Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi E.2022/1020 K.2024/661

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalı ... Otomotiv Petrol İnşaat Kiralama AŞ vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili, 22.06.2018 tarihinde davacıya ait dava dışı ...'ın sevk ve idaresinde ... plakalı araca davalılardan ...

Otomotiv Petrol İnşaat Kiralama AŞ’ne ait ...’ün sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın çarpması sonucu meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında davacıya ait araçta hasar meydana geldiğini, davalı sürücünün asli ve tam kusurlu olduğunu, araçtaki hasarın davacının kasko şirketi tarafından karşılandığın, aracın değeri 150.000 TL’nin üzerinde olup 20.000 TL'nin üzerinde değer kaybı meydana geldiğini,

aracın tamirinin 20 gün sürdüğünü belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere HMK'nın 107/2 maddesi gereğince şimdilik 50 TL değer kaybı ile 50 TL araç mahrumiyeti tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş 29.06.2021 tarihli bedel artırım dilekçesi ile; değer kaybı talebini 12.500 TL’ye, araç mahrumiyeti talebini 1.383,75 TL ‘ye yükseltmiştir.

Davalı ..., 27.02.2021 tarihli duruşmada hem davacının sürücüsünün hem de kendisinin kusurlu olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur. Davalı ... Otomotiv Petrol İnşaat Kiralama AŞ vekili, kusur ve değer kaybına ilişkin bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, davalı şirkete ait ... plakalı aracın uzun süreli kira sözleşmesi ile dava dışı ... Tanıtım Organizasyon Ltd Şti’ne kiralandığından davalı şirketin işleten sıfatı bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davanın trafik kazası nedeniyle araçta meydana gelen değer kaybının ve araçtan mahrum kalma nedeniyle oluşan zararın tazmini istemine ilişkin olduğu, tüm dosya kapsamından.

22.06.2018 tarihinde, saat 23:00 sıralarında davalı sürücü ...'ün ... plakalı 2018 model ... marka ticari kamyoneti ile Milli Müdafa Caddesini takiben sola dönüşle Vekaletler Caddesine girişi sırasında, Milli Müdafa Caddesini takiben Güvenpark istikametine düz şekilde seyrini sürdürmekte olan dava dışı sürücü ... yönetimindeki davacı ...'ya ait ... plakalı 2015 model ... marka ticari minibüsün ön kısmına çarptığı, açıklanan şekilde gerçekleşen kazada, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere davalı sürücü ...'ün asli kusurlu, davacıya ait aracın sürücüsü dava dışı ...'ın ise tali kusurlu olduğu,

kaza nedeniyle davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybının 12.500,00 TL ve aracın yolcu taşımacılığında kullanıldığı gözetildiğinde araçtan mahrum kalmaya ilişkin zararın 1.383,75 TL olduğu, her ne kadar bilirkişi tarafından kusura ilişkin oransal bir hesaplama yapılmamış ise de;

kazanın gerçekleşme biçimi, tarafların kazanın oluşumunda ihlal ettikleri kurallar ve kusurun takdirinin hakime ait olduğu hususları birlikte gözetildiğinde tarafların ihlal ettikleri mevzuat hükümlerine göre davacı tarafın tali kusuruna karşılık olarak ortaya çıkan zarar miktarından takdiren %20 oranında indirim yapılması gerektiği, bilirkişiden kusur dağılımını oransal olarak ortaya koyan bir rapor alınmasının çözümü hukuk bilgisini gerektiren konularda bilirkişinin oy ve görüşüne müracaat edilemeyeceğine ilişkin usul ilkesine aykırı düşeceği, davalılardan ...

