Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2023/582 K.2024/232

Kaldırılarak Mahkemesine Gönderilmesi)

ESAS NO : 2023/582

KARAR NO : 2024/232

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 26/05/2022

NUMARASI

2020/465 Esas - 2022/345 Karar

DAVACI-KARŞI DAVALI

VEKİLLERİ

DAVALI-KARŞI DAVACI

DAVANIN KONUSU

Eser Sözleşmesine Dayalı İtirazın İptali

KARAR TARİHİ : 22/02/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 05/03/2024

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesine dayalı itirazın iptali istemine ilişkin davada mahkemece davanın asıl davanın kısmen kabulüne, karşı davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davalı - karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme neticesinde;

İDDİA

Davacı vekili; davalının, 18. İcra Müdürlüğünün 2019/13570 E. sayılı dosyası ile aleyhine yapılan ilamsız icra takibinde borca itiraz ettiğini, borçlunun İtirazlarının haksız olup, borçlunun itirazında kötü niyetli olduğunu, itirazın iptali gerektiğini, Dilekçe ekinde sundukları cari hesap ekstresinden görüleceği üzere, müvekkili ile ... Ltd.

Şti. arasında cari hesap ilişkisi mevcut olduğunu, muhtelif hizmetlerin yerine getirilerek fatura kesildiğini ve davalı tarafa ulaştırıldığını, davalı şirketin bu güne kadar herhangi bir ödeme yapmadığını, davalının irsaliyeli faturalara ve cari hesap ekstrelerine herhangi bir itirazda bulunmadığını, bu nedenle davalı tarafın ödeme emrine yaptıkları itirazların yerinde olmadığını, dava konusu miktarın borçlular tarafından basit hesaplarla hesaplanabilir ve muaccel olduğu gerek fatura ve ticari defterlerden gerekse cari hesap kayıtlarından anlaşılacağını ileri sürerek, davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili; davacı tarafından iddia edilen faturalara itiraz edilmediği yönündeki beyanın doğru olmadığını, davacı tarafından gönderilen faturaların iade edildiğini, Davacı ile davalı arasında bazı validasyon testlerinin yapılması için davacıdan teklif alındığını, davacının alınan teklifte yapılacak işleri ve birim fiyatlarını yazdığını ve toplamda 3.000,00 Euro olarak teklif sunduğunu, davacının taahhüt ettği validasyon testlerini tamamlamadığını, bu hususta davacı tarafından verilen imzalı yazının dilekçe ekinde sunulduğunu, davacı tarafından yapılan işlerin ödemesine ilişkin banka dekontlarının da dilekçe ekinde sunulduğunu,

davacı şirket ödemelerinin testleri yapan ve temsilcisi olan ... adına tahsil ettiğini, davacının edimini tam olarak yerine getirmemesi nedeni ile testlerin başka bir firmaya yaptırıldığını, edimin yerine getirilmemesinden kaynaklı alacak davasını karşı dava olarak dava şartı arabuluculuk başvuru süreci sonrası sunulacağını, davacı tarafından ihtarname başlıklı 20.12.2018 tarihli yazılı belge gönderildiğini, bu belgeye verilen cevapla da herhangi bir borcun bulunmadığı iddialarının kabul edilmediğinin bildirildiğini, kendi edimini yerine getirmemiş olan davacının... bu davasının haksız ve kötüniyet içerdiğini,

davacıya kısmi yaptığı işin bedelinin ödendiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

KARŞI DAVADA İDDİA

Davalı karşı davacı vekili; davacı - karşı davalının edimini tam olarak yerine getirmemesi nedeni ile testlerin başka bir firmaya yaptırılmak zorunda kalındığını, bu bağlamda davacı /karşı davalının teklif formunun 5 nolu maddesinde yer alan Depo Isı Haritası Ölçümü -... Tic. Ltd. Şti.

