Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2022/1088 K.2024/263

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan Alacak, Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; davalı ... Fabrikası A.Ş., "8.

Hat Modernizasyonu 4’lü Ünite Sistemi Alım İşi İdari Şartnamesi" ile 12/04/2021 günü ihale yapacağını duyurduğunu, ilanda davalı idarenin, bu ihalede 2886 sayılı Kanuna, ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hâriç 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tâbi olmayıp, ihaleyi “açık eksiltme” usulü ile yapacağı hususu yapacağının duyurulduğu, müvekkili şirketin işbu ihaleye katıldığını, ihaleyi kazandığını, bunu müteakiben müteakiben 20.04.2021 tarihinde müvekkil şirket ile ...

A.Ş. arasında "8. Hat Modernizasyonu 4’lü Ünite Sistemi Alım İşi İstisna Mal Alımına Ait Sözleşme" akdedildiğini, müvekkili şirketin tek ortağı ve yetkili müdürü olarak ...'ün 8. Hat Modernizasyonu 4’lü Ünite Sistemi Alım İşi İstisna Mal Alımına Ait Sözleşmede yüklenici şirket tarafı olarak sözleşmeyi imzaladığını, akabinde 07/07/2021 tarihinde vefat ettiğini, vefat üzerine,

5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 17. Maddesi gereği sözleşmenin feshedilmiş sayılmakta olduğunu, özellikle yapım işi ihalesi sözleşmelerinde, yüklenicinin ölümü durumunda sözleşmenin kendiliğinden sona erdiğini, vefat üzerine davalının sözleşmeyi feshedip tasfiye hükümlerini uygulaması gerektiğini ancak müvekkili şirkete edim yükümlülüğünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmediği gerekçesiyle 14.10.2021 tarihli ihtarname ile 300.000 TL.lık cezaî şart faturası kestiğini ve 71.400 TL.lık teminat mektubunu nakde çevirdiğini müvekkili şirkete bildirdiğini,

müvekkilinin 22.10.2021 tarihinde davalıya ihtarname gönderdiği, şirketin tek ortağı ve yetkili müdürü olan ...'ün 07.07.2021 tarihinde vefat ettiğini, onun vefat tarihinden geçerli olmak üzere sözleşmenin feshedilmiş sayılacağını, müvekkile kesilen cezai şarta itiraz ettiğini bildirmiş, teminat mektubunun şirkete iadesini talep ettiğini davalının ihtarnameye cevap vermediğini, üstelik müvekkili şirket aleyhine Ankara 31.İcra Dairesinin 2021/14262 E. sayılı dosyasından cezai şart alacağı ve faizleri için icra takibi başlattığını, müvekkilinin ödeme emrine süresinde itiraz ettiğini,

yüklenicinin ölümü durumunda ölüm tarihini izleyen otuz gün içinde varislerin talebi hali dışında sözleşmenin feshedilmesi, teminatlarının ve varsa diğer alacaklarının varislerine verilmesinin kanuni zorunluluk olduğunu, varislerin ise otoz gün içinde bir talebi olmadığını, davalı ...

A.ş tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak tahsil edilen teminat bedelini taraflarına iade edilmesi ve elde olmayan ölüm gibi nedenden ötürü haksız yere kesilen cezai şartın ödenmesi talebinin hukuka aykırılığının tespitinin gerektiğini, arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığını, bu nedenle teminatın nakde çevrilmesi ve cezai şartın ödenmesine yönelik işlemlerin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesine,

cezai şartın ödenmesi talebinin hukuka aykırılığının tespitine, tahsil edilen 71.400,00-TL'lik teminat bedelinin kesinti tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte iadesine, %20'den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili; davacı tarafından açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı ile imzalanan sözleşmenin hukuka ve usulüne uygun biçimde düzenlendiğini, sözleşmenin davacı firma yetkilisi ... tarafından davacı adına imzalandığını, sözleşmeye göre davacının sözleşmenin imzalanmasını müteakip 90 (doksan) gün içinde teslim etme yükümlülüğü altında olduğunu, sözleşme konusu işin süresi içerisinde müvekkiline teslim edilmediğini, Ankara 12. Noterliğinin 16/08/2021 tarihli 23568 yevmiye nolu ihtarname ile 15 günlük ek süre verildiğini ancak ek süreye rağmen aykırılıkların giderilmediğini,

sözleşme hükümlerine aykırı hareket ettiklerini, müvekkilinin Ankara 12.Noterliğinin 16/09/2021 tarih ve 41516 yevmiye nolu ihtarnamesi ile feshedildiğini, teminatın gelir kaydedileceği ve cezai işlemlerin uygulanacağı ayrıca teknik şartnameye uygun olmayan biçimde kurulumu yapılan 8. Hat'tın kaldırılmasının ihtar edildiğini, davacının verilen süre içerisinde makinelerini almaması üzerine Ankara 12. Noterliği huzurunda sökültüğü ve davacı tarafından teslim alındığını, davacının sözleşmenin 3.1 ve 11 maddesi hükmü uyarınca ceza işlemi uygulandığını,

