Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi E.2022/2230 K.2024/515

Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda, davanın mahkemenin görevsizliği nedeniyle usulden reddine dair hükme karşı süresi içerisinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi. Gereği görüşülüp düşünüldü:

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçelerinde özetle; müvekkili idare tarafından yapılan ihalede usulüne uygun olarak iş yapılmamasına rağmen geçici kabul ve kesin kabulün yapıldığını, bu konuda kurum çalışanları davalıların görevlerini yapmadığını ileri sürerek 10.000,00 TL alacağın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

SAVUNMA

Davalılar ayrı ayrı verdikleri cevap dilekçelerinde özetle, oluşan zarardan sorumlulukları olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; davalıların davacı kurum bünyesinde süreli sözleşme ile çalıştıkları, buna göre davacı ile davalılar arasındaki ilişkinin iş hukukuna dayandığı, davalıların tacir sıfatının bulunmadığı, uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkemenin Ankara İş Mahkemeleri olduğu gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davalıların idare emrinde 5393 sayılı Yasanın 49. maddesi kapsamında çalıştıklarını, İş Kanunu kapsamında olmadıklarından iş mahkemelerinin görevli olmadığını ileri sürmüştür.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kurum zararın tazmini istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, davanın mahkemenin görevsizliği nedeniyle usulden reddine karar verilmiş olup, hükme karşı yukarıda yazılı sebeplerle davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

6100 sayılı HMK’nın 1. maddesine göre, mahkemelerin görevleri ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzeninden olduğundan taraflarca ileri sürülmese dahi mahkemece re'sen gözetilmesi gerekmektedir.

Aynı Kanunun 2. maddesi,"(1)Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir.

(2)Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir." şeklindedir.

4857 sayılı İş Kanununun 1'inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince, 4'üncü maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, işverenler ile işveren vekillerine ve işçilerine, çalışma konularına bakılmaksızın bu Kanunun uygulanacağı belirtilmiştir.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 7036 sayılı Kanun’un görev başlığını taşıyan 5. maddesinin (a) bendinde, “5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıkları yönünden iş mahkemelerinin görevli olduğu” düzenlenmiştir.

İş sözleşmesi tarafların karşılıklı serbest iradesi ile kurulan bir iş ilişkisidir. Taraflardan birinin serbest iradesinin bulunmadığı durumda iş ilişkisinden söz edilemez.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. Maddesinin 3. Fıkrası uyarınca “Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir.

Sözleşmeli personel eliyle yürütülen hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca atama yapılamaz. Bu personelin, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş kadro unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları şarttır.

Bu fıkra uyarınca sözleşmeli olarak istihdam edileceklere ödenecek net ücret, söz konusu kadro unvanı için birinci derecenin birinci kademesi esas alınmak suretiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre tespit edilecek her türlü ödemeler toplamının net tutarının yüzde 25 fazlasını geçmemek üzere belediye meclisi kararıyla belirlenir.

Genel hükümlere göre birinci dereceden kadro ihdas edilemeyen kadro unvanları için ise o kadro unvanından ihdası yapılmış en yüksek kadro derecesinin birinci kademesi esas alınır ve yapılacak ödemenin azami tutarı yukarıda belirtilen usûle göre tespit olunur. Bu fıkra hükümlerine göre çalıştırılacak personel için İçişleri Bakanlığı unvanlar itibarıyla sınırlama getirebilir”.

4. Fıkraya göre “Avukat, mimar, mühendis (inşaat mühendisi ve harita mühendisi olmak kaydıyla) ve veteriner kadrosu bulunmayan veya işlerin azlığı nedeniyle bu unvanlarda kadrolu personel istihdamına ihtiyaç duyulmayan belediyelerde, bu hizmetlerin yürütülmesi amacıyla, haftanın ya da ayın belirli gün veya saatlerinde kısmi zamanlı olarak sözleşme ile personel çalıştırılabilir.

Kısmi zamanlı olarak çalıştırılacak personel sayısı yukarıda belirtilen her unvan için birden fazla olamaz ve bunlarla yapılacak sözleşme süresi takvim yılını aşamaz. Bunlara ödenecek net ücret, aynı unvanlı kadroların birinci derecesinin birinci kademesi için yapılması gereken bütün ödemeler toplamının net tutarının yarısını geçmemek ve çalıştırılacak süre ile orantılı olmak üzere belediye meclisi kararı ile tespit edilir.

Bu fıkra uyarınca sözleşmeli personel olarak çalıştırılanlar için iş sonu tazminatı ödenmez ve işsizlik sigortası primi yatırılmaz. Bunlardan yaptıkları başka işler sebebiyle herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tâbi olanlar için sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primi yatırılmaz ve aynı kişi birden fazla belediye veya bağlı kuruluşta çalıştırılamaz.

Aynı maddenin 5. Fıkrasına göre de, “çalıştırılacak personele her ne ad altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmaz ve ücret mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin edilmez. Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır.

Bu personele ait sözleşme örnekleri sözleşmenin imzalanmasını izleyen 30 gün içinde İçişleri Bakanlığına ve Maliye Bakanlığına gönderilir.

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesine göre sözleşmeli memur “Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, kurumun teklifi üzerine Devlet Personel Dairesi ve Maliye Bakanlığının görüşleri alınarak Bakanlar Kurulunca geçici olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri” olarak tanımlanmıştır.

Yukarıdaki açıklamalara göre 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49/3 maddesi kapsamında çalışanlarla yapılan sözleşmelerin iş sözleşmesi olmadığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesi uyarınca bu şekilde çalıştırılan kişilerin sözleşmeli personel olacağı ve işçi sayılmayacakları açıktır.( Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 24/06/2019 tarih, 2017/23225 Esas, 2019/13794 Karar sayılı ilamı)

Somut olayda, davacı vekilince davalıların 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49/3. maddesi kapsamında çalıştıkları ileri sürülmüş olup, mahkemece davalıların sözleşmeleri getirtilerek iddia edildiği gibi 5393 sayılı Yasanın 49/3. Maddesi kapsamında çalışıp çalışmadıkları değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken salt davalıların süreli sözleşme ile çalıştıklarından iş hukukuna tabi olduklarının kabulü ile iş mahkemesinin görevli olduğuna karar verilmesi hatalıdır.

Kabule göre de, aynı davada bir davalı yönünden özel görevli mahkeme bulunması halinde tüm davalılar yönünden davanın bu mahkemede görülmesi gerektiğinin düşünülmemesi ayrıca hatalıdır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6. maddesi gereğince kararın kaldırılmasına ve yukarıda açıklandığı şekilde inceleme ve araştırma yapılarak sonucuna göre kararı verilmesi için dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 28/02/2024

Başkan e-imza Üye e-imza Üye e-imza Katip e-imza