İsimli başka bir firmaya 3.800 TL + KDV 11.08.2017 tarihli ve 035536 nolu fatura ile yaptırıldığını, davacı /karşı davalı ile yapılan paket anlaşmada 2017-0106-04 Teklif Nolu - EN17665, EN 13060, EN12469’a göre validasyon proje adlı 5 sıra halinde paket bir teklif sunulduğunu, ancak davacı/karşı davalı edimini tam ve eksiksiz yerine getirmediği için davalı/karşı davacı şirket teklifte yer alan işleri başka bir firmaya yaptırmak ve bu nedenle fazladan ödeme yapmak zorunda kaldığını, ileri sürerek,

davalının karşı dava dilekçesi kapsamında, davacının edimini eksik yerine getirmesi nedeniyle 3.800,00 TL + 684,00 TL KDV olmak üzere toplam 4.484,00 TL' nin 11.08.2017 tarihi itibari ile ticari işlere uygulanan avans faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre. "Dosya kapsamındaki belgeye göre davacı tarafından davalıya 2017-0106-04 nolu teklif verildiği, bu teklifte EN 17665'e göre 1 adet sterilazatör validasyon testleri için 5 kalem halinde teklif verildiği, 1.kalemdeki testin kabul edilmesi halinde diğer teklif kalemlerinin ücretsiz olarak yapılacağının teklif edildiği, davalı tarafından bu teklifin kabul edilmesi üzerine test işlemlerine davacının başladığı,

akabinde davacının davalı tarafa 15/02/2017 tarihli yazı ile söz konusu testlerle ilgili tamamlanan ve eksikleri bulunan cihazlar hakkında bilgi verilerek gerekli eksiklerin tamamlanması halinde kalan testlere devam edileceğinin bildirilerek teklifte belirtilen ön ödeme tutarının yapılmasının istenildiği, yazının ... imzalı olduğu, yazı akabinde ...'nin...

Bankası'nda bulunan hesabına 01/03/2017 tarihinde 3.807,00 TL ve 30/03/2017 tarihinde 2.500,00 TL olmak üzere toplam 6.307,00 TL ödeme yapıldığı hususunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmadığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Ancak sonrasında davacının 06/09/2018 tarihli 3.750 Euro + 675 Euro KDV = 4.425 Euro tutarlı faturayı davalı tarafa düzenleyerek gönderdiği, davalının ise bu faturayı tiacri kayıtlarına işlemeyerek davacıya iade edildiği, davacının kendi ticari kayıtlarında davalının takip tarihi itibariyle 33.944,61 TL borçlu göründüğü, davalının kendi ticari kayıtlarında ise davacının davalıya 6.307,00 TL borçlu göründüğünün kayıtlı olduğu, tarafların ticari defter ve kayıtlarının birbiriyle uyumlu olmadığı anlaşılmaktadır.

Davacı tarafın, teklif kapsamında 5 otoklavın davalı tarafça yaptırılması halinde balastlama (dengeleme) testlerinin ücretsiz yapılacağının taahhüt ettiğini ancak davalının 5 otoklav yerine 4 adet yaptırdığını bu durumun akreditasyon işlemlerini etkilemediğini, zira 5 otoklav cihazı için 3500 Euro'ya anlaşıldığını, diğer balastlama testlerinin ücretsiz yapıldığını, yine tekrarlanan testlerin de her gün için 250 Euro fatura edileceğinin teklif formunda yazılı olduğunun ileri sürüldüğü, bu nedenle takip tutarının ve davacı ticari defter kayıtlarının daha fazla göründüğü tespit edilmiştir.

Davacının kendi ticari defter ve kayıtlarında alacaklı olduğu tutarı 33.944,61 TL olarak belirlediği, bu tutardan davalı tarafça yapılan ödemeyi mahsup ederek davalı hakkında takip başlattığını davalıya gönderdiği ihtarnamede bildirdiği, bu nedenle takip tutarının 23.179,54 TL olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Davalı defterlerinde yer alan 6.307,00 TL'nin ise davalı karşı davacının, davacıya ön ödeme olarak gönderdiği toplam tutara ilişkin olduğu, bu tutarın davacının borcunda yazılı olduğu anlaşılmıştır.

