Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi E.2023/319 K.2025/332

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı asıl ve birleştirilen dosya davacıları ... ve ... vekili, davalı ... Sigorta Şirketi vekili ve davalı ... Seyahat Tic. Ltd. Şti vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Asıl dava dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 23.01.2020 tarihinde, davalı ... idaresindeki, davalı ... Seyahat Tic. Ltd. Şti adına kayıtlı, davalı ... Sigorta AŞ'ne zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı ... plakalı aracın davacının annesi ...’ın yolcu olarak bulunduğu ... plakalı araç ile çarpışması sonucu ...’ın vefat ettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 500,00TL destekten yoksun kalma tazminatı, 500,00 TL maddi zararın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; ıslah dilekçesi ile destekten yoksun kalma tazminatı talebini 3.851,19 TL’ye yükseltmiştir.

Birleştirilen 2021/260 Esas sayılı dosyada davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle. 23.01.2020 tarihinde, davalı ... idaresindeki, davalı ... Seyahat Tic. Ltd. Şti adına kayıtlı, davalı ...

Sigorta AŞ'ne zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı ... plakalı aracın davacı idaresinde bulunan ... plakalı araç ile çarpışması sonucu araçta yolcu olan ...’ın vefat ettiğini belirterek davacı için destekten yoksun kalma tazminatı 500,00TL ve maddi zararın tazmini olarak 500,00TL’nin tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, manevi tazminat olarak 150.000,00TL'nin davalılar ..., ... Seyahat Tic. Ltd. Şti ve ...

Sigorta Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş; ıslah dilekçesi ile destekten yoksun kalma tazminatı talebini 107.688,10TL'ye yükseltmiştir.

Davacılar vekili, 22.12.2020 havale tarihli dilekçesinde, maddi zarara ilişkin taleplerinin cenaze/defin gideri, müteveffanın borç ödemeleri, vefat sonrası taşınma giderleri, mevlüt ve yemek giderlerine ilişkin olduğunu bildirmiştir.

Birleştirilen 2021/883 Esas sayılı davada davacılar ... ve ... vekili dava dilekçesinde özetle; meydana gelen kaza nedeniyle davacı ...’ın ve davacı ...’ın annesi olan ...’ın vefat ettiğini belirterek davacı ... için 150.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 150.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline (sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı) karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Seyahat Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin işleteni olduğu ... plaka sayılı araç sürücüsünün hiçbir kusuru bulunmadığını, iddia olunan maddi zararlara ve yoksun kalınan gelir desteğine ilişkin hiçbir somut belge ve hukuki dayanak bulunmadığını, bu sebeple davacı tarafın haksız olan maddi zarar ve destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinin reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalı ...

Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu trafik kazasına karışan ... plakalı aracın Birleşik Kasko Sigorta Poliçesinin davalı şirket tarafından düzenlendiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte davalının sorumluluğunun poliçe limitleri ile sınırlı olduğunu, maddi tazminat talepleri bakımından sorumluluğun ancak ZMMS teminat limitinin tüketildiği hallerde başlayacağını, henüz ZMMS limitleri tüketilmediğinden davalının sorumluluğu bulunmadığını, davacı iddialarını kabul etmediklerini, sigorta şirketi başvuru yapılmadığını, davanın usulden reddi gerektiğini, zamanaşımı itirazlarının da mevcut olduğunu,

husumet yönünden davanın reddi gerektiğini, hesaplanacak tazminattan hatır taşıması ve müterafik kusurun tenzili edilmesini,, kabul anlamına gelmemek üzere faizin dava tarihinden itibaren yasal faiz olması gerektiğini, manevi tazminatın zenginleşme aracı olarak kullanılmaması gerektiğini, davacı taleplerinin fahiş olduğunu savunmuştur.

