Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2023/241 K.2025/713

Davacı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin 14.06.2019 tarihinde dava dışı ... A.Ş.'nin uhdesinde bulunan, davalı kooperatife ait iki adet kooperatif hissesini 1.400.000,00 TL bedelle devraldığını, devir işleminin yazılı olarak yapıldığını ve durumun davalı kooperatife bildirildiğini, ancak daha sonra hissesini devraldığı dava dışı ...

A.Ş.'nin 07.07.2019 tarihli genel kurul kararı uyarınca üyelikten ihraç edildiğinin öğrenildiğini, davalı kooperatifin müvekkilinin ortaklık paylarının tesciline ilişkin talebini reddettiğini, bu durumun Kooperatifler Kanunu'nun 8 ve 14/4. maddeleri ile Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu, müvekkilinin 07.07.2019 tarihli genel kurula çağırılmadığını, bunun yerine ortaklıkla ilişkisi sona ermiş olan ...

A.Ş.'nin genel kurula davet edildiğini, bu hususun kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek, müvekkilinin 14.06.2019 tarihinden itibaren kooperatif ortağı olduğunun tespiti ile 07.07.2019 tarihli genel kurulun dava dışı ... A.Ş.'nin ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkili kooperatifin Ana Sözleşmesinin 8, 10 ve 11. maddeleri uyarınca belirli nitelik ve şartların varlığı halinde ve yönetim kurulu kararı ile üyeliğin kazanılabileceğini, davacı ve üyeliği devreden dava dışı ... A.Ş.'nin müvekkili kooperatife başvurduğunu ancak davacının noter onaylı imza beyanının eksik olduğunun saptanması üzerine başvurunun reddedildiğini, devir başvurusundan önce devreden dava dışı ...

A.Ş.'nin ortaklık yükümlülüklerini yerine getirmediği için kendisine ihtarname keşide edildiğini ve ortaklığı halen devam eden ... A.Ş.'nin 07.07.2019 tarihli genel kurulda diğer 11 ortakla beraber üyelikten çıkarılmasına karar verildiğini, durumun ... A.Ş.'ye noter ihtarı ile bildirildiğini, bu şirketin (3) aylık süre içinde genel kurul kararına itiraz etmediğini, daha sonra ...

A.Ş.'nin 12.08.2020 tarihinde Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde dava açarak borç miktarını öğrenme talebinde bulunduğunu, sonradan kooperatif üyeliğinin devam ettiğine ilişkin dava açtığını, Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açılan davanın reddedildiğini ve istinaf talebinde bulunulduğunu, tarafların devir iradelerinin bulunmadığını, davanın TMK'nun 2. maddesine aykırı olduğunu savunarak reddini istemiştir.

İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince "...Dava; kooperatif üyeliğinin tespiti davasıdır.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu "Madde 8 – (Değişik: 6/10/1988 - 3476/2 md.)

Kooperatif ortaklığına girmek için gerçek kişilerin medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmaları gerekir. Ortak olmak isteyen gerçek ve tüzelkişiler, kooperatif anasözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar. (Ek cümle:21/10/2021-7339/1 md.) Yönetim kurulu başvuruyu bir ay içinde sonuçlandırır ve başvuru sahibine kararı taahhütlü mektupla veya elden imza karşılığında tebliğ eder. Kooperatif, ortaklarına kendi varlığı dışında şahsi bir sorumluluk veya ek ödemeler yüklüyor ise ortak olmak isteği, bu yükümlerin yazılı olarak kabul edilmesi halinde değer taşır.

Yönetim Kurulu; ortaklar ile ortak olmak için müracat edenlerin anasözleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırmak zorundadır.

...

Madde 14 – ...

(Değişik: 6/10/1988 - 3476/3 md.) Ortaklık devredilebilir. Yönetim kurulu, ortaklığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması halinde, bu kişiyi ortaklığa kabul eder." hükümlerini haizdir.

22/10/2022 tarihli bilirkişiden alınan raporundan özetle, davaya konu kooperatife ait iki hisse bakımından dava dışı ... A.Ş.nin kooperatifin ortağı olduğu, ortaklıktan çıkarma hususunda yapılan işlemlerin ana sözleşme ve 1163 sayılı kooperatifler kanunu hükümlerine uygun şekilde yerine getirilmemiş olduğu, ortak ...