Otomotiv....Kiralama AŞ'nin diğer davalı ... yönetimindeki aracı uzun süreli kiraya verdiklerine dair savunmasının davaya süresi içinde cevap dilekçesi sunmamış olması nedeniyle yerinde olmadığı, öte yandan dosyaya sunulan kira sözleşmesi ve ekindeki belgelere göre davalı şirkete ait aracın 15.05.2018 - 14.06.2018 tarihleri arasında bir ay süre ile kiraya verildiği, kaza tarihinin ise 22.06.2018 günü olduğu, kaza günü itibari ile kira sözleşmesinin sona ermiş olduğu gözetildiğinde meydana gelen zarardan sorumluluğunu ortadan kaldıracak yasal koşulların oluşmadığı,

kazaya karışan araçların ticari nitelikte olduğu gözetildiğinde haksız fiil tarihinden itibaren avans faizine hükmedilmesi gerektiği kanaatiyle davanın kısmen kabulüne. 10.000,00 TL değer kaybı, 1.107,00 TL araç mahrumiyeti olmak üzere toplam 11.107,00 TL tazminatın 22.06.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş ;hükme karşı davalı ...

Otomotiv Petrol İnşaat Kiralama AŞ vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... Otomotiv Petrol İnşaat Kiralama AŞ vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; gerekçeli kararda incelenmemiş itirazları bulunduğunu, yerel mahkeme tarafından ;davalılardan ... Otomotiv....Kiralama AŞ'nin diğer davalı ... yönetimindeki aracı uzun süreli kiraya verdiklerine dair savunmanın hüküm verilirken değerlendirilmediğini, kazaya neden olan aracın dava dışı ... Tanıtım Organizasyon Ltd.

Şti'ne uzun süreli kira ilişkisi ile kiralandığını, bu hususun bilirkişi kök raporunda da tespit edildiğini, buna ilişkin uzun süreli kiralama sözleşmesinin dosyaya sunulduğunu, bu hale göre, gerçekliği resmi kayıtlar ve ödenen bedeller ile sabit uzun süreli kira ilişkisi karşısında aracın işleten sıfatının ...

Tanıtım Organizasyon Ltd.Şti'ne ait olduğunu, dolayısıyla 2918 Sayılı Kanunun 85. maddesi hükmüne göre, trafik kazası zararında işleten olarak sorumlu bulunduğunun sabit olduğunu, aynı Yasanın 3. maddesi de uzun süreli kiralama halinde kiracının işleten sayıldığını, bilirkişi raporundaki değer kaybı bedeli ve mahrumiyet zararı bedeline yönelik yaptıkları itirazların da yerel mahkemece değerlendirilmediğini belirterek istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

HMK’nun 355 maddesi gereğince davalı ... Otomotiv Petrol İnşaat Kiralama AŞ vekilinin istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Dava; trafik kazasından kaynaklanan değer kaybı ve araç mahrumiyeti istemine ilişkindir.

Davacı vekili, 22.06.2018 tarihinde davacıya ait ... plakalı araca davalıların işleteni ve sürücü olduğu ... plakalı aracın çarpması sonucu meydana gelen kazada davacıya ait araçta değer kaybı oluştuğunu tamir süresince araç mahrumiyeti zararı olduğunu belirterek değer kaybı ve araç mahrumiyetinin davalılardan tahsilini talep etmiş mahkemece davacıya ait araç sürücüsünün %20, davalı sürücünün %80 kusurlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı ... Otomotiv Petrol İnşaat Kiralama AŞ vekili işleten sıfatına, tazminat miktarına yönelik istinaf sebepleri ileri sürmüştür.

1-Davalı ... Otomotiv Petrol İnşaat Kiralama AŞ vekili kazaya karışan ... plakalı aracın uzun süreli kira sözleşmesi ile dava dışı şirkete kiralandığını belirterek işleten sıfatına itiraz etmiştir.

İşleten tanımı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatı belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçütten yararlanılmıştır. Şekli ölçüte göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir.

Maddi ölçüte göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüttür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi ise “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip,

bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir.

Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halel getirecek bir sonuç yaratmaması şarttır.

Somut olayda, ... plakalı aracın kayden maliki davalı ... Otomotiv Petrol İnşaat Kiralama AŞ olup, davalı vekili; aracın 15.05.2018 tarihli uzun süreli kira sözleşmesi ile ... Tanıtım Organizasyon Ltd. Şti ‘ne kiralandığını belirterek, 15.05.2018 tarihli kira sözleşmesini sunmuştur. Sunulan kira sözleşmesinden 15.05.2018 tarihli kira sözleşmesi gereği aynı gün ... plakalı aracın dava dışı ...