Davalı ... ve davalı ... Sigorta AŞ, tebliğ edilen dava dilekçesine karşı cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonunda; dosyadaki bilgi ve belgelere göre, dava konusu kazanın 23.01.2020 günü saat 06.45 sıralarında ... adına kayıtlı sürücü ... idaresindeki ... plaka sayılı aracıyla kontrolsüz kavşağa girdiği esnada aracının sağ ön kısmına, ... Seyahat İnş. Tur. Gıda ve Tic. Ltd.

Şti. adına kayıtlı sürücü ... in idaresindeki ... plaka sayılı servis otobüsünün ön tampon kısmı ile vurması ve araçların ikisininde ağaçlara vurması sonucu ölümlü yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, kazanın meydana gelmesinde desteğin yolcu olarak bulunduğu araç sürücüsünün %75, davalı sürücünün %25 oranında kusurlu olduğu, kazaya karışan ... plaka sayılı araç, davalı ... Sigorta AŞ'ne zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile davalı ...

Sigorta Şirketine birleşik kasko sigorta poliçesi ile

sigortalı olup, artan mali sorumluluk manevi tazminat limiti 2.500.000,00TL olduğu, davacıların destekten yoksun kalma zararının hesaplanması yönünden aktüer bilirkişiden rapor alındığı, raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu, davacıların maddi zarar kalemine ilişkin iddialarını ise ispat edemediği, TBK’nın 56. Maddesi gereğince davacılar lehine manevi tazminat koşullarının oluştuğu gerekçesi ile asıl davada, davanın kısmen kabulüne, 3.851,19TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan yasal faizi ile müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, davalılardan ...

Sigorta için faizin başlangıç tarihinin dava tarihi, diğer davalılar için kaza tarihi olan 23.01.2020 olarak belirlenmesine; birleşen 2021/260 Esas sayılı dosyada, davanın kısmen kabulne, 107.688,10TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan yasal faizi ile müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, davalılardan ... Sigorta AŞ nin sorumluluğunun ZMSS poliçesi miktarı kadar, ...

Sigorta AŞ'nin sorumluluğunun İMSS poliçesi miktarı kadar sınırlı tutulmasına, davalılardan ... Sigorta için faizin başlangıç tarihinin dava tarihi, davalılardan ... Sigorta için faizin başlangıç tarihinin 24.07.2020, diğer davalılar için kaza tarihi olan 23.01.2020 olarak belirlenmesine, davacı tarafın manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, 50.000,00TL manevi tazminatın davalılar ... Sigorta AŞ, ... ve ... Seyahat...Ltd.

Şti.'den kaza tarihi olan 23.01.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davalı ... Sigorta AŞ nin sorumluluğunun poliçe limitiyle sorumlu tutulmasına, faizin başlangıç tarihi olarak bu davalı için dava tarihi olarak belirlenmesine; birleşen 2021/883 Esas sayılı dosyada, davanın kısmen kabulüne, davacılardan ... için 40.000,00TL, ... için 40.000,00TL manevi tazminatın davalılar ...

Sigorta AŞ, ... ve ... Seyahat Tic. Ltd. Şti'den kaza tarihi olan 23.01.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiş, karara karşı asıl ve birleştirilen dosya davacıları ... ve ... vekili, davalı ... Sigorta Şirketi vekili ve davalı ... Seyahat Tic. Ltd. Şti vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Asıl ve birleştirilen dosya davacıları ... ve ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; asıl davada, müteveffanın vefatı nedeniyle yapılan bazı harcamalar için talepleri olduğunu, bu hususun araştırılmadığını, davacılar aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, birleşen davada davacılar lehine hükmedilen manevi tazminatın az olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta Şirketi vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davalı şirketin sorumluluğunun ZMSS poliçesi limitlerini aşan kısım ile sınırlı olduğunu, manevi tazminatın zenginleşme aracı olamayacağını, kusur yönünden Adli Tıp Kurumundan rapor alınması gerektiğini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Seyahat Tic. Ltd. Şti vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kazanın meydana gelmesinde davalı şirkete ait araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığını, davacılar lehine hükmedilen manevi tazminatın fazla olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen gözetilerek inceleme yapılmıştır.