A.Ş.nin ihtarnamelere itirazının bulunmadığı, çıkarma kararına (07.07.2019) karşı açılan davanın yasal süreden sonra (12.08.2020) tarihinde açılmış olduğu, dava dışı ... ... Tur.Gay.A.Ş.'nin ortaklıktan çıkarılmasının yasal olduğu görüşüne varılması halinde davacının ortaklık talebinin karşılanamayabileceği, dava dışı ... ...

Tur.Gay.A.Ş.'nin ortaklığının varlığının devam ettiği görüşüne varılması halinde; devredenin irade beyanı ve davalı kooperatifçe talep edilen eksik belgelerin ibrazı halinde ortaklığa kabulden kaçınılamayacağı,

Dosyamız arasına davacının ortaklıktan çıkarıldığına dair genel kurul kararı ve ihtarnameler, davacı ...'a ait başvuru belgeleri alınıp, incelenmiştir.

Davacının iddiasına göre davacı ile dava dışı ... ... Turizm A.Ş. Yetkilisi ... 14.06.2019 tarihinde davalı kooperatife ortaklığın devri için başvuru yapmıştır. Davalı kooperatifin 29.06.2019 tarihli cevabi yazısında ... ... Turizm A.Ş'nin imza sirküsü ile davacının noter onaylı imza beyannamesi sunulması halinde talebin değerlendirmeye alınacağı yönünde cevap verilmiştir.

Davacı ve dava dışı şirket tarafından istenilen belgelerin davalı kooperatife teslim edildiği dair herhangi bir delil dosyaya sunulmamıştır.

Davalı kooperatif tarafından dava dışı ... Turizm A.Ş.'nin borcu nedeniyle 09.07.2019 tarihinde ortaklıktan çıkmasına karar verilmiştir.

1163 sayılı kanunun 8. Maddesi uyarınca yönetim kurulu ortaklığı kabul edilecek kişilerin anasözleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırma yükümlülüğü bulunmaktadır. Davalı kooperatif 29.06.2019 tarihli yazıda davacı ve dava dışı ... ... Turizm A.Ş.'den temsil için gerekli olan evrakları istemiş, davacı ve dava dışı şirket, gerekli imza sirküsü ve imza beyannamesini kooperatife teslim etmemiş, ettiğine dair herhangi bir delili dosyaya sunmamıştır.

Bu haliyle devir için gerekli işlemlerin yapılmamış olduğu anlaşılmıştır. Kooperatifçe devir işleminin reddi kararı yerindedir. Bu husus bilirkişi raporu ile de ortaya konulmuştur. Ayrıca dava dışı ... ... A.Ş. İhraç edilmiştir. İhraç kararına 3 aylık hak düşürücü süre içinde dava açılmamış, açılan dava da süre yönünden reddedilmiştir. 1163 sayılı kanunun 8. maddesi gereğince davalı kooperatifçe yapılan işlem yerindedir.

Açık ve ayrıntılı bilirkişi raporu hükme esas alınarak davanın reddine..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yasa yoluna başvuran davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle:

Kooperatifler Kanunu gereği kooperatife üyelik hususunda açık kapı ilkesinin benimsendiğini, davalı kooperatifin müvekkilinin üyelik talebini kabul etmesi gerektiğini, davalı kooperatifin müvekkili ile dava dışı devreden şirket arasındaki devir işleminin geçerliliğinin usulüne uygun yapılıp yapılmadığına ilişkin denetim yetkisi bulunmadığını, davalı kooperatifin evraklarının eksik olduğunun ret kararından sonra bildirildiğini, imza sirküleri ile müvekkiline ait imza beyanının üyeliğe kabul için gerekli olmadığını, kooperatifin iyi niyetli bulunmadığını, mahkeme kararı ile bilirkişi raporunun çelişkili olduğunu, kararın kaldırılması ile davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

1-Dava, kooperatif üyeliğinin tespiti istemine ilişkindir.