Tanıtım Organizasyon Ltd Şti'ne teslim edildiği, 14.06.2018 tarihinde kiracı tarafından aracın kiralayan şirkete iade edildiği dolasıyla 22.06.2018 kaza tarihini kapsayan kira sözleşmesi sunulmadığı anlaşıldığından 15.08.2018-14.06.2018 tarihli kira sözleşmesinin kaza tarihi kapsamadığı ve aksinin de davalı tarafından ispatlanamamış olması nedeniyle davalı şirketin davacının zararından işleten olarak sorumlu tutulmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

2-Davalı işleten vekili değer kaybı ve araç mahrumiyeti zararına itiraz etmiştir.

Hükme esas 29.03.2021 tarihli kök ve 20.06.2021 tarihli ek raporda davacıya ait ... plakalı 2015 model ... marka ... tipi minibüsün dava konusu kaza sonucu ön ve alt kısmından hasarlandığı, aracın onarımının 2 ayrı yerde yapıldığı, ...

Otomotiv firmasına ait faturalara göre yedek parça bedelinin KDV hariç 19.068.49 TL, onarım işçiliği tutarının KDV hariç 6.100.00 TL olduğu, aracın 26.5.2015 tarihinde trafiğe çıktığı, kaza tarihinde 214816 km'de olduğu ... plakalı aracın kasko sigorta şirketi tarafından hazırlanmış 26.7.2018 tarih, ...

18076 no'lu kasko ekspertiz raporunda, aracın hasarsız 2. el ederinin 143.000 TL, sigorta bedelinin de 148.000 TL olduğunun belirtildiği, bu kaza nedeniyle araçta 24.831,79 TL tutarında hasar meydana gelmiş olduğu, dosyada hasarlı araca ait yeterli sayıda fotoğraf bulunduğu, dava konusu kaza nedeniyle ... plakalı, ... marka ... tipi 2015 model aracın kazadan evvel hasarsız haldeki ve kaza nedeniyle onarımı yapıldıktan sonraki 2. el cari fiyatı arasındaki farkın tespiti yöntemi ile yapılmak üzere sigorta değeri 148.000.00 TL olan aracın, kaza tarihindeki 2. el 145.000.00-155.000.00 TL bandında olduğu,

bu durumda 2.El serbest piyasa hasarsız aracın ortalama satış fiyatının 150.000.00 TL olduğu, onarımlar yapılmış aynı aracın 2.el piyasasında 136.00.00-140.000.00 TL'ye alıcı bulabileceği, 2. el serbest alım-satım piyasasında hasarsız ve onarım yapıldıktan sonraki ortalama değerleri arasında 150.000.00—137.500.00 - 12.500.00TL'lık bir değer kaybı oluşacağı, söz konusu kaza nedeniyle ... plakalı aracın onarımı için 7 günlük bir süreye ihtiyaç duyulduğu, aracın bu süre zarfında Balgat-Kızılay arasında yolcu taşıma işi yapamadığı bu nedenle bir gelir kaybına uğradığı,

Ankara Minibüsçüler Esnaf Odasından gelen 30.4.2021 tarihli cevabi yazıda minibüsün ayda 28 gün çalıştığı ve aylık net gelirlerinin (5.130.00 - 5.940.00 TL/ay) ortalama 5.535.00 TL/ay olduğu bildirilmiş olmakla buna göre davacının 7 günlük mahrumiyet zararının 1.383,75 TL olacağı bildirilmiş olup bilirkişinin kök ve ek raporu dosya içeriğine uygun hüküm kurmaya yeterli ve elverişli görülmüştür.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, gerekçede dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle uzman bilirkişi raporunda belirtilen hususların hükme esas alınmasında, davalı ... Otomotiv Petrol İnşaat Kiralama AŞ tarafından kaza tarihini kapsayan uzun süreli kira sözleşmesi sunulmamış olması nedeniyle davacının zararından işleten sıfatı ile sorumlu tutulmamasında bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı ... Otomotiv Petrol İnşaat Kiralama AŞ vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.