Asıl ve birleştirilen dosyalarda dava trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Dava. 23.01.2020 tarihinde ... adına kayıtlı sürücü ... idaresindeki ... plaka sayılı aracın kontrolsüz kavşağa girdiği esnada aracının sağ ön kısmına, ... Seyahat İnş. Tur. Gıda ve Tic. Ltd.

Şti. adına kayıtlı sürücü ...'in idaresindeki ... plaka sayılı servis otobüsünün çarpmasından sonra her iki aracında ağaçlara çarpması sonucu meydana gelen kazada ... plakalı araçta yolcu olarak bulunan ...'ın vefat ettiği, asıl ve birleştirilen dava dosyasında müteveffanın çocukları ..., birleştirilen dava dosyasında müteveffanın eşi ... tarafından açılan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece davaların kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı asıl ve birleştirilen dosya davacıları ... ve ... vekili, davalı ...

Sigorta Şirketi vekili ve davalı ... Seyahat Tic. Ltd. Şti vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

1-Mahkemece, kazanın meydana gelmesinde kusur oranının belirlenmesi yönünden hükme esas alınan 25.04.2022 tarihli bilirkişi raporunda; kazanın kontrolsüz kavşakta meydana geldiği, desteğin yolcu olarak bulunduğu araç sürücüsü davacı ...’ın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı araç ile Ergi sokak üzerinde seyir halindeyken Ata caddesi kavşağına geldiği esnada hızını aracının hızını yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmadığı, dikkat ve özen yükümlülüklerine uymadığı, yola gereken dikkat ve özeni göstermediği, geçiş hakkı olan araca ilk geçiş hakkını vermediği,

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 57/c-2 maddesinde yer alan motorlu araçlardan soldaki sağdan gelen araca, geçiş hakkını vermek zorundadırlar kuralını ihlal ettiğinden %75 oranına asli kusurlu, davalı ...’in ise kavşağa geldiğinde sokak içerisinden kontrolsüz şekilde bir aracın gelebileceğini, seyir halindeyken aracının hızını, aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmaması nedeniyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak kuralını ihlal ettiğinden %25 oranında tali kusurlu olduğunun belirtildiği,

raporun, kaza tespit tutanağındaki bilgiler ve kazanın oluşumu ile uyumlu olduğu, makine mühendisi bilirkişiden alınan ve tarafların itiraz ettiği kusur raporu ile çelişkili olmadığı, iki raporun birbirini doğruladığı anlaşılmakla davalı ... Seyahat Tic. Ltd. Şti vekilinin kusur oranına yönelik istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

2-Davacı ... vekili asıl dava dosyasında annesinin ölümümü nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve ayrıca maddi tazminat talebinde bulunmuş, 22.12.2020 tarihli açıklama dilekçesi ile maddi tazminat talebinin mezar yapımı için 2.300 TL, defin işlemleri Niğde de yapıldığından ulaşım için 500,00 TL, barınma için 500,00 TL, aile içi merhumun borç ödemeleri için 900 Dolar ve 1 Çeyrek altın, vefattan sonra taşınma giderleri için 4.000,00 TL, esnafa ve komşulara borç için 500,00 TL, taziyedeki ve mevlütteki yemekler için 400,00 TL olduğu belirtilmiş ise de talep edilen zarar kalemlerine ilişkin dosyaya bir delil sunulmadığı,

zararın ispat edilemediği gibi dolaylı zararlardan da davalıların sorumlu tutulamayacağı anlaşılmakla maddi tazminat talebin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3-Davacıların manevi tazminat istemi TBK’nın 56. maddesine dayanmakta olup, bu maddeye göre belirlenecek tazminatın zarara uğrayanda bir giderim duygusu yaratması gerektiği açıktır.. Manevi tazminat, zarara uğrayanda, manevi huzuru gerçekleştirecek ve tazminata benzer bir fonksiyonu da olan özgün bir nitelik taşır. Manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir.