Davalı kooperatif anasözleşmesinin 17. maddesi, "Ortaklık yazılı olarak yönetim kuruluna bildirilmek suretiyle 10'uncu maddedeki ortaklık şartlarını taşıyan kişilere devredilebilir. Yönetim kurulu bu şekilde ortaklığı devralan kişiyi ortaklığa kabulden kaçınamaz. Devir halinde eski ortağın kooperatife karşı tüm hak ve yükümlülükleri yeni ortağa geçer..." hükmünü içermektedir. Ortaklığın devir biçimi yasada gösterilmemiştir.

Ancak pay devrinin alacağın temliki yolu ile yapılması, temlikin de TBK'nın 184. maddesi uyarınca yazılı olması gerekmektedir. Üyeliğe bağlı hak ve alacakların borçlusu kooperatif, alacaklısı ise üyeliği devir alan yeni ortaktır. Eğer devir eden ortak pay yönünden borçlu ise, borcun nakli hükümleri uygulanır (TBK 195 vd), borç devir alana geçer. Ancak, pay devri için resmi şekle bile gerek bulunmamaktadır.

Her ne kadar yapı kooperatifinde, ortakları mal sahibi yapmak amacı olsa bile, pay devri, bir satış vaadi de değildir. Bu nedenle, adi yazılı devir dahi geçerlidir. Devredenin borçları, devre ve devrin kabulüne engel değildir, devredenin borçları devir alana geçer ve ödemediği takdirde devralanın ihraç edilme olanağı da her zaman vardır.

Devredenin üye olması, devralanın bu üyeliği devir alması ve devir alanın kooperatif üyelik koşullarını taşıması halinde kooperatifin bu kişiyi 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 14/2. ve anasözleşmenin 17/2. maddesi uyarınca ortaklığa kabul etmesi zorunludur.

Üyelik devir sözleşmesi yapıldığı tarih itibariyle sözleşmenin yanları arasında geçerli sonuç doğurmasına karşın, kooperatif bakımından ise 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 14/3. ve anasözleşmenin 17/1. ve 2. maddeleri hükümleri gereği, devrin kooperatife bildirilmesi ve yönetimin makul sürede yapacağı inceleme sonunda devir alanın ortaklık şartlarını taşıması durumunda devir alanı makul süre içerisinde üyeliğe kabulü kararı verdiği tarihte hüküm ifade eder.

17/1. madde hükmünde yer alan yazılı başvuru koşulu, devrin geçerliliğine ilişkin olarak değil, devrin kooperatife iletilmesi ve kabulü için ispat bakımından sevk edilmiştir. Bu nedenle, kooperatif üyelik hakkının devredildiğinin davadan önce davalı kooperatife bildirilmemesi, devir alanın hakkına olumsuz bir etki yapmaz.

Devir alanın açtığı üyeliğin tespiti davası ile davalı kooperatife üyelik başvurusu yapılmış gibi olduğundan, üyelik koşullarını taşıdığının belirlenmesi halinde devir alanın üyeliğinin tespitine karar verilmesi gerekir.

Somut olayda; davacı ile ortaklığını devraldığını iddia ettiği ... ... A.Ş.'nin bu devre ilişkin yazılı dilekçelerini davalı kooperatife sundukları, davacının zaten sunduğu dilekçedeki imzası ile ilgili bir inkârı bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Görülmekte olan davanın, davacıya hisselerini devrettiği iddiasında bulunulan ... A.Ş.'nin hukuki durumunu da etkileyeceği kuşkusuzdur. Anılan şirketin yokluğunda görülen davada taraf olmayanın durumu tartışılarak onun leh veya aleyhinde bir karar verilemez. Bu durumda, davacı tarafa anılan şirkete karşı dava açmak üzere uygun bir süre verilmesi, dava açılması halinde her iki davanın birleştirilerek görülüp tarafların iddia, savunma ve delillerinin yukarıda açıklanan ilkeler çerçevesinde değerlendirilmesi, ... ... A.Ş. yetkilisinin devir dilekçesindeki imzası ile ilgili beyanının alınması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir.

Buna göre Dairemizce, HMK'nın 353/(1)-a.6. maddesi uyarınca, esası incelemeden kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

2-Kararın kaldırılması nedenine göre, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 17/09/2025

Başkan Üye Üye Katip