Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2024/1113 K.2024/1065

Davalı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Davacı vekili; müvekkili ile davalı şirket arasında ticari ilişki bulunmakta olup, müvekkilin şirket, iş makinalarını/kepçeyi çalıştırmak için davalı şirkete fatura düzenlediğini, davalının müvekkilince düzenlenen faturaları ödememesi üzerine aleyhinde icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı üzerine icra takibinin durduğunu ileri sürerek, davalının itirazının iptaline, %20'den az olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; zaman aşımı itirazlarının olduğunu, müvekkili tarafından tutulan muhasebe kayıtlarına göre müvekkilinin davacı tarafa böyle bir borcunun söz konusu olmadığını, davacının icra takibinde haksız ve kötüniyetli olduğunu savunarak, davanın reddine, %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İlk derece Mahkemesince; "Davadaki uyuşmazlığın; Taraflar arasında ticari ilişki olduğu, davalının kepçe çalıştırmaktan dolayı davacıya fatura bocu olduğundan bahisle başlatılan icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatı ile davalı tarafça kötüniyet tazminat taleplerine ilişkindir.

...davacı şirkete ait ticari defterlerde 30.07.2021 olan icra takip tarihi itibariyle davalı şirketten 39.968,50.-TL tutarında bakiye alacak kaydının bulunduğu, davacı şirketin BS (Mal/Hizmet Satış) Bildirimlerinde icra takibine konu bakiye alacağı teşkil eden 4 adet faturanında bildiriminin gerçekleşmiş olduğunu, davalı şirket tarafından sunulan defter ve belgelere göre, davalı şirketin davacı şirketten 4.399,50 TL alacaklı olduğu,

davalı şirketin BA (Mal/Hizmet Alış) bildirimlerinde ise icra takibine konu bakiye alacağı teşkil eden 4 adet faturadan sadece 31.08.2020 tarih 29.500,00.-TL bedelli faturanın beyan edilmiş olması karşısında davacının yemin deliline de dayandığı ancak yemin teklifinde bulunmadığı" gerekçesiyle, davanın kabulü ile davalının itirazının iptaline, takibin 39.968,50 TL asıl alacak üzerinden ve asıl alacağa takip tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte devamına, İİK m. 67/2 gereğince %20 oranında icra inkâr tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

davalının kötüniyet tazminat isteminin yasal koşulları oluşmadığından reddine karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; senetle ispat zorunluluğu bulunan somut durumda yemin delilinin kullanılamayacağını, İlk derece Mahkemesinin salt yemin delilinin kullanılmamış olması sebebiyle iddiaların ispat edilemediğine dair gerekçesinin hukuka uyarlılık taşımadığını, huzurdaki davada alacaklının takip konusu alacağın varlığını ispat etmesi gerektiğini, buna göre davalı tarafça yemin delilinin sonuç doğurmayacağının kabul edilmesi gerektiğini, davacının dava dilekçesinde delil olarak belirtmediği kayıtların hükme esas alındığını, davacının ispat vasıtalarının aşıldığını,

İlk derece Mahkemesince sadece davalı yanın ticari kayıtlarının nazara alındığını, müvekkili şirkete ait kayıtların göz ardı edildiğini, müvekkilinin ticari defterlerinin TTK'na göre usulüne uygun tutulduğunu ve lehine delil teşkil edecek nitelikte olduğunu, icra takibine konu edilen faturaların müvekkili şirkete tebliğ edilmediğini, müvekkili şirketin iade faturasının dikkate alınmadığını, kabul anlamına gelmemek üzere İlk derece Mahkemesince bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmediğini, müvekkilinin kötüniyetli olmadığını, bu nedenle aleyhine icra inkâr tazminatı hükmedilmemesi gerektiğini,

aksine kötüniyetli icra takibi sebebiyle kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, diğer taraftan müvekkilinin faize yapmış olduğu itirazın kabul edilmiş olması nedeniyle lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, kabul anlamına gelmemek üzere taraflar arasında sözleşme olmadığından yasal faize hükmedilmesi gerektiğini belirterek, İlk derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, "iş makinesi çalışması", "kepçe çalışma bedeli" açıklamasını içeren faturalara dayalı icra takibine yönelik itirazın istemine ilişkindir.

