Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi E.2024/200 K.2025/1587

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili ve davalı ... Otobüsleri Anonim Şirketi vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili, 05.12.2021 tarihinde, davalı ... Otobüsleri Anonim Şirketi'ne ait, davalı ... Sigorta Anonim Şirketine zorunlu mali sorumluluk sigortası ile, ...

Sigorta Anonim Şirketine ihtiyari mali sorunluluk sigortası ile sigortalı ... plakalı yolcu otobüsünün yolcu alma ve indirmenin yasak olduğu Dumlupınar Bulvarının tam ortasında otobüste yolcu olan bulunan davalı ...'yi indirdiği esnada, adı geçen yolcunun davacıya ait ve davacının sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın önüne birden atlaması sonucu meydana gelen trafik kazası neticesinde davacının aracında oluşan hasar nedeniyle değer kaybı meydana geldiğini, davalılardan ...

Otobüsleri Anonim Şirketi sürücüsünün olay yerini terk ettiğini, kazanın meydana gelmesinde otobüs sürücüsü ile yolcu ...'nin kusurlu olduğunu, davacıya atfedilebilecek herhangi bir kusurun bulunmadığını belirterek HMK'nın 107.maddesi gereğince belirsiz alacak davası olarak 1.000,00 TL değer kaybının davalı sigorta şirketleri yönünden arabuluculuk başvuru tarihinden itibaren avans, araç işleteni otobüs firması ve yaya yönünden kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesini istemiş, yargılama sırasında taleplerini sadece davalılardan ...

Sigorta Anonim Şirketi, ... ve ... Anonim Şirketi yönünden 20.000,00 TL olarak artırmıştır.

Davalı ... vekili, meydana gelen kazada davalı ...'nin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, düzenlenen kaza tespit tutanağının gerçeği yansıtmadığını, davacının aracında meydana gelen değer kaybından davalı ...'nin sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili, sigortalı araç sürücüsü ...'ın kazanın meydana gelmesinde herhangi bir kusuru bulunmadığından, zorunlu mali sorumluluk sigortacısı şirketin de sorumluluğunun bulunmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla yapılacak hesaplamanın Genel Şartlara göre yapılması gerektiğini, avans faiz talep edilmesinin de hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Otobüsleri Anonim Şirketi vekili, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin şirketin merkezinin bulunduğu Bursa Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davalı ... Otobüsleri Anonim Şirketi'nin ... plakalı yolcu otobüsünün maliki olmadığı gibi, araç sürücüsü ...'ın işvereni de olmadığını, aracın Maliki ... Seyahat Taşımacılık Turizm İnşaat Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin aracı 12.11.2021 tarihli kira sözleşmesi ile ...'e kiraladığını, bu nedenle husumetin araç maliki ve kiralayanlara yöneltilmesi gerektiğini, davanın zamanaşımı süresinden sonra açıldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, yapılan yargılama sonunda; davalı ... Sigorta Anonim Şirketine zorunlu mali sorumluluk sigortası ile, diğer davalı ... Sigorta Anonim Şirketine ihtiyari mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı, ...

Otobüsleri Anonim Şirketinin işleteni olduğu ... plakalı yolcu otobüsü sürücüsünün davalı yolcu ...'yi park kuralları ile yolcu indirme kurallarına aykırı şekilde indirdiği, davalı yolcunun gerekli dikkat ve özeni göstermeden hareket etmesi sonucu davacının sevk ve idaresindeki aracın kazaya karıştığı ve mahkemece alınan bilirkişi raporuna göre, dava dışı yolcu otobüsü sürücüsünün %75, davalı yolcu yaya ...'nin %25 oranında kusurlu olduğunun, davacı sürücü ...'ın kusursuz olduğunun belirtildiği, davacının davadan önce davalı ...

Sigorta Anonim Şirketine KTK'nın 97.maddesi gereğince başvuruda bulunmadığı, bahse konu davalı yönünden dava şartının yerine getirilmediği, mahkemece alınan bilirkişi raporuna göre, davacının aracının kazadan önceki hâli ile kaza sonrası hâli arasındaki değer kaybının 20.000,00 TL olduğunun tespit edildiği, davalı ...

Sigorta Anonim Şirketi aleyhine davanın ihtiyari mali mesuliyet sigortası sigortacısı sıfatıyla açıldığı, belirlenen değer kaybı tutarının zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçe limitini aşmadığından, davalı ... Sigorta Anonim Şirketinin sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle davacının davalı ... Sigorta Anonim Şirketi yönünden açtığı davanın dava şartı yokluğundan reddine, davalı ...

Sigorta Anonim Şirketi hakkındaki davanın reddine, diğer davalılar hakkındaki davanın kabulüne, 20.000,00 TL değer kaybı tazminatının kaza tarihi olan 05/12/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal oranda temerrüt faiziyle birlikte davalılar ... Otobüsleri Anonim Şirketi ile davalı ...’den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili ve davalı ...

Otobüsleri Anonim Şirketi vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davacının haklarını korumak ve davalılar açısından kazanılmış usûli müktesep hak teşkil etmemesi, yeni yürürlüğe girecek kamu düzenine ilişkin olan asgari ücret artışlarından, yasal ve içtihat değişikliklerinden yararlanabilmek için davacı aleyhine verilen kısımların kaldırılmasını talep ettiklerini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı ... Otobüsleri Anonim Şirketi vekili istinaf başvuru dilekçesinde; mahkemece hükme esas alınan kusur raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, keşif yapılmadan eksik incelemeyle kusur oranlarının belirlendiğini, kaza tespit tutanağında davalı yaya ...'nin kazanın meydana gelmesinde %100 kusurunun olduğunu ikrar ettiğini, dosyaya sundukları görsellerden de anlaşılacağı üzere meydana gelen kazanının ...

Alışveriş Merkezi önünde gerçekleştiğini, bahse konu yerin yolcu almak ve indirmek için yasaklı bir yer olmadığını, davalı şirketin ... plakalı yolcu otobüsünün maliki olmadığı gibi, araç sürücüsü ...'ın işvereni de olmadığını, aracın maliki ...

Seyahat Taşımacılık Turizm İnşaat Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin aracı 12.11.2021 tarihli kira sözleşmesi ile ...'e kiraladığını, bu nedenle husumetin araç maliki ve kiralayanlara yöneltilmesi gerektiğini, değer kaybına ilişkin bilirkişi raporunun da hüküm kurmaya elverişli olmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar re'sen gözetilerek inceleme yapılmıştır. Dava, trafik kazasından kaynaklanan araç değer kaybı nedeniyle tazminat istemine ilişkindir. 1-Davacı vekilinin istinaf sebeplerinin incelenmesinde;

İstinaf mahkemesi denetim mahkemesi olup, HMK'nın 341. maddesi gereğince ilk derece mahkemeleri tarafından verilen kararda usûl ve yasaya aykırılık olması nedeniyle, kararda hatalı olan hususlar belirtilmek suretiyle, karar tarihi itibariyle ilk derece mahkemesi tarafından yapılan değerlendirme çerçevesinde karar istinaf edilebilir.

HMK'nın 357. maddesinde düzenlenen istinaf aşamasında yapılamayacak olan işlemler de gözetildiğinde, karar tarihi itibariyle verilen kararın hatalı olduğuna ilişkin somut ve haklı bir sebep ileri sürülmeden sırf karardan sonra usûli hakkın korunması için verilen dilekçe, yasal anlamda ilk derece mahkemesi kararının istinafına yönelik sebep olmadığından, davacı vekilinin bu kapsamda ilk derece mahkemesi kararında hukuka aykırılığa dayalı sebep içermeksizin, sırf usûlü kazanılmış hakkın korunmasına yönelik talep çerçevesindeki istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden lehine usûli kazanılmış hak bahşetmeyecektir.

Bu nedenle ilk derece mahkemesi tarafından verilen karara yönelik istinaf sebebi içermeyen dilekçesi HMK'nın 352 ve 355 maddesi gereğince sadece kamu düzenine aykırılığa ilişkin sebepler çerçevesinde incelenmiş ilk derece mahkemesi kararında kamu düzenine aykırılık görülmediğinden istinaf talebinin reddi gerekmiştir.

2-Davalı ... Otobüsleri Anonim Şirketi vekilinin istinaf sebeplerinin incelenmesinde;

Dava konusu kazadan sonra düzenlenen kaza tespit tutanağında, sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı otomobili ile Dumlupınar Bulvarı üzerinde bağlantı yolunda Ankaralılar Cadde istikametine seyirle Tuna Parkı önüne geldiğinde, Dumlupınar Bulvarı üzerinde bağlantı yolu henüz başında otobüsten inerek yolun karşı tarafına Tuna Parkı istikametine geçen yaya ...'ye sola manevra ile beraber çarpıp, sola gidip, refüje çarptıktan sonra yolun sağına doğru giderek duruşa geçtiği yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazasının meydana gelmesinde yaya ...'nin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 68/1-c kuralını ihlâl ettiği, ... plakalı araç sürücüsü ...'ın kural ihlâlinin bulunmadığı belirtilmiştir.

Mahkemece bilirkişi heyetinden alınan 02.04.2023 tarihli bilirkişi raporunda, dava dışı ...'nin, sevk ve idaresindeki davalı ...

Otobüs firmasına ait ... plakalı yolcu otobüsü ile gece vakti, yerleşim yeri içinde Dumlupnar Bulvarı üzerinde İnönü Bulvarı istikametine seyri sırasında, aracından inmek isteyen yolcusunu sadece durak olarak belirlenmiş yerlerde mevzuat hükümlerine uygun biçimde indirmesi gerekirken, aksine hareket edip, dosya içerisinde bulunan olay yeri ve araçların fotoğraflarına göre durmasının ve yolcu indirmesinin yasak olduğu olay yeri Tuna Parkı önünde, kurallara aykırı bir şekilde yolun en sağında yanaşmadan yan yol ayrımı, yol içi refüj başında otobüsü duruşa geçirip,

yan yol üzerinden geriden gelen araç trafiğini gerektiği şekilde kontrol etmeksizin aracın orta kapısını açarak, yan yol içine iniş yaptırdığı davalı yolcu yaya ...'nin yan yol üzerinde seyreden davacı sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın çarpmasına sebebiyet verdiği kazanın oluşumunda 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 58 ve 60/d maddelerini ihlâli nedeniyle %75 oranında asli kusurlu olduğu, davalı yaya ...'nin, yolculuk yaptığı ...

Otobüs Firmasına ait ... plakalı ve olay yerinde duran yolcu otobüsünden yan yol ayrımı yol içi refüj başından orta kapıdan dışarıya adımını attığı anda otobüsün yolun neresinde durduğunu anlamasının mümkün olmadığı,

bu nedenle aydınlatmanın mevcut olduğu olay yerinde otobüsten indiği yerin yol içi olduğunu görmesine rağmen sağını ve solunu kontrol etmeksizin aniden yolun karşısına geçmeye çalıştığı sırada sağından gelmekte olan davacı sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın kendisine çarpmasıyla yaralandığı trafik kazasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 68/c maddesini ihlâl etmesi nedeniyle %25 oranında tali kusurlu olduğu, davacı sürücü ...'ın, sevk ve idaresindeki ... plakalı aracı ile gece vakti, yerleşim yeri içinde olay yeri yan yol üzerinde seyri sırasında sol tarafında yol içi refüj başında duran ...

Otobüs Firmasına ait ... plakalı yolcu otobüsünün orta kapısından yol içine iniş yaparak aniden seyir şeridine çıkış yapan yolcu yaya ...'ye çarpması sonucu meydana gelen ve ani gelişen trafik kazasında alabileceği etkili önlem bulunmadığından kusursuz olduğunun belirtildiği, raporun kaza tespit tutanağı, toplanan deliller ve kazanın oluş şekline uygun olduğu ve hükme esas alınmasında isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde; özellikle, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının aracında meydana gelen değer kaybının, yerleşik Yargıtay uygulamalarına uygun şekilde aracın modeli, kilometresi, hasarın ağırlığı, yapılan onarım işlemleri, değişen ve boyanan parçaların özellikleri gibi hususlar gözetilerek aracın kaza tarihi itibariyle ikinci el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış hali ile ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre belirlenmiş olmasında bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı ... Otobüsleri Anonim Şirketi vekilinin kusur oranına ve belirlenen değer kaybına yönelik istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun hukuki sorumluluğa ilişkin düzenlemeler "Hukuki Sorumluluk ve Sigorta" başlıklı 8.kısım 85/1.maddesinde, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi hâlinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.

Motorlu aracın karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına ya da bir şeyin zararına neden olmasından işleten sorumlu olup, bu sorumluluğun tehlike sorumluluğu olduğu, aracın karayolunda kullanılmasından yarar sağlayan işletenin meydana gelebilecek tehlikeler ve hasarlardan kusursuz sorumluluğu bulunduğu, işletenin tehlike sorumluluğundan kurtulmasını düzenleyen KTK'nın 86. maddesine göre kazanın mücbir sebepler, zarar görenin veya üçüncü kişilerin ağır kusurundan kaynaklandığının ispatlanması gerektiğinden, davalı ...

Otobüsleri Anonim Şirketi tarafından kesilen biletle araçta yolcu olarak seyahat eden ve kaza yerinde otobüsten inan davalı ...'nin ve otobüs sürücüsünün kusuru ile meydana gelen kaza nedeniyle davalı işleten ... Otobüsleri Anonim Şirketi'nin de doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumluluğunun bulunduğu anlaşıldığından davalı ... Otobüsleri Anonim Şirketi vekilinin husumete yönelik itirazı da yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, dosya içeriğine kararın dayandığı delillerle gerektirici nedenlere delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda davalı ... Otobüsleri Anonim Şirketi vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1.b.1maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.