Zarar görenin zenginleşmemesi, zarar sorumlusunun da fakirleşmemesi gerekmektedir. Takdir edilecek miktarın, mevcut halde elde edilmek istenen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.6.1976 günlü ve 7/7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde de takdir edilecek manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir.

Bunlar her olaya göre değişebileceğinden, hakim bu konuda takdir hakkını kullanır iken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli de gözönünde tutularak, hak ve nesafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır. Zira, Türk Medeni Kanununun 4. maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hakimin hukuka ve hakkaniyete göre hükmedeceği öngörülmüştür.

Somut olayda, 23.01.2020 tarihinde meydana gelen davacıların annesi ve eşi olan ...'ın vefatı ile sonuçlanan kazada; olayın meydana geliş şekli, somut olayın özellikleri , zararın ağırlığı, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, kaza tarihindeki paranın alım gücü göz önünde bulundurulduğunda, davacılar yönünden belirlenen tazminat miktarının hak ve nesafet kuralları çerçevesinde uygun olduğu görülmüş, taraf vekillerinin bu hususa yönelik istinaf sebeplerinin reddi gerekmiştir.

+-Birleştirilen Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/883 Esas 2021/886 Karar sayılı dosyasında; dava konusu kazada davacı ...’ın eşi olan ...’ın vefat ettiği belirtilerek davacı için destekten yoksun kalma tazminatı 500,00TL ve maddi zararın tazmini olarak 500,00TL’nin, kazaya neden olan ... plakalı aracın sürücüsü ..., işleteni ... Seyahat Tic. Ltd. Şti , zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalayan ...

Sigorta AŞ ve ihtiyari mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalayan ... Sigorta Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir. Davalı ... Sigorta Şirketi, aracın ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı olduğundan sorumluluğu zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi limitini aşan kısma ilişkindir.

Mahkemece davacının belirlenen ve hüküm altına alınan maddi zararının 107.688,10 TL olduğu, bu miktarın zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi limiti (410.000,00 TL) içerisinde kaldığı anlaşıldığından davacının maddi zararı yönünden davalı ... Sigorta Şirketine yönelik davasının reddine karar verilmesi gerekirken diğer davalılarla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması isabetli olmamıştır.

Bu husus, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, ilk derece mahkemesi kararının bu yönden kaldırılması ve yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle, asıl ve birleştirilen dosya davacıları ... ve ... vekili ve davalı ... Seyahat Tic. Ltd. Şti vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1maddesi gereğince esastan reddin, davalı ... Sigorta Şirketi vekilinin istinaf başvurusunun birleşen 2021/260 Esas sayılı dosya yönünden kabulü ile kesinleşen yönler ve istinaf sebebi yapılmayan hususlar korunarak ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, HMK'nın 353/1.b.2.maddesi gereğince birleştirilen davada yeniden esas hakkında karar verilmesine, , ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

III - İSTİNAF HARÇ VE YARGILAMA GİDERLERİ YÖNÜNDEN

1-Davalı sigorta şirketi tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde davalıya iadesine,

2-Davalı sigorta şirketi tarafından yapılan 66,00 TL istinaf yargılama gideri ile 220,70 TL istinaf kanun yolu harcının davacı ...'dan tahsili ile davalıya verilmesine,

3-İstinaf başvurusu nedeniyle asıl ve birleştirilen dosya davacıları ... ve ...'dan alınması gereken 615,40 TL istinaf maktu karar harcından başvuru sırasında peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50 TL harcın davacılardan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ... Seyahat Tic. Ltd. Şti'nden alınması gerekli 16.499,54 istinaf nispi karar harcından peşin alınan 2.693,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 13.806,54 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

5- Taraflarca yatırılan istinaf gider avansından kullanılmayan kısım var ise HMK'nun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde ilgililerine iadesine, 6-Kararın tebliği, kesinleştirme, harç ikmali işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 13.03.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

Başkan Üye Üye Katip

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.