İlk derece Mahkemesince 13.04.2022 tarihinde yapılan ön inceleme duruşmasında;

"Davadaki uyuşmazlığın,

Taraflar arasında ticari ilişki olduğu, davalının kepçe çalıştırmaktan dolayı davacıya fatura borcu olduğundan bahisle başlatılan icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatı ile davalı tarafça kötüniyet tazminat taleplerine ilişkin olduğu,

-Kepçenin çalıştırılmasına ilişkin sözleşmenin ne olduğu,

-Görevli mahkeme olup olmadığı,

-Şöförlü veya şöförsüz mü kepçenin emanet edildiği,

-Kepçenin çalıştırılıp çalıştırılmadığı, kepçeyi davalı çalıştırmışsa alacak miktarı,

-Alacağın başlangıcı ve faizin miktarıyla niteliğine ilişkin olduğu anlaşıldı.

Davacı vekilinden soruldu, mahkemece yapılan tespite bir diyeceğim yoktur, tespit edilen uyuşmazlık konusunda tahkikatın yürütülmesini talep ediyoruz, ayrıca kepçenin şoförlümü şoförsüz mü kiralandığı hususunu müvekkilime sorup beyanda bulunayım, ayrıca sözleşme şifai kira sözleşmesidir, kira sözleşmesinin şoförlü olarak aracın kiralandığını biliyorum, dedi. Beyanı okundu. İmzası alındı.

DAVACI VEKİLİ" şeklinde tutanak tutulmuş, davacı vekilinin beyanının ilk bölümündeki taraflar arasındaki hukuki ilişki ile ilgili "müvekkilime sorup beyanda bulunayım" beyanı ile ikinci bölümündeki "aracın şoförlü olarak kiralandığını biliyorum" beyanı arasındaki çelişki giderilmeden, davacı vekiline müvekkilinin beyanı ile ilgili süre verilmeksizin kira sözleşmesine konu aracın şoförüyle kiraya verilmiş olduğu beyanına itibar edilerek görevli olduğunun kabulüyle ön inceleme aşaması tamamlanmış, bilirkişi incelemesi ile ilgili ara kararı oluşturulmuştur.

Bilirkişi raporunda takibe konu faturaların davacı şirkete ait ticari defterlerde "Satış Faturası" açıklamasıyla kaydedilmiş olduğu tespit edilmiştir.

Mahkemenin görevinin belirlenmesi başta olmak üzere bir hukuki uyuşmazlığın çözümlenmesi için öncelikle taraflar arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve buna ilişkin yasal düzenlemeler çerçevesinde değerlendirme yapılması gerekir. Bu belirleme ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu inceleyecek bölge adliye mahkemesi dairesinin saptanmasında da önem taşır.

Eğer taraflar arasındaki hukuki ilişki kira sözleşmesinden kaynaklanıyorsa görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesi (HMK m.4) ve kararın istinaf inceleme mercii Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15 veya 37. Hukuk Daireleri olacaktır. Eğer satım sözleşmesi söz konusu ise bu kez ticaret mahkemesi görevli olmakla birlikte istinaf mercii Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi olacaktır.

Sözleşmeye dayalı taleplerde mahkemenin varsa sözleşmeyi incelemesi; tarafların bilgisizlikle ya da gerçek iradelerini gizlemek amacıyla yaptıkları nitelemeyi (TBK m.19) dikkate almaması ve nitelemeyi bizzat yapması gerekir. Ancak bu şekilde doğru hükümlerin uygulanması mümkün olacak ve yasa yollarında da görevli Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay Dairelerinin doğru biçimde belirlenmesi sağlanacaktır.

Ortada yazılı bir sözleşme yoksa Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddesindeki ilke gereği öncelikle davacı sözleşmeden doğan edimleri göstererek nitelemeye yol göstermeli, aksi düşüncesi varsa bu kez davalı bu yükü üzerine alarak niteleme konusundaki karşı tezini belirtmelidir.

Yukarıda özetlendiği üzere sözleşmenin nitelendirilmesi davacı vekilinin ön inceleme duruşmasındaki çelişkili beyanlarına dayanmaktadır. Sözleşmenin nitelendirilmesi taraflarca ve mahkemece net bir şekilde yapılmadığından Dairemizin görevli olup olmadığı belirlenememiştir.

Açıklanan nedenle gerekli işlemlerin yapılması ve varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir. Bu amaçla HMK'nın 353/(1)-a.6. maddesi uyarınca, esası incelemeden İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 16/07/2024

e-imza e-imza e-imza