Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2022/916 K.2024/35

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı arasında güneş paneli GES sahasında konstriksiyon ve güneş paneli montajı sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmenın 5.1.1 maddesinde sözleşme bedelinni 5.2.2 maddesinde ise ödeme zamanlarının belirlendiğini, davalının belirtilen zamanlarda ödeme yapmamakla temerrüte düştüğünü, noterden ihtarname gönderildiğini, bu ihtarnameye karşılık davalı tarafında ayıplı imalat giderilmesi için ihtarname göndererek talepte bulunduğunu, hali hazırda güneş enerji santralinin dava dışı ...

Aş tasarrufunda bulunduğunu, kullanan bu şirket tarafından davacıya herhangi bir ayıp ihbarında bulunulmadığını, ödemelerin davacı şirketin ...

A.Ş hesaplarına nakit olarak bir kısmını da çek olarak yatırıldığını, banka hesapları ve ticari defterler incelendiğinde ödenmesi gereken bakiye borcun ortaya çıkacağını belirtelerke şimdilik 20.000 TL'nin ihtarnamede belirtilen süreye göre belirlenecek tememrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davacı vekili 06/07/2021 tarihinde Mahkememize sunduğu ıslah dilekçesi ile dava değerini 499.000,00 TL' ye arttırmıştır.

Davalı vekili, arabuluculuk başvurusu yapmadan önce davacının bakiye borcu 671.056,44 USD olarak belirlediğini, kısmi dava açılması şartlarının oluşmadığını belirterek davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini beyan etmiş, esasa ilişkin itirazlarında sözleşmenin yasa yönetmelik uyarnıca hatasız ve eksiksiz olarak anahtar teslimi imalatı için anlaşıldığını, sözleşme bedelinin faturaların karşılıklı kontrol ve onaylanmasından sonra belirleneceğini, fatura bedellerinin banka havalesi ve çekle ödemelerin yapıldığını, eksik ödeme bulunmadığını,

davacı şirket tarafından yerine getirilmesi gereken ancak yerine getirilmeyen işlerin noterden gönderilen ihtarname ile davacıya bildirildiğini, kesin kabul yapılmadığnı geçici kabul yapıldığını, davacı şirkete borcu olmadığı gibi 40.000 USD fazla ödeme yapıldığını, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "...Dava dosyasındaki bilgi ve belgelere göre Çeltikçi GES tesisinin 15.12.2017tarihinde tamamlandığı, 02.04.2018 tarihinde Geçici Kabul Heyetinin oluşturulduğu, geçici kabul yapıldığı, tutanaklardan eksiklik bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki sözleşme 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğindedir. Eser sözleşmelerinde, kural olarak yapılan işin miktar ve değerini ispat yükü yüklenicide,iş bedelinin ödendiğini ispat yükü ise iş sahibindedir. Bir başka deyişle yüklenici yaptığı işin tutarını,iş sahibi de iş bedelini ödediğini kanıtlamak zorundadır. Çekişme sözleşme bedeli , yapılan işlerin bedeli konusunda toplanmaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddesi ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi gereğince iddia eden, iddiasını ispat yükümlülüğü altındadır. Kural olarak yapılan işin miktar ve değerini ispat yükü yüklenicide, iş bedelinin ödendiğini ispat yükü ise iş sahibindedir. Esasen eser sözleşmesi imzalandıktan sonra yapılan işlerin yüklenici tarafından yapıldığı karine olarak kabul edilir. Ancak bu karinenin aksi savunulup ispat edilebilir.

Somut olayda davacı yüklenici işi yapıp teslim ettiğini, geçici kabulün yapıldığını, davalı da işin birlikte yapıldığını savunmaktadır. Davalı yazışmalar, bir kısım faturalar sunmuş, bir kısım malzemeleri kendisinin temin ettiğini savunmuştur. Davacı davalının sunduğu faturalara itiraz etmiş, davalı bu faturalarda yer alan malzemelerin bu işte kullanıldığını, dava konusu işlerin yapıldığı mahalde başka bir işi olmadığını savunmuştur.

Davalının sunduğu faturalar 1.190.433,31 USD tutarındadır. Yazışmalarda davacının davalıya gönderdiği e postalarda 96.405,19 USD KDV dahil fatura keseceği iletilmiştir Davalının; eksik işin başkasına yaptırılacağına dair çekilmiş bir ihtarı veya işin eksik bırakıldığına dair yaptırdığı delil tespiti bulunmadığı gibi, sözleşme ayakta ve iş tamamlanmış olduğuna göre, işin sözleşme ilişkisi devam eden yüklenici tarafından tamamlandığı kabul edilmelidir.

İhtilaf davalının sunduğu faturalardaki malzemeler bu işlerde kullanılmış ise davacının alacağından ne kadarının mahsubu gerekeceği noktasındadır.

Bilirkişi raporları: SMMM bilirkişiden alınan raporda, Davacı şirket ile davalı şirket arasında yapılan sözlemede yer alan sözleşme bedeli başlıklı 5.1.1 maddesinde. “İşbu sözleşme 3.150.000,00 USD + KDV dir.

