Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2021/258 K.2022/620

(İnceleme Aşamasında / Duruşmasız) (Başvurunun Esastan Reddi / HMK m. 353/1-b.1) ...

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

....

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 18/02/2021

NUMARASI .....

DAVANIN KONUSU

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ : 14/06/2022

KARAR YAZIM TARİHİ : 16/06/2022

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında mahkemece davanın zamanaşımı nedeniyle reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 24/03/2010 tarihinde sipariş teyidi sözleşmesi akdedildiğini, söz konusu sözleşme ile müvekkili şirketin yükleniminde yapılmakta olan ..... binalarının paslanmaz çelik korkuluklar ve paslanmaz kaplamaları alt yüklenici davalı firma tarafından yapılması ve ...'daki şantiyeye teslim edilmesinin kararlaştırıldığını, sözleşme kapsamında yüklenici konumundaki müvekkili şirket korkuluk ve kolon kaplama işinin bedelini alt yüklenici olan davalı şirkete peşin olarak ödediğini,

alt yüklenici fabrikasında malzemelerin imalatına başlayıp gerekli imalatları tamamlamışsa da ... meydana gelen olaylar sebebiyle imalatı yapılan malzemelerin Ankara'daki fabrikadan ...'daki şantiyeye naklini ve montajını sağlayamadığını, 15 Şubat 2011 tarihinde ... iç savaşın başladığını, müvekkili şirketin yükleniminde yapılan ... işinin savaş sebebiyle tamamlanamadığını, şirket çalışanlarının Türkiye'ye dönmek zorunda kaldığını, bu süreçte sözleşmenin ifasının imkansız hale geldiğini, davalı yüklenici firma ile şantiye yer teslimi ile yapılamadan iç savaş meydana geldiğini,

davalı yüklenici firma sözleşme süresince sadakat ve özen yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmeyerek yapılan 318.000,00 USD ödemeyi de müvekkiline geri ödemediğini, davalı 12/06/2018 tarihli ihtarnamede malzemelerin teslim alınması gerektiğini bildirdiği verilen 02/07/2018 tarihli cevabi ihtarnamede davalı tarafça yükümlülüklerinin zamanında yerine getirildiği iddia edilse de montaj işleminin gerçekleştirilmediğinden ödenen bedelin iadesi gerektiğinin ihtar edildiğini,

TBK 135. maddesi gereğince davalı şirketin müvekkilden almış olduğu bedeli iade etmekle yükümlü olduğunu belirterek davalı şirkete sözleşme kapsamında ödenen 318.000,00 USD bedelin 02/07/2018 tarihinden işleyecek avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; davacının talep ettiği alacağın zaman aşımına uğradığını, davacının davasını sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayandırdığını, TBK 82. maddesine göre 2 ve 10 yıllık zaman aşımının dolduğunu, müvekkilinin 24/03/2010 tarihli..... uyarınca malzemelerin imalatını tamamladığını ve teslime hazır hale getirdiğini, davacı tarafçada iş bedeline karşılık müvekkiline sözleşmenin 15. maddesi kapsamında toplam 318.000,00 USD ödeme yapıldığını, dolayısıyla müvekkilinin sebepsiz zenginleşmesinin söz konusu olmadığını, taraflarınca yaptırılan tespit dosyasında da malzemelerin müvekkiline ait depoda hazır olduğu hususunda rapor düzenlendiğini,

davacı tarafın sözleşmenin 21 ve 27. maddesindeki düzenlemeler çerçevesinde yasal haklarını kullanmadığını, işin süresinin 150 takvim günü olup ... iç savaş ilan edilmeden önce de işin başladığı ancak davacı tarafından işin durdurulması veya sona erdirilmesi için bir irade beyanında bulunulmadığını bildirerek davanın öncelikle zaman aşımı nedeniyle reddine, hukuki mesnetten yoksun olması nedeniyle esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; Somut olayda ... meydana gelen iç savaş nedeniyle ifa imkansızlığı bulunduğundan TBK 136. maddesi uyarınca borcun sona erdiği, eser sözleşmesinden kaynaklanan ihtilafta TBK'nın 147/5 maddesinde belirlenen 5 yıllık zaman aşımı süresinin dikkate alınması gerektiği (Yargıtay 15. HD. 13.07.2017 Tarih, 2017/208 Esas ve 2017/2887 Karar, Yargıtay 15. H.D.12.10.2010 Tarih, 2010/4220 Esas ve 2010/5234 Karar, Yargıtay 15.H.D. 19.01.2016 Tarih , 2015/6024 Esas ve 2016/242 Karar), ifa imkansızlığından dava tarihine kadar 5 yıllık zaman aşımı süresi geçmiş olmakla alacağın zaman aşımına uğradığı belirtilerek davanın zaman aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımına uğramadığını, davacının iş bedelini peşin olarak ödediğini, malzeme, işçilik ve montajın davalıya ait olduğunu, ...'daki iç karışıklık nedeniyle üretilen malzemelerin ...'daki şantiyelere nakledilemediğini ve montajının yapılamadığını, iç savaşın 15/02/2011 tarihinde başladığını, davacı çalışanlarının canlarını zor kurtararak Türkiye'ye dönmek zorunda kaldıklarını, bu durumun ifa imkansızlığına neden olduğunu, TBK'nın 163.

Maddesi gereği borcun sona erdiğini, herkesin aldığını geri vermesi gerektiğini, uyuşmazlığın eser sözleşmesinden kaynaklanmadığını, sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı olduğunu, Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2018/3134 E. - 2019/3106 K. Sayılı ilamının da bu yönde olduğnuu, ifa imkansızlığının TBK'nın 135.

Maddesinde düzenlendiğini, Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 2015/9406 E.-2017/2044 K. Sayılı ilamının da sebepsiz zenginleşme hükümlerinin uygulanacağı yönünde olduğunu, davalı tarafın TBK'nın 147/5 maddesinde yer alan zamanaşımı hükümlerine dayanmadığını, re'sen dikkate alınamayacağını, TBK'nın 161.

Maddesi gereği mahkeme tarafından zamanaşımının re'sen dikkate alınamayacağını, 2011 yılında çıkan iç savaş nedeniyle ifa imkansızlığının gündeme geldiğini, 10 yıllık zamanaşımı süresinin 2021'de dolduğunu, zamanaşımı sürelerinin 13/03/2020 tarihinden itibaren durdurulduğunu, arabuluculuğa 16/06/2020 tarihinde başvurulduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan ifa imkansızlığı nedeniyle ödenen avansın iadesi istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Zamanaşımı def’i, borcun aslını ortadan kaldırmayan ancak hakkın ileri sürülmesine engel olan kişisel bir def’idir. Teslim ediminin ifasına ilişkin imkansızlığın oluştuğu zamanaşımı süresi başlar ve oluşan imkansızlık sonucu, artık sözleşmenin sona erdiğinin ve bu sözleşmenin ifasının istenemeyeceğinin kabulü gerekir. Kural olarak zamanaşımının başlangıcına esas alınması gereken teslim tarihi ise de, somut olayın özelliği gereğince ifa imkansızlığı sebebiyle esas alınması mümkün olmayabilir (Yargıtay (kapatılan) 23. Hukuk Dairesi, 2012/4084 Esas, 2013/1717 Karar). Somut olayda ...'daki iç savaşın 15/02/2011 tarihinde başladığı tarafların da kabulünde olup zamanaşımı süresinin başlangıcı da bu tarihtir.

Mahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, davacı vekili tarafından ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

.....