davacı şirketin tek yetkili ve ortağının sözleşme ilişkisi kurulduktan sonra vefat etmesinin sözleşme kapsamında öneminin bulunmadığını, istisna alımları ihale kapsamında alım olmadığı için kamu ihale sözleşmeleri kanunu hükümlerine tabi olmadığını, dava konusu uyuşmazlıkta müşterek kusurun söz konusu olmadığını beyan ederek, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece.

Kanun ve sözleşme maddeleri ile yapılan tespitler birlikte değerlendirildiğinde davacının bahse konu sözleşmeyi idare ile şirket orak imzaladığı, şirket adına sözleşmeyi imzalayan şirket temsilcisinin ölmesinin şirket tüzel kişiliğini ortadan kaldırmadığı gibi 31/08/2021 tarihli ticaret ve sicil gazetesinden ölen şahsın 50 adet payını "hukuki ve mali yükümlükleri ile...'e devrettiği, şirketin varlığını sürdürüp faaliyetlerine devam ettiği, idareye tüzel kişi adına yetkili ve firma sahibinin ölümüne ilişkin bir bildirimde bulunmadığı,

bu konuda ancak davalı tarafın ihtar/bildirimi sonrasında haberdar edip itirazda bulunduğu anlaşılmakla bu durumda şirket temsilcisinin yukarıda aktarılan 4735 sayılı Kanunun 17. maddesi kapsamında gerçek kişinin ölüm halinin düzenlenmesi nedeniyle sözleşmenin feshi sebebi olmayacağı gibi sözleşmenin 10 ve 13 maddelerinde yer alan mücbir sebep olarak değerlendirilemeyeceği anlaşılmakla davalı idarenin yapmış olduğu teminatın gelir kaydedilmesi ve cezai şartın talep edilmesi işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğu kanatine varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; sözleşme sonrası davacı şirketin tek ortağı ve yetkilisinin ...'ün vefat ettiğini, sözleşmenin feshedilmiş sayılacağını, cezai şart alacağı için takip başlatıldığını, ödeme emrine itiraz edildiğini, uyuşmazlığın 4734 ve 4735 sayılı Kanun hükümlerine göre değerlendirilmesi gerektiğini, yapılan teknik değişikliklerin davalı idare tarafından da şifaen kabul edildiğini, ceza miktarının 44734,4735 sayılı Kanunlara göre sözleşmede fahiş belirlendiğini, hesaplamayı kabul etmediklerini, ihtarda belirtilen süre ile sınırlı ceza talep edilebileceğini, teminatın irat kaydının da hatalı olduğunu,

şirket yetkilisinin ölümünün mücbir sebep olarak değerlendirilmesi gerektiğini, en az 3 aylık süre uzatımı verilmesi gerektiğin,i yetkilinin ölümü ile işin sürdürülmesinin imkansız hale geldiğini, davalının bu durumda sözleşmeyi feshetmesinin dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, tarafların ortak kusurunun mevcut olduğunu, uyuşmazlığın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre değerlendirilmesi gerektiğini, bilirkişi raporunu kabul etmediklerini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, Alacak, Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) istemlerine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir (HMK m. 31).

Somut olayda davacı vekili, davalı tarafın cezai şart ödeme talebinin hukuka aykırı olduğunun tespiti talebinde bulunmuş olup bu istem yönünden ayrı bir harç da yatırmamıştır. Mahkemece davacı vekilinin bu talebinin menfi tespit talebi niteliğinde olup olmadığının açıklattırılması ve kabule göre eksik nispi peşin harcın tamamlanması için süre verilmesi, aksi halde sadece tespit talebinde hukuki yarar bulunup bulunmadığının tartışılması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

O halde Mahkemece yapılacak işlem, davacı vekilinin tespit talebi açıklattırıldıktan ve varsa eksik peşin harç ikmal ettirildikten sonra kabule göre davalı tarafından talep edilen cezanın niteliğinin belirlenmesi; fesih halinde ve feshedilemeyen süre bakımından davalı iş sahibi tarafından davacı yükleniciden talep edilip edilemeyeceğinin tartışılması ve ulaşılacak sonuca göre karar verilmesinden ibaret olacaktır.

Açıklanan nedenlerle; sair hususlar incelenmeksizin davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.4,6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan · ✍e-imzalıdır Üye · ✍e-imzalıdır Üye · ✍e-imzalıdır Katip · ✍e-imzalıdır