Toplam sözleşme bedeli faturaların karşılıklı kontrol ve onaylanmasından sonra belirlenecektir" denildiğinden tarafların karşılıklı mutabakatı gerektiği, kapsamında davacının davalı adına düzenlediği ve tarafların karşılıklı mutabık kaldığı faturaların KDV dâhil toplam tutarının 2.905.328,07 USD olduğu, söz konusu faturalar haricinde davacı tarafından düzenlenip de davalıya gönderildiği ispatlanan her hangi bir faturanın bulunmadığı, bunun haricinde davacının davalıya 35.000 USD ödemede bulunduğu, böylece davacının davalıdan sözleşme kapsamında 2.940.328,07 USD alacaklı hale geldiği,

tarafların mutabık kaldığı ve davalının davacıya olan ödemeler toplamı 3.045.975,82 USD olup, davacının alacaklı olduğu tutardan davalıdan tahsil edilen bu toplam tutar düşüldüğünde davacının davalıya (2.940.328,07 USD - 3.045.975,82 USD) 105.647.75 USD borçlu durumda olduğu , mahkeme sözleşme bedelini 3.150.000,00 USD + KDV olarak kabul ettiği takdir de davacının alacaklı olacağı tutar KDV 35.000,00 USD dâhil toplam alacak tutarı olan 3.752.000,00 USD den davacının davalıdan olan tahsilatları toplamı düşüldüğünde davacının davalıdan (3.752.000,00- 3 045 975 82x) 706.024.18 USD alacaklı olacağı tespit edilmiştir.

Bilirkişi raporuna itiraz üzerine bilirkişi heyetinden iki kez ek rapor alınmış itirazlar bilirkişilerce değerlendirilmiştir. 15/04/2021 tarihli ek raporda, davalının sözleşme kapsamında yaptığı harcamaların toplamı 1.190.433,31 USD olarak hesaplanmıştır.

Davacının davalı adına tanzim ettiği faturaların toplamı 2.905.328,07 USD olduğu nazara alındığında sözleşme kapsamındaki işlerin toplam maliyetinin KDV dahil 4.095,7561,38 USD olduğu, bunun KDV hariç 3.470.984,22 USD olduğu hesaplanmıştır.

Bilirkişiler tarafından davacının ticari defterlerindeki 2017- 2018 yılındaki faturalar ve harcamalar üzerinden toplam maliyet hesabı yapmış , davalıya düzenlediği faturalardaki yapılan işle orantılı olduğu %22 karlılık oranını karşıladığı, davacının harcamaları ile sözleşme bedeli olan 3.150.000,00 USD (KDV Hariç) karşılaştırılmış %56 karlılık olduğu bu oranın yapılan işe göre oldukça yüksek olduğu, 3.150.000,00 USD tutarında bir hak ediş elde edebilmesi için yeterinde maliyete katlanmadığı anlaşılmış neticede davacının sahada bu miktar işi yaptığını kanıtlayamadığı , davalı şirketin sahada aktif olarak bulunduğu,

sözleşme kapsamında davacının yükümlülüğünde olan işleri işin süresinde bitirilmesi için davalı tarafça yerine getirildiği, davalının davaya konu sahada 1.190.433,31 USD maliyete katlandığı, davalının davacıya borcu değil fazladan ödemesi olduğu, fazladan ödeme sebebinin dosyadan anlaşılamadığı , davacı şirketin muhasebe sorumlusunun açık beyanına göre de davacının davalıya düzenlediği 4 adet faturanın haricinde 96.405,19 USD KDV dahil fatura kesileceği ifade edilmiş olmakla , davacının kendi muhasebesine göre bile daha fazla bir alacak olmadığı,

, mahkeme aksi kanaatte ise işin tamamının davacı tarafından yapıldığı kabul edilirse davacının 706.024.18 USD alacaklı olduğu belirtilmiştir.

Netice olarak he ne kadar işi bitirilmiş geçici kabulü yapılmış, eksik olduğu tutanaklara yazılmamış ise de , asıl işveren ... A.Ş olup davalı yüklenici, davacı da alt taşerondur. Taraflar arasındaki yazışmalar, davalı tarafından sunulan faturalar , davacının bu iş için yaptığı harcamalar bilirkişilerce incelenmiş, davacının yaptığı harcama ile sözleşmedeki işin tamamını yapamayacağı bu tespite göre davacının davalı adına harcama yapmış olduğunun kabul edilmesi gerektiği, iş artışı da iddia edilmediğinden davalının ödediği fatura bedelleri iş bedeline sayıldığında davacının bakiye alacak iddiasını ispatlayamadığı kabul edilerek davanın reddine..." karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporlarında açık ve net bir şekilde müvekkili şirketin sözleşmeye aykırı davranışının bulunmadığı ve edimlerini yerine getirdiği, ancak davalı tarafın iddia ve savunmalarının gerçeği yansıtmadığının tespit edildiğini ve müvekkilinin alacağının hesaplandığını, mahkemece, ıslah için süre verildikten sonra, davalı tarafın e-posta yazışmalarını sunmasına ve dosyanın ek rapor için bilirkişiye gönderilmesine karar verildiğini, bu kez; diğer raporların tam aksine görüş belirtilerek, müvekkilinin davalıdan her hangi bir alacağı bulunmadığı yönünde görüş bildirildiğini, oysa.

29/09/2020 tarihli bilirkişi raporunda sözleşmenin 15.2 maddesi gereğince, davalının sözleşmeyi feshetmeden taahhüt edilin işi başka bir firmaya yaptıramayacağı, davalının sunduğu faturaların imzalanan sözleşmeye münhasır işe ait olmadığı ve müvekkili şirketin nam ve hesabına yapılan bir işin bulunmadığının belirtildiği,

dava konusu işle ilgili olmayan faturaların dava konusu iş bedeline ilişkin olduğu kanaatine varılmasının haksız olduğunu, davalının hiç bir aşamada ispat edemediği bu hususun haksız olarak karara dayanak yapıldığını, eser sözleşmesi imzalandıktan sonra yapılan işlerin yüklenici tarafından yapıldığının karine olarak kabul edildiğini, davalının eldeki dosyada aksini kanıtlayamadığını, dosyaya davalı tarafça sunulan e-posta yazışmalarının hiç bir hukuki değerinin olmamasına karşın mahkemece bunlara itibar edildiğini belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Mahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan Üye Üye Katip