Dosyada mevcut teklif formunda fatura tarihindeki döviz kurunun esas alınacağına ilişkin bir madde hükmünün bulunmadığı, iddiaların aksine mahkemece tespit edilememiştir.

Davalı taraf 5 otoklavı yaptırırsa diğer 5 adet ön testlerin ücretsiz yapılacağı vadinin bulunduğu, ancak davalının 4 otoklavı yaptırdığı buna rağmen davacının ön test hizmetini verdiği, ısı depolama haritasının sadece eksik kaldığı, ancak teklif formundaki bu anlaşmaya göre eksik kalan bu husus yönünden zaten belirlenmiş bir ücretin bulunmadığı, davalı karşı davacının eksik kalan bu ısı depolama haritasını bir başka şirkete yaptırarak bedelini ödediği iddiasına dayalı karşı davasının bu nedenle yerinde olmadığı, zira davacının bu hizmeti ücretsiz vermeyi kabul etmiş olduğu,

davalının buradan hareketle 3.kişiye davacının ücretsiz vereceği hizmeti yaptırarak bedelini davacıdan talep edemeyeceği değerlendirilmiştir. Dosya kapsamındaki belgelere göre davacının ödemeleri TL olarak kabul ettiği anlaşılmaktadır. Davalının 6.307,00 TL ön ödeme yaptığı sabittir. Mevcut dosya kapsamına göre davacı taraf faturadaki kur iddiası ile tekrarlanan testlere yönelik iddiasını somut delillerle ispatlayamamıştır.

Bu halde teklif tarihindeki kura göre 4 otoklav için 3000 Euro + KDV bedeli bilirkişi raporunda 13.659,79 TL olarak hesaplanmıştır. Hesaplanan bu tutardan davalının ön ödemesi olan 6.307,00 TL mahsup edildiğinde davacının bakiye alacağının 7.352,79 TL olması gerektiği değerlendirilmiştir. Davalının temerrüde düştüğü tarihin ihtarname nedeniyle 26/12/2018 olduğu, takibin 08/10/2019 tarihinde başlatıldığı, arada geçen süreçte %9 yasal faiz ile işleyen 525,72 TL olacağı mahkememizce tespit edilmiştir. Bu durumda davacı davasını 7.352,79 TL asıl alacak ve 525,72 TL işlemiş faiz toplamı olan 7.878,51 TL üzerinden ispat etmiş kabul edilerek asıl davanın kısmen kabulüne, karşı davanın ise reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı - karşı davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; yerel mahkemenin fatura bedeli, ödemelerin TL olarak yapılacağı, işletilmesi gereken faiz oranı, faiz başlangıç tarihi ve icra inkar tazminatı hususlarındaki kabulünün hatalı olduğunu, davalı her ne kadar faturayı iade ettiğini beyan etmiş ise de, 8 günlük yasal süresi içinde faturanın iade edilmediğini, söz konusu fatura bedelinin KDV dahil 4.425,00 EURO olduğunu, taraflarca döviz cinsi üzerinden ödeme yapılacağının kararlaştırılmış olmasına rağmen, mahkemece fatura bedelinin TL olarak hesaplanması gerektiği hususundaki kanaatin hatalı olduğunu,

yine alacağa avans faizi işletilmesi gerekirken, yasal faize hükmedilmesinin doğru olmadığını, faiz başlangıç tarihinin de hatalı tespit edildiğini, davalının başlatılan takibe yaptığı itirazın haksız olduğunu, buna göre icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, eksik inceleme ve araştırma sonucunda yerel mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve asıl davanın tümden kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacı yüklenici, davalı... sahibidir. Mahkemece asıl davanın kısmen kabulü ile 7.352,79 TL asıl alacak, 525,72 takip öncesi faiz olmak üzere toplam 7.878,51 TL üzerinden itirazın iptaline karşı davanın reddine karar verilmiş olup, hüküm davacı - karşı davalı tarafından istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı, davalıya bir kısım test işlemleri yapmayı teklif etmiş, teklif formu altında... bedelini 3.000,00 Euro göstermiş, davalı söz konusu teklifi kabul etmiş, böylelikle taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisi kurulmuştur. Davacı işi yaptığını, ancak davalının... bedelini eksik ödediğini iddia ederek 06/09/2018 tarihli toplam 4425,00 Euro bedelli faturadan kalan bakiye alacak açıklaması ile 21.112,80 TL üzerinden icra takibi başlatmış, davalı takibe itiraz etmiş, davacı itirazın iptali istemli... bu davayı açmıştır. Davalı davacının işin bir kısmını yapmadığını, bu işlerin üçüncü bir firmaya yaptırıldığını, savunarak, bu... kısmına yönelik 4.484,00 TL bedelli faturayı sunmuştur.

Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir... görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve... sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser sözleşmesinin varlığı halinde, yüklenici işi sözleşme, fen ve sanat kurallarıyla... sahibinin beklediği yararı gözeterek imal edip teslim ettiğini, iş sahibi ise... bedelini ödediğini ispat etmek zorundadır (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2021/3130 Esas, 2021/2836 Karar)

1- Taraflar arasında kurulan eser sözleşmesinde, iş bedelinin 6098 sayılı TBK 480. maddesinde düzenlenen götürü bedel olarak kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Kural olarak götürü bedelli eser sözleşmelerinde, iş bedelinin tamamı veya bir kısmı ödenmemiş ise, yüklenici işi kararlaştırılan götürü bedelle yapmak zorunda olduğundan yüklenicinin hakettiği imalât bedelinin, fiziki oran yöntemi ile başka bir ifadeyle yüklenicinin sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği imalâtların eksik ve ayıpları da dikkate alınarak işin tamamına göre fiziki oranının tespit edilip, bulunacak bu oranın götürü... bedeline uygulanması suretiyle saptanması ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülerek hesaplanması gerektiği kabul edilmektedir.

Bu şekilde belirlenen... bedeli yapılan ödemelerden az ise, iş sahibi fazla ödediği bedelin iadesini; fazla ise yüklenici ödenmeyen... bedeli alacağının tahsilini isteyebilir. (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2020/2407 Esas, 2020/3033 Karar). Ancak götürü bedelli sözleşmelerde... bedelinin tamamı ödenmiş ise, eksik ve ayıplar nedeniyle fiziki oran kurulması gerekmez; bu durumda... sahibi, eksik ve ayıplı işlerin giderim bedelini isteyebilir. (ÖZTÜRK, Muammer.

GÖZÜTOK Zeki: Usul ve Esaslarıyla Eser Sözleşmesi Uygulaması, 2019, s. 569).

2- 6098 sayılı Borçlar Kanunun 99/3.maddesinde "Ülke parası dışında başka bir para birimi ile belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağını aynen veya vade ya da fiili ödeme günündeki rayiç üzerinden ülke parası ile ödenmesini isteyebilir." düzenlemesi mevcuttur.

3- Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar, yasal mevzuat ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde değerlendirildiğinde, mahkemece tarafların ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, sonrasında elektrik elektronik mühendisi bilirkişiden rapor alınmak suretiyle sonuca gidilmiştir.

Mahkemece... bedelinin 3.000,00 Euro+ KDV olduğu, teklif tarihi olan 15/02/2017 tarihi itibariyle Euro alış kurunun 3,8587 TL olduğu, bu durumda teklif tutarının 13.659,79 TL yaptığı, davalının toplamda 6.307,00 TL ödeme yaptığı, davacının 7.352,79 TL asıl alacağı kaldığı kabul edilerek ve de, asıl alacak miktarına temerrüt tarihinden takip tarihine kadar yasal faiz uygulanıp 525,72 TL işlemiş faiz hesaplanmak suretiyle, takibin 7.878,51 TL üzerinden devamına karar verilmiştir.

Davacının teklif formunda taahhüt ettiği işlerin bir kısmını tamamlayamadığı tüm dosya kapsamı ile sabittir. Bu durumda, sözleşme Euro üzerinden götürü bedelli olarak düzenlendiğinden, yukarıda 1. maddede izah edildiği üzere, davacının hak ettiği... bedeli, işin tamamı dikkate alındığında, ifa edilen... kısmının fiziki oranı belirlenerek, bu orana tekabul eden miktar şeklinde ve Euro olarak tespit edilmelidir.

Diğer yandan davalı 01/03/2017 tarihinde 3.807,00 TL, 30/03/2017 tarihinde 2.500,00 TL olmak üzere kısmi ödemeler yapmıştır.

Davacının bakiye... bedeli hesaplanırken de, ilk ödemenin yapıldığı tarih itibariyle, 3.807,00 TL'nin Euro efektif satış kuru üzerinden Euro karşılığı bulunmalı, bu miktar... bedeli olan 3.540,00 Euro'dan düşülerek, ilk ödeme sonrası kalan... bedeli saptanmalı, sonra ikinci ödemenin yapıldığı 30/03/2017 tarihi itibariyle de bu ödemenin Euro olarak karşılığı bulunmalı ve bu miktar ilk ödeme sonrası kalan Euro cinsi... bedelinden düşülmeli, böylelikle davacının bakiye alacağı Euro olarak belirlenmeli, sonrasında takip tarih itibariyle bakiye Euro alacak efektif satış kuru üzerinden TL'ye çevrilerek,

davacının takip tarihi itibariyle talep edebileceği asıl alacak tespit edilmelidir. Mahkemece götürü bedelli eser sözleşmeleri, yabancı para alacaklarında kısmi ödeme ile ilgili bu hususlar gözetilmeden alacak belirlenmesi doğru olmamıştır. Mahkemece yapılması gereken, daha önce rapor tanzim eden bilirkişilerden bu açıklamalar çerçevesinde birlikte düzenleyecekleri bir ek rapor almaktır.

Mahkemece kurulacak yeni hükümde verilen ilk kararın sadece davacı tarafça istinaf edildiği, davacı lehine kazanılmış hak oluştuğu da dikkate alımalıdır.

4- Mahkemece tespit edilen asıl alacağa temerrüt tarihi ile takip tarihi arasındaki süre için yasal faiz üzerinden faiz hesaplanmış, takip tarihinden sonra ise asıl alacak miktarına avans faizi yürütülmesine karar verilmiştir. Taraflar tacir olup 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi gereğince taraflardan biri için ticari... niteliğinde olan sözleşmeler kanunda aksine hüküm yoksa diğer taraf için de ticari... sayılmaktadır.

Davacı dava dilekçesinde avans faizine hükmedilmesini talep etmiş olup, mahkemece takipten sonraki dönem için avans faizi uygulanmasına rağmen, takip öncesi faiz yönünden, asıl alacak için temerrüt süresi üzerinden avans faizi oranı dikkate alınarak hesap yapılması gerekirken, yasal faiz oranı üzerinden hesap yapılması da doğru olmamış, davacı vekilinin faiz türü konusundaki istinaf istemi yerinde bulunmuştur.

Mahkemece bilirkişi heyetinden alınacak ek raporda 26/12/2018 - 08/10/2019 tarihleri arasındaki gecikme nedeniyle avans faizi hesabı yapılması da istenilmelidir.

Davacı vekilinin TTK'nın 1530. maddesi uyarınca fatura tebliğ tarihinin temerrüt tarihi olduğu yönündeki faiz başlangıç tarihine yönelik istinaf itirazı incelendiğinde; söz konusu düzenleme ticari hükümlerle yasaklanmış işlemler ile mal ve hizmet tedarikinde geç ödemenin sonuçları ile ilgili olduğu, taraflar arasında ise eser sözleşmesi ilişkisi bulunduğu gözetildiğinde, mahkemenin temerrüt tarihini ihtarname tebliğini esas alarak belirlemesinde bir hata görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle eksik inceleme ve değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli olmadığından, davalı - karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun esası incelenmeksizin kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde incelenip karara bağlanması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan · E-imzalıdır Üye · E-imzalıdır Üye · E-imzalıdır Katip · E-imzalıdır