HMK'nin 311. maddesi hükmü uyarınca, kesin hüküm sonuçlarını doğurduğu gibi, aynı Kanun'un 309/2. maddesi uyarınca karşı tarafın kabulüne de bağlı bulunmamaktadır. Öte yandan, 310. maddesi uyarınca da davadan feragat, karar kesinleşinceye kadar her aşamada mümkündür.

Davacı şirket yetkilisi ... tarafından yapılan feragatin HMK 307.vd. maddelerine uygun olduğu değerlendirildiğinden HMK m. 353,1,b,2 uyarınca kararın kaldırılarak yeniden esas hakkında karar vermek gerekmiştir. 2-Kararın niteliğine göre, taraf vekillerinin istinaf itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 25.09.2024

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır