Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi E.2022/450 K.2024/228

Eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talepli davada mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle; müvekkili ile davalı arasında 04.06.2016 tarihli ...'na (...) sunulan ... ada ...parselde süt işletmesi tesisi inşasına ilişkin sözleşmenin akdedildiğini, iş süresinin 120 gün olduğunu, davalının edimini yerine getirmediğini, malzemeleri temin etmediğini, gerekli elemanları çalıştırmadığını, müvekkili tarafından sözleşmenin 29.07.2016 tarihli ihtarname ile haklı nedenle feshedilerek davalıya bildirildiğini, şantiyeyi terk etmesinin istendiğini, 2016/5 D.İş sayılı dosyada davalı tarafından sözleşme kapsamında yapılan imalatların ve bedellerinin 57.276,94 TL olarak belirlendiğini, davalıya seri numarası,

keşide tarihi ve bedelleri yazılı toplam 446.000 TL tutarlı çeklerin verildiğini, çeklerin süresinde ibraz edilerek tahsil edildiğini, müvekkilinin sözleşmeden dönme hakkını kullandığını öne sürerek davalının yaptığı imalat bedeli müvekkili tarafından yapılan ödemeden mahsup edilerek şimdilik 10.000 TL'nin tahsiline karar verilmesini dava etmiş; kısmi ıslah ile talebini 388.723,06 TL'ye artırmıştır.

Davalı vekili özetle; müvekkilinin sözleşme ve keşif özetinde belirtilen imalatlar için gerekli malzemeleri temin ettiğini, davacının sözleşme gereğince sağlamakla yükümlü olduğu müteahhit feragat belgesi, yüklenici adına zeyilname, yapı ruhsatı için noter sözleşmesi ve yapı ruhsatı ile KDV muafiyet belgesi gibi evrakları müvekkiline teslim etmediğini, müvekkilinin bunlara rağmen şantiye sahasında çalışmalara devam ettiğini, SGK açılışını yaptırdığını, mühendis ve taşeron bulundurmak suretiyle ödeme yapılan kısmın üzerinde işi tamamladığını, belirttiği imalatlara ilişkin sözleşmelerin akdedildiğini, ödemelerin yapıldığını,

davacının gönderdiği ihtarname ile sözleşmeyi iş süresi 120 gün olduğu halde 2 ay dahi dolmadan haksız olarak, tek taraflı feshettiğini, müvekkili çalışanlarının şantiye alanına girişini engellediğini, malzemelere el koyduğunu, müvekkili ve taşeronu tarafından yapılan işlere ilişkin 01.08.2016 tarihli tutanak düzenlendiğini, imalat durumunun çizim ve yüzdelerle belirlendiğini ve akabinde 06.08.2016 tarihinde tamamlanan kaba işlerle ilgili olarak 114.980 TL tutarlı hakediş tutanağının düzenlendiğini,

müvekkili tarafından tamamlanan işlerin birim fiyatlarla bedeli ile el konulan demirbaş ve malzemelerin bedelleri toplamının 711.195,42 TL olduğunu, bu tutarın müvekkiline yapıldığı belirtilen 446.000 TL ödemenin çok üzerinde bulunduğunu, yine müvekkili tarafından yapılan imalatlar, malzemeler vs. ye ilişkin olup, 235.462,54 TL tutarlı fatura ve sevk irsaliyelerinin düzenlendiğini, davacı tarafın müvekkilinin yokluğunda yaptırdığı 2016/5 D.İş sayılı dosyada düzenlenen raporun gerçeğe aykırı olduğunu, süresinde rapora itiraz edildiğini, raporun yapılan işlerin sembolik bir kısmını yansıttığını,

ayrıca malzemelerin bir kısmına da davacı tarafın el koyduğunu, mahallinde bırakmak zorunda kaldıklarını, davacı tarafın kötü niyetli olarak, sözleşme gereğince teminat olarak bir yakınına verilen 446.000 TL tutarlı senede dayanarak takip başlattığını, ancak takibin şikayet üzerine icra hukuk mahkemesi tarafından iptaline karar verildiğini, davacının müvekkiline borçlu olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince. "Davacı ve davalı ile aralarında, 04/06/2016 tarihli Yatırımcı-Yüklenici Sözleşmesi kapsamında 15. Çağrı Döneminde ... (...)'na sunulan 23/11/2011-28093 kayıt numaralı 2011/2288 karar sayılı ... ili, ... İlçesi, ... Mahallesi ... Ada, ... parselde yapmayı planladığı 120 Büyükbaş Süt İşletme Tesisini malzemeli yapım işleri davalı yüklenici tarafından üstlenilmiştir.

Sözleşmenin 3.a Maddesinde proje sahibinin yükleniciye iş bu sözlemenin imzalanmasıyla birlikte 446.000,00-TL ilaveten ... tarafından yapım işleri kapsamında projede yapılacak işler için .../... kamu katkısı 1.159.000,00-TL Yatırımcı toplamda (446.000,00-TL+ 1.159.000,00-TL=) 1.605.000,00-TL'nı yüklenicinin ... Bankası ... Şubesinden ödemeyi beyan ve kabul taahhüt ettiği anlaşılmaktadır.

Davalı yüklenici tarafça, yüklenilen işin toplam süresi 120 gün olmasına rağmen, davalı üstlenilen "İşe ilişkin olarak sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirmemiş, üstlenilen işin süresinde tamamlanabilmesi için sözleşme gereği çalıştırması gereken elemanları çalıştırmamış, işin yapımı için gerekli malzemeleri temin etmemiş, mahallinde hazır etmemiş, olduğundan sözleşme davacı iş sahibince haklı nedenle feshedilmiş, fesih Yenimahalle 3. Noterliği'nin 29.07.2016 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalıya bildirilmiş ve şantiye alanını terk etmesi istenilmiştir.

Davalı tarafça sözleşme kapsamı yükümlülükler sözleşmede belirlenen süre ve şartlarda yerine getirilmemiş, ihtarname ile sözleşmenin feshini müteakip sözleşme konusu mahalde Kalecik Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2016/5 D.İş sayılı dosyası kapsamında davalının sözleşme yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, sözleşme kapsamında yapmış olduğu iş var ise tespiti talebi sonucu mahkemece icra edilen keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda, davalının sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği imalatlar ve bu imalatların tutarı tespit edilmiştir.

Bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere; davalı sözleşme kapsamında yapacağı imalatlar karşılığı davacıdan toplam 446.000,00 TL'lik çek almasına ve bu çekler tahsil edilmiş, sözleşme tarihinden itibaren geçen 120 gün sonunda ancak ve ancak toplam 57.276,94 TL'lik imalat yaptığını, sözleme süresi olan 120 günde davalının sözleşme konusu tüm imalatları tamamlamış olması gerekir iken, davalı yüklenicinin toplam imalat bedeli olan 1.605.000,00-TL'lik imalattan sadece 55 günde 57.276,94 TL'lik imalatlık kısmını yerine getirdiği, bu da toplam işin %3.5'lik kısmını oluşturduğu,

oysa fesih tarihi itibariyle işin % 45,83'lük kısmının tamamlanmasının gerektiği, tüm bunlar dikkate alındığında kalan(120-55=) 65 günlük sürede işin tamamlanma olanağının bulunmadığı anlaşılmaktadır. Eser sözleşmesinin TBK 470 ve devamı maddelerinde düzenlenmişitir.

Aynı kanunun 473.maddesinde "Yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi ya da işsahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme yüzünden bütün tahminlere göre yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa, işsahibi teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebilir." hükmü düzenlenmiştir.

Söz konusu hükme göre davalı iş sahibi tarafından yaptırılan Kalecik Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2016/5 D.İş sayılı dosyasın aldırılan tespit raporu ile ispatlandığı üzere sözleşmede belirtilen işin süresinde bitirilemeyeceği anlaşılmaktadır. Bu durumda davalı iş sahibi sözleşmeyi fesh etmekte haklı olduğu vicdani kanaatine ulaşılmıştır.

Davalı yükleniciye, sözleşmede belirlenen (3.a ve 4 Mad) çekler 446.000,00 TL'lik ödeme karşılığı teslim edilmiş olup, tüm çekler süresinde ibraz edilerek davalı tarafça tahsil edilmiştir.

Davacı yanın, davalı şirkete 446.000,00 TL tutarında çek ciro etmek suretiyle ödeme yaptığı, davalı şirketin taraflar arasında düzenlenen sözleşme yükümlülükleri kapsamında (Kalecik Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2016/5 D.İş sayılı dosyası kapsamında bilirkişiler marifeti ile tespiti yapılan 57.276,94-TL imalatı gerçekleştirdiği, bu şekilde davacı yanın 07/03/2017 dava tarihi itibariyle muaccel hale gelen alacak bakiyesinin (446.000,00-57.276,94=)388.723,06 TL tutarında olduğu,

denetime ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporlarıyla anlaşıldığından davacının davasının kabulüne karar vermek" gerektiği gerekçesiyle "1-Davanın KABULÜNE, 388.723,06-TL alacağın dava (02.03.2017) tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine" karar vermiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçesindeki savunma ve vakıaları tekrarla, uyuşmazlığın eser sözleşmesinden kaynaklandığı, davacının tacir olup olmadığının belirlenemediği, müvekkilinin sözleşmenin ifasına yönelik olarak malzeme temini için belirttiği sözleşmeleri akdettiği, 23.06.2016 tarihli taşeronluk sözleşmesinin imzalandığı, davacı tarafından müvekkilinin yokluğunda yapılan 2016/5 D.İş sayılı delil tespitinde müvekkilinin yaptığı imalatların sembolik bir kısmının belirlendiği, imalat tutarının gerçeğin çok altında belirlendiği, davacının bir kısım malzemeyi iade etmediği,

tarihsiz, ilk bilirkişi raporuna yaptıkları itirazların dikkate alınmadığı, iş süresi 120 gün olduğu halde 2 ay dahi dolmadan sözleşmenin tek taraflı feshedildiği, müvekkili çalışanlarının şantiye alanına girişinin engellendiği, malzemelere el konulduğu, mahkemenin tanık beyanlarını da dikkate almadığı, bilirkişi raporunda sadece davacıdan alınan çeklere değinildiği, müvekkilinin yaptığı harcamalar ile diğer firmalara kestiği çeklerin incelenmediği,

müvekkilinin şantiyeden uzaklaştırılmasından sonra müvekkili ile taşeronun 01.08.2016 tarihli tutanakla işlerin durumunu tespit ettikleri, 06.08.2016 tarihinde tamamlanan kaba işlere ilişkin hakediş düzenledikleri, keşif özetine göre yapılan imalatın müvekkiline ödendiği belirtilen 446.000 TL'nin çok üzerinde olduğu, müvekkili tarafından yapılan işlerle ilgili olarak alınan malzemeler ve yapılan giderlere ilişkin 235.462,54 TL tutarlı fatura ve sevk irsaliyelerinin liste ekinde sunulduğu,

şantiye sorumlusu ...'ın malzemelerin şantiyeye getirildiğini, beton sözleşmesi yapıldıktan sonra 11 veya 13 binanın temel işlemini tamamladıklarını ve yalnızca üst yapının kaldığını beyan ettiği, 27.12.2019 tarihli bilirkişi heyet raporuna yaptıkları itirazların da dikkate alınmadığı, sözleşmenin süresinden önce haksız olarak feshedildiği, işin gecikmesindeki kusurun müvekkiline yüklenmesi ve yapılan imalatların tespitinde delillerin değerlendirilmemesinin dosya kapsamına aykırı ve isabetsiz olduğu,

ıslah edilen tutar için dava tarihinden itibaren faiz işletilmesinin de doğru olmadığı nedenleriyle mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talepli olup, mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İnceleme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 355. madde uyarınca istinaf nedenleriyle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut olayda davacı iş sahibi, davalı yüklenici olup, tarafların ...'ye sunulan proje gereğince ... ada ... parselde süt işletmesi tesisinin malzemeli olarak yapılmasına ilişkin 04.06.2016 tarihli eser sözleşmesini akdettikleri çekişmesizdir.

İş sahibinin sözleşmenin imzalanmasıyla birlikte tarih ve meblağları belirtilen 4 adet çekle toplam 446.000 TL ödemesi, kamu katkısı 1.159.000 TL ile birlikte yüklenicinin banka hesabına toplam 1.605.000 TL ödenmesi, işin başlangıcından itibaren 120 gün içerisinde bitirilmesi, aksi halde geçen her gün için gecikme cezası uygulanması hususlarının kararlaştırıldığı, sözleşme tarihinden itibaren 10 gün içerisinde şantiye kurulumunun tamamlanmaması ve işin zamanında teslim edilmemesinin fesih nedeni olarak kabul edildiği, davacı iş sahibinin 29.07.2016 tarihli ihtarname ile iş süresi 120 gün olmakla birlikte yükümlülüklerin yerine getirilmediği,

işin süresinde tamamlanabilmesi için sözleşme gereği çalıştırılması gerekli ekibin işe başlamadığı vd. nedenleri belirterek işin süresi içerisinde tamamlanamayacağının anlaşıldığı gerekçesiyle sözleşmenin tek taraflı ve haklı sebeple feshedildiğini yükleniciye bildirdiği, yine davacı iş sahibi tarafından 26.08.2016 tarihinde talep edilmekle 2016/5 D.İş sayılı dosya ile yapılan delil tespitine katılan bilirkişinin sadece davalı yüklenici tarafından yapıldığı belirtilen imalatları ve bedellerini belirlediği, mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemelerinde delil tespit raporunun esas alındığı anlaşılmaktadır.

...'den yapılan imalatlar ile seviyelerinin tespiti ve ödemeye ilişkin belgeler de getirtilerek, delil tespit dosyası ve davalının tespite itirazı da gözetilerek davalı yüklenici tarafından fesih tarihi itibariyle yapılmış olan imalat ve bedeli belirlenerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm tesisi dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun bulunmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK 353/1-a.6 madde gereğince kaldırılmasına, davanın Dairemiz kararın uygun